I SA/Ol 499/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 18 września 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Spółki A o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier na automatach o niskich wygranych za okres od stycznia 2010r do stycznia 2011r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka A złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazując, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, podniosła, że według rachunku zysków i strat na koniec 2012 r. poniosła stratę w wysokości 888.485,30 zł. Z oświadczenia Spółki wynikało, że jej kapitał zakładowy wynosi 2.500.000 zł, zaś wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok 4.657.599,66 zł. Stan środków zgromadzonych na dwóch rachunkach bankowych wynosił 0,00 zł. Uzasadniając wniosek strona wskazała, że w wyniku wprowadzenia nowych regulacji prawnych w zakresie stawek podatku od gier, zmieniły się całkowicie warunki prowadzenia działalności gospodarczej. Wskazała, że obowiązujące przepisy nie dają możliwości uzyskania nowych zezwoleń na działalność w zakresie automatów o niskich wygranych oraz salonów gier. Podkreśliła, że obecnie istnieje możliwość kontynuowania działalności w oparciu o zezwolenia uzyskane na podstawie przepisów sprzed 01.01.2010 r. Taki stan prawny powoduje, że działalność prowadzona przez Spółkę, przy braku zmiany profilu dotychczasowej działalności zakończy się najpóźniej w 2015 r. Argumentując swój wniosek skarżąca wskazała, że drastyczna zmiana stanu prawnego doprowadziła do zapaści finansowej. Pomimo kontynuowania działalności w ramach uzyskanych wcześniej zezwoleń prowadzenie jej jest bardzo utrudnione z uwagi na działalność różnych organów państwa, których kontrole są nastawione na likwidację tego segmentu rynku usług rozrywkowych. Podniosła, że nowa ustawa spowodowała, że posiadane przez Spółkę automaty stały się rzeczami bez wartości. Oświadczyła, iż nie posiada środków na opłacenie tzw. wpisowego, gdyż przychody Spółki w związku z wprowadzeniem przepisów ustawy o grach hazardowych zmalały znacząco w stosunku do roku 2009 i 2010. Środki uzyskiwane przez stronę z uwagi na podwyżkę podatku od gier z 180 euro na 2.000 zł przeznaczane są na regulowanie danin publicznoprawnych. Spółka eksploatuje około 200 automatów, co stanowi 71% stanu funkcjonujących urządzeń pod rządami ustawy sprzed 01.01.2010 r., w konsekwencji czego nie posiada środków na bieżącą działalność. Wskazała także, że łączna wysokość wydatków, do poniesienia których zobowiązana jest Spółka znacząco przekracza ilość środków zgromadzonych na rachunkach bankowych. Dodatkowo stwierdziła, że środki trwałe to w większości automaty do gier o niskich wygranych, których w obecnym stanie prawnym obowiązującym w Polsce jak i za granicą nie da się sprzedać. Podała także, że oba posiadane rachunki bankowe są zajęte w postępowaniu zabezpieczającym do wysokości ponad 8.700.000 zł W odpowiedzi na wezwanie w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", wnioskodawczyni przy piśmie z dnia 2 września 2013 r. przedłożyła: wyciągi z dwóch rachunków bankowych za ostatnie cztery miesiące, oświadczenie w sprawie dokonywania dopłat przez wspólników Spółki A, sprawozdanie finansowe za rok 2012, sprawozdanie finansowe za okres od 01.01.2013r. do 31.07.2013r. zestawienie środków trwałych za rok 2012 i na dzień 01.08. 2013 r., odpisy deklaracji na podatek od towarów i usług za kwiecień – lipiec 2013 r., odpis umowy o świadczenie usług przez profesjonalnego pełnomocnika, dokumenty dotyczące zajęć wierzytelności z rachunku bankowego. Rozpoznając niniejszy wniosek zważono, co następuje: Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wskazać należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalności gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów także sądowych (vide: postanowienie NSA z dnia 6 października 2004r., sygn. akt. GZ 61/04, GZ 64/04 niepubl.). Zgodnie bowiem z art. 84 Konstytucji każdy na obowiązek świadczenia ciężarów i świadczeń publicznych, do których zalicza się daniny publiczne w postaci kosztów sądowych. Zwolnienia od tego rodzaju danin stanowi więc odstępstwo od konstytucyjnej zasady ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego winno być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (vide: postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005r., sygn. akt FZ 478/04 niepubl.). Dodatkowo wskazać należy, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia przesłanek uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy w określonym zakresie. W sytuacji gdy wnioskodawcą jest osobą prawną jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, musi ona wykazać nie tylko, iż nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania, lecz także że nie ma ich, mimo wykorzystania wszelkich możliwości aby zdobyć fundusze na ich pokrycie. Oceniając sytuację finansową Spółki na podstawie złożonych przez nią oświadczeń i dokumentów źródłowych Referendarz sądowy doszedł do wniosku, iż nie wykazała ona, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wnioskodawczyni powołała się przede wszystkim na okoliczność zmiany stanu prawnego z dniem 01.01.2010 r. i co się z tym wiąże, z dramatycznym spadkiem opłacalności prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej. Powyższe skutkowało pogorszeniem się kondycji finansowej Spółki i poniesieniem strat, która w roku 2012 wyniosła 888.485,30 zł. Jednakże pomimo znacznego pogorszenia warunków prowadzenia działalności gospodarczej i poniesienia strat przez Spółkę nie zaprzestała ona prowadzenia działalności gospodarczej oraz nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego, co potwierdza, iż poniesiona strata księgowa nie może być utożsamiana ze stanem niewypłacalności. Analiza rachunku zysków i strat na dzień 31 grudnia 2012r. prowadzi natomiast do innych wniosków, a mianowicie, że strona prowadziła działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, co obrazowały w szczególności dane dotyczące wysokości przychodów netto ze sprzedaży (165.886.042,86 zł) oraz wysokości kosztów działalności (168.498.303,68 zł). Zauważyć również należy, że do kosztów działalności w tym okresie zaliczono m.in. koszty z tytułu amortyzacji, które wyniosły 2.398.523,49 zł. Uwzględniając, iż amortyzacja jest kosztem niepieniężnym, gdyż nie pociąga za sobą wydatków w danym okresie, należy stwierdzić, iż rzeczywiste koszty, które Spółka poniosła w 2012 r. wynosiły 166.099.780,20 zł. Za uwzględnieniem twierdzeń strony o jej trudnej sytuacji finansowej nie przemawiały także dane wynikające z bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2012 r., z których wynikało, że Spółka posiadała środki trwałe o wartości 6.657.599,66 zł, zaś na koniec 2012 r. o wartości 4.128.811,19 zł. Spadek wartości środków trwałych zapewne spowodowany jest dokonanym odpisem amortyzacyjnym, a zatem ma charakter niepieniężny. Podkreślić przy tym należy, że z bilansu za rok 2012 wynika, że w skład środków trwałych wchodzą budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej i morskiej o wartości na koniec 2011r.- 618.916,02 zł zaś na koniec 2012 r. – 567.595,74 zł., urządzenia techniczne i maszyny o wartości 6.094,45 zł oraz inne środki trwałe o wartości 3.555.121,00 zł. Ponadto wnioskodawczyni posiadała na koniec 2012 r. krótkoterminowe aktywa finansowe o wartości 2.090.462,23 zł w tym środki pieniężne w kasie i na rachunkach w wysokości 439.346,46 zł. Analiza rachunku zysków i strat za okres 01.01.2013r. do 31.07.2013r. również nie potwierdza złej sytuacji finansowej spółki. Wskazać należy, iż działalność prowadzona jest nadal na znaczną skalę: wysokość przychodów netto ze sprzedaży wyniosła w bieżącym roku 60.689.092,57 zł, odnotowano również zmniejszenie kosztów działalności operacyjnej w ten sposób, że były one niższe (60.268.634,16 zł) od uzyskanych przychodów netto. W badanym okresie sprawozdawczym odnotowano tym samym zysk w wysokości 420.458,41 zł. Z bilansu sporządzonego na dzień 31.07.2013r. wynika, iż wartość środków trwałych zmalała w stosunku do ubiegłego roku, jednakże spółka nadal posiada środki trwałe o wartości 3.529.630,17 zł. Ponadto wnioskodawczyni posiadała w badanym okresie krótkoterminowe aktywa finansowe o wartości 1.762.292,62 zł w tym środki pieniężne w kasie i na rachunkach w wysokości 333.904,62 zł. Wskazać przy tym należy, że także z przedstawionych wyciągów z rachunków bankowych wynika, że na rachunku bankowym prowadzonym przez "[...]" saldo na dzień 31.07.2013r. wynosiło 23.049,66 zł, natomiast na drugim z rachunków "[...]" saldo na dzień 31.07.2013r. wynosiło 15.870,00 zł. Dodatkowo z przedstawionych dokumentów księgowych Spółki wynikało, że w 2012 r. nastąpiło zmniejszenie zadłużenia Spółki z tytułu zaciągniętego kredytu (kredytów) z kwoty 1.959.635,39 zł ( na 31.12.2011 r.) do kwoty 1.857.634,63 zł ( na 31.12.2012 r.). Zadłużenie zmalało o kwotę 102.000,76 zł. Również w bieżącym roku odnotowano spłatę zadłużenia z tytułu kredytów i pożyczek w wysokości 32.951,81 zł. Z odpisów deklaracji VAT-7 za okres od kwietnia do lipca 2013r. wynika, zaś że zadeklarowany przez spółkę obrót wyniósł około 27.000.000zł. Nie sposób zgodzić się z twierdzeniem skarżącej, iż obroty spółki mają wyłącznie tak duża skalę tylko w ujęciu księgowym. Wskazywane przez nią koszty w postaci: podatku od gier, koszty związane bezpośrednio z eksploatacją urządzeń do gier, bieżąca obsługa administracyjna, stanowią normalne koszty działalności gospodarczej. Podkreślenia wymaga przy tym, że fakt poniesienia kosztu wiąże się z wcześniejszym uzyskaniem środków na jego pokrycie. Pomimo wykazywanych trudności spółka obraca nadal środkami wielokrotnie przewyższającymi wysokość kosztów postępowania. Spółka na mocy umowy z dnia 1 maja 2012r. ponosi także comiesięczne ryczałtowe wynagrodzenie w kwocie 4.500 zł z tytułu świadczenia usług przez profesjonalnego pełnomocnika. Odnosząc się do kwestii zabezpieczenia rachunków bankowych Spółki do kwot ponad 8.000.000 zł, stwierdzić należy, że sam fakt zabezpieczenia (prowadzenia postępowania egzekucyjnego) nie stanowi automatycznie podstawy do przyznania prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2009 r. I FZ 66/09, LEX nr 564255). W razie zajęcia na zabezpieczenie rachunku bankowego przedsiębiorcy, sąd na wniosek obowiązanego złożony w terminie tygodniowym od dnia doręczenia mu postanowienia o zabezpieczeniu określa, jakie kwoty można pobierać na bieżące wypłaty wynagrodzeń za pracę wraz z podatkiem od wynagrodzenia i innymi ustawowymi ciężarami, a także na bieżące koszty prowadzonej działalności gospodarczej. Zatem fakt zabezpieczenia rachunku bankowego nie jest tożsamy z niemożliwością korzystania przez obowiązanego z rachunku bankowego. Nadto strona ma możliwość skorzystania z dopłat od wspólników na podstawie § 23 umowy Spółki A z dnia 23.05.2012 r. Dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki. Celem zaś dopłat jest przekazanie środków finansowych przez wspólników na dofinansowanie prowadzenia działalności gospodarczej, w tym również na opłacenie niezbędnych kosztów sądowych i ewentualnie opłacenie kosztów zastępstwa procesowego. W sytuacji zatem, gdy Spółka nie dysponuje środkami pieniężnymi niezbędnymi do opłacenia takich koniecznych wydatków, w tym przypadku udziałowcy Spółki mają możliwości prawne wesprzeć finansowo utworzony przez nich podmiot prawa, poprzez dofinansowanie działalności spółki. Podkreślić przy tym należy, że aktualne na gruncie przedmiotowej sprawy pozostaje orzeczenie SN z dnia 13 września 1937r. II C 618/37 OSN(C) 1938/6/293, Lex 4328, w którym wyrażono pogląd, że "Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo ubogich, (...) nawet w razie przeciążenia majątku swego ponad wartość nie może się powołać na swe zupełne ubóstwo, gdyż może pokryć opłaty sądowe przez zażądanie dopłat od wspólników". W odniesieniu do twierdzeń dotyczących niemożliwości wyzbycia się środków trwałych z uwagi na brak popytu na automaty do gier o niskich wygranych oraz zagrożenie stanem niewypłacalności na skutek utraty możliwości prowadzenia działalności przy pomocy tych automatów, wskazać należy, że według bilansu na dzień 31 lipca 2013 r. majątek trwały Spółki stanowiły nie tylko wspomniane automaty do gier o niskich wygranych, ale również budynki o wartości 541.264,00zł. Nadto na dzień 31.07.2013 r. spółka posiadała wierzytelność z tytułu udzielonej pożyczki na kwotę 901.793,94 zł. Co więcej w badanych okresach sprawozdawczych kwota ta zwiększyła się (spółka udzieliła dodatkowej pożyczki) o kwotę 85.558,32 zł ( stan na 31.12.2011r. – 816.235,62 zł). W tym świetle kwota należnego w niniejszej sprawie wpisu sądowego od skargi w wysokości 4.696 zł jawi się jako nieznacząca dla kondycji finansowej Spółki. Biorąc pod uwagę wszystkie wyżej wskazane argumenty stwierdzić należy, że wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie wyczerpuje ustawowej przesłanki, o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.