I SA/Ol 50/16
PostanowienieWSA w Olsztynie2016-11-22
Skład orzekający: Anna Ambroziak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Jaka jest podstawa prawna i sposób ustalenia wynagrodzenia adwokata z urzędu za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji oraz za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej?Ratio decidendi
Wynagrodzenie adwokata z urzędu za nieopłaconą pomoc prawną w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji ustala się na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, przy czym opłata maksymalna w innej sprawie wynosi 480 zł, a w tym przypadku należało ustalić ją w wysokości połowy tej kwoty (240 zł). Opłata za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, traktowana jako koszt postępowania w drugiej instancji, wynosi 50% opłaty maksymalnej określonej dla drugiej instancji (240 zł), co daje 120 zł. Obie kwoty należy powiększyć o należny podatek VAT.Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznał wniosek adwokata A.H. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Adwokat A.H. została ustanowiona dla skarżącego Z.R. po przyznaniu mu prawa pomocy. Sąd odrzucił skargę skarżącego. Adwokat A.H. złożyła wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego oraz nieopłaconej pomocy prawnej za reprezentowanie przed sądem I instancji i za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.Rozstrzygnięcie
Przyznano od Skarbu Państwa na rzecz adwokat A.H. kwotę 240 zł z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w zakresie reprezentowania skarżącego przed sądem I instancji oraz należny od tej kwoty podatek od towarów i usług. Przyznano również kwotę 120 zł z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej oraz należny od tej kwoty podatek od towarów i usług.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokat A.H. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi Z.R. na pismo Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie: zawiadomienia o sposobie załatwienia sprawy postanawia: 1. przyznać od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie) na rzecz adwokat A.H. kwotę 240 (słownie: dwustu czterdziestu ) złotych z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w zakresie reprezentowania skarżącego przed sądem I instancji oraz należny od tej kwoty podatek od towarów i usług 2. przyznać od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie) na rzecz adwokat A.H. kwotę 120 (słownie: stu dwudziestu ) złotych z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej oraz należny od tej kwoty podatek od towarów i usług WSA/post.1 - sentencja postanowienia
Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2016 r. Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie przyznał skarżącemu Z.R. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych i ustanowienia adwokata z urzędu.
Na tej podstawie po wystąpieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie do Okręgowej Rady Adwokackiej na pełnomocnika skarżącego, w dniu 9 maja 2016 r. została wyznaczona adwokat A.H.
Postanowieniem z dnia 6 października 2016 r. wydanym na rozprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę Z.R. na pismo Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]".Na rozprawie adwokat A.H. złożyła wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego oraz nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Oświadczyła, że koszty nie zostały zapłacone w całości, ani w części.
Następnie pismem z dnia 27 października 2016 r. adwokat A.H. złożyła opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W piśmie tym zawarła również wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Jednocześnie oświadczyła, że koszty te nie zostały opłacone ani w części ani w całości. Do pisma załączyła odpis skargi, jak i dowód doręczenia jej skarżącemu.
Rozpoznając wnioski należało zważyć, co następuje:
Stosownie do treści przepisu art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Z dniem 2 listopada 2016 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu tj. rozporządzenie (Dz.U. z 2016 r., poz.1714). Nie stanowi ono jednak podstawy orzekania, ponieważ w okresie reprezentowania skarżącego w postępowaniu przed I instancją jak i w dacie złożenia przez adwokata opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wraz z wnioskami o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej tj. w dniu 8 października 2016 r. i w dniu 27 października 2016 r. obowiązywało rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2015 r. poz. 1801).
Paragraf 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia (pkt. 1) oraz niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata ustanowionego z urzędu (pkt. 2). Przy czym stosownie do unormowania § 4 ust. 1 tego rozporządzenia opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej 150% opłat określonych w rozdziałach 2-4, następuje z uwzględnieniem nakładu pracy adwokata, w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu; wartości przedmiotu sprawy; wkładu adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie oraz stopnia zawiłości sprawy, w szczególności trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności (§4 ust. 2 pkt 1 - 4). W sprawie niniejszej nie zachodzi przypadek skutkujący potrzebą zastosowania §4 ust. 2 pkt 1 - 4 rozporządzenia.
Zgodnie zaś z §21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia opłata maksymalna w postępowaniu przed sądem administracyjnym w I instancji w innej sprawie wynosi 480 zł. W rozpoznawanej sprawie, zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia, należało ustalić zatem opłatę za czynności adwokata w postępowaniu przed sądem I instancji w wysokości ½ opłaty maksymalnej wskazanej w § 21 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia, co stanowi kwotę 240 zł (½ x 480 zł). Z okoliczności sprawy, w tym akt sądowych i administracyjnych, nie wynikają przesłanki uzasadniające zastosowanie § 4 ust. 2 rozporządzenia i podwyższenie wynagrodzenia ponad opłatę, powyżej wyliczoną w oparciu o § 4 ust. 1 rozporządzenia. Wyznaczony w sprawie pełnomocnik w toku postępowania przed sądem I instancji wniósł zażalenie na zarządzenie tut. Sądu z dnia 23 maja 2016 r. o pozostawieniu bez rozpoznania pisma skarżącego z dnia 2 lutego 2016 r., które skutkowało uchyleniem przedmiotowego zarządzenia – postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lipca 2016 r. sygn.. akt IIFZ 375/16, oraz stawił się na rozprawie. Zdaniem rozpoznającego wniosek, nakład pracy i podjęte w sprawie czynności nie przekraczają przeciętnego poziomu zaangażowania profesjonalnego pełnomocnika w reprezentowaniu interesów swojego mocodawcy.
Natomiast opłata za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej traktowana jest jako koszt postępowania w drugiej instancji, w związku powyższym kierując się treścią § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. stwierdzić należy, że w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji opłata maksymalna za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, jeżeli sprawę prowadził ten sam adwokat w drugiej instancji, wynosi 50 % opłaty maksymalnej określonej w pkt 1, nie mniej niż 240 zł. W rozpoznawanej sprawie stosownie do treści § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia, mając na uwadze niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter przedmiotowej sprawy (stopień jej zawiłości) należało ustalić opłatę w wysokości ½ opłaty maksymalnej wskazanej w § 21 ust.1 pkt 2 lit. b rozporządzenia, czyli ½ opłaty wynoszącej 240 zł, co stanowi kwotę 120 zł. Kwota 240 zł stanowi bowiem opłatę maksymalną obliczoną jako 50 % kwoty 480 zł, co wynika z treści § 21 ust. 1 pkt pkt 2 lit. b w związku z pkt 1 lit. c.
Nadto stosownie do § 4 ust. 3 rozporządzenia zasądzone wynagrodzenia zarówno za I instancję jak i za II instancję należy powiększyć o stawkę należnego podatku od towarów i usług wynoszącą dla tej usługi 23% (art. 146a pkt. 1 w zw. z art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług – tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r., poz. 710 ze zm.).
Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 250 § 1 i art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz pkt 2 lit. b) ww. rozporządzenia należało orzec jak na wstępie postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło