I SA/Ol 516/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Starszy referendarz sądowy Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 15 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R.S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiące od sierpnia do grudnia 2012r. oraz od stycznia do września 2013r. postanawia odmówić skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych WSA/post.1 - sentencja postanowienia Wnioskiem z dnia 6 sierpnia 2015r. złożonym wraz ze skargą skarżący R. S., reprezentowany przez adwokata T. K., zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego w wysokości 2.000 zł (zgodnie z § 1 pkt 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. nr 221, poz. 2193 ze zm.]). Z oświadczenia wnioskodawcy wynikało, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i córką. Jest współwłaścicielem domu o powierzchni 80 m2. Innego majątku nie posiada. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochód 3.431,16 zł, jego żona nie pracuje i nie uzyskuje dochodów, córka studiuje i nie posiada dochodów. Skarżący wskazał, iż zaciągnął kredyt na zapłacenie zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym w wysokości 150.000 zł. Wskazał, iż ponosi następujące wydatki związane z utrzymaniem: wyżywienie 800 zł, energia elektryczna 230 zł, woda 130 zł, opłaty za telefony 400 zł, podatek od nieruchomości 70 zł, utrzymanie córki na studiach 2.000 zł. Argumentując wniosek skarżący podniósł, iż dochody które uzyskuje są jedynym źródłem utrzymania rodziny. Wskazał, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego jego i jego rodziny oraz funkcjonowania firmy. Dodał, iż w stosunku do niego toczy się także postępowanie z tytułu podatku od towarów i usług. Dodał, że jego konto bankowe zostało zablokowane, firma została sparaliżowana, a sytuacja na rynku transportowym powoduje opóźnienia w opłatach ze strony kontrahentów lub ich brak. W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie referendarza sądowego w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. dalej cyt. jako p.p.s.a.) skarżący wyjaśnił, iż jego żona jest osobą bezrobotną i pozostaje na jego utrzymaniu. Ponosi również wszelkie wydatki związane z utrzymaniem córki na studiach, na które składają się opłata za wynajem pokoju 308 zł, opłaty za wodę , prąd 100 zł, opłaty za dojazdy na studia 200 zł, opłaty za poruszanie się komunikacją miejską 60 zł, zakup książek 500 zł, codzienne utrzymanie, wyżywienie, środki czystości 700 zł. ( łącznie około 1.868 zł miesięcznie). Do stałych wydatków skarżącego związanych z utrzymaniem domu należą podatek za dom 826 zł rocznie ( 68,83 zł miesięcznie), opłata za energię elektryczną 654,17 (za okres marzec-lipiec 2015r.), opłata za wodę i ścieki 536,83 zł (za okres maj-lipiec 2015r.), opłata za utrzymanie psów 72 zł, opłaty za telefon, Internet LTE 173,54 zł, opłaty za telefony komórkowe 836,34 zł, opłata za telefon stacjonarny, Internet, telewizję kablową 329,75 zł, polisa ubezpieczeniowa dom 184 zł (rocznie). Skarżący oświadczył również, że koszty związane ze stanem jego zdrowia wynoszą miesięcznie około 250 zł są to wizyty u lekarza i zakup lekarstw, koszty związane ze stanem zdrowia jego żony wynoszą 100 zł miesięcznie w związku z przyjmowaniem lekarstw oraz 500 zł koszty wizyt u lekarzy specjalistów, koszty związane ze stanem zdrowia jego córki, to kwartalne wizyty u kardiologa 200 zł i koszty przyjmowanych lekarstw 50 zł. Wnioskodawca wyjaśnił, iż spłaca dwa kredyty jeden w wysokości 56 239,15 zł z czego kwota spłaty za okres maj-lipiec 2015r. wynosi 4340,04 zł (tj. około 1450 zł miesięcznie). oraz kredyt w wysokości 150.000 zł, którego miesięczna rata wynosi 1.700 zł. Roczne koszty opłacanych przez skarżącego ubezpieczeń od nieszczęśliwych wypadków wynoszą łącznie 337 zł za całą rodzinę. Na okoliczność ponoszenia wydatków związanych z utrzymaniem domu, zakupu lekarstw, ponoszonych kosztów ubezpieczeń przedłożono odpowiednie faktury. Wnioskodawca przedłożył również wyciągi z rachunku bankowego za okres maj – lipiec 2015r. Wyjaśnił również, że posiada nieruchomość o powierzchni 0,0541 ha, która zabezpieczona jest kredytem hipotecznym w wysokości 150.000 zł. Innego majątku nie posiada. Oświadczył, że posiada samochód marki "[...]" rocznik 2000, którego utrzymanie kosztuje w skali roku około 997 zł (ubezpieczenie, naprawy, przegląd techniczny). Skarżący złożył również oświadczenie w zakresie ponoszonych kosztów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (k.128), przedkładając jednocześnie dokumenty potwierdzające wskazywane wydatki. Przedłożono również zestawienie przychodów i kosztów za rok 2014 oraz za miesiące styczeń –lipiec 2015r. (k. 139-140). Przedłożono kopie deklaracji VAT – 7 za miesiące maj-czerwciec 2015r. (k.141-147), kopie ewidencji środków trwałych na lipiec 2015r. (k.148-149). Złożono również oświadczenie o korzystaniu z usług profesjonalnych pełnomocników oraz kopie dwóch faktur za usługi prawne z dnia 22 czerwca 2015r. Faktura 74/15 na kwotę 3.690 zł (k.151), z dnia 29 maja 2015r. nr 0620/05/2015 na kwotę 3.690 zł (k. 152). Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, iż zgodnie z art. 245 § 1-3 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zawodowego pełnomocnika – adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o co wniósł w niniejszej sprawie skarżący, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powszechnie zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jak i doktrynie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy, nazywana "prawem ubogich", daje Sądowi kompetencję, w uzasadnionych przypadkach, do zadecydowania o pokryciu kosztów postępowania sądowego, z budżetu Sądu, czyli w konsekwencji przez innych podatników. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź osoby, których środki są ograniczone i pozwalają na zaspokojenie tylko niezbędnych potrzeb egzystencjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05, publ. CBOiS). Z kolei przez uszczerbek w utrzymaniu koniecznym dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r., sygn. akt FZ 794/04, publ. CBOiS). Ponadto, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 maja 2005 r., sygn. akt II OZ 318/05 (publ. CBOiS), prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Uwzględniając powyższe należy uznać, że w rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Opisana we wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacja majątkowa i osobista skarżącego nie wskazuje, wbrew twierdzeniom wnioskodawcy, iż nie posiada on środków pieniężnych na opłacenie kosztów postępowania sądowego. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi dochody. Jak wynika z zestawienia przychodów i kosztów za bieżący rok skarżący osiągnął w okresie styczeń – lipiec 2015r. dochód w wysokości 35.907,94 zł tj. około 5.129 zł miesięcznie. Wnioskodawca posiada majątek w postaci środków trwałych o wartości nabycia 167.582,70 zł, na który składają się samochody ciężarowe, naczepy oraz ciągniki siodłowe. W tym ostatniego zakupu dokonał w maju 2015r. za kwotę 12.250,80 zł, co oznacza, że wnioskodawca systematycznie rozwija prowadzoną działalność gospodarczą, a jej funkcjonowanie nie jest zagrożone. Przedstawione odpisy deklaracji VAT-7 wskazują, że od maja 2015 r. do lipca 2015 r. skarżący dokonał nabycia towarów i usług na kwotę 189.382 zł. Wymienione dokumenty podatkowe wskazują, że wykazane obroty dla podatku od towarów i usług są znaczne, co potwierdza, że prowadzona działalność gospodarcza przynosi dochody wystarczające na utrzymanie rodziny i funkcjonowanie firmy. Należy również mieć na uwadze iż prowadzona działalność nie przynosi strat, przeciwnie jak wskazano wyżej przynosi zyski. Prowadzenie działalności gospodarczej przez skarżącego o wartościach wykazanych w dokumentach źródłowych oznacza, że jest ona dla wnioskodawcy rentowna i opłaca się ją prowadzić, a co za tym idzie, że dostarcza i może dostarczyć środków umożliwiających poniesienie również kosztów sądowych. O powyższym świadczą również wydatki przedstawione przez wnioskodawcę, w szczególności poza bieżącymi kosztami utrzymania rodziny domu i firmy, możliwość spłacania kredytów w łącznej wysokości około 3.150 zł miesięcznie oraz uiszczenia kosztów profesjonalnej obsługi prawnej. Wskazane okoliczności uzasadniają twierdzenie o rentowności prowadzonej przez wnioskodawcę firmy i nie wskazują na konieczność zakwalifikowania wnioskodawcy do osób wymagających pomocy państwa w zakresie ponoszenia za niego kosztów sądowych. Nie można również, w tym stanie rzeczy, uznać, że skarżący nie ma możliwości pozyskania środków finansowych na opłacenie niezbędnych opłat sądowych zainicjowanego przez niego postępowania sądowego. Średnie miesięczne wydatki skarżącego związane z utrzymaniem rodziny i domu (poza miesięcznymi wydatkami związanymi ze spłatą kredytów) oscylują w granicach 4.000 zł. Skarżący nie podniósł przy tym, że ma trudności czy też zalega ze spłatą zaciągniętych zobowiązań. Nie wykazał również żadnych nadzwyczajnych i szczególnych wydatków obciążających go oraz jego rodzinę. Szczególnie okoliczność ustanowienia przez wnioskodawcę pełnomocnika, nie wskazuje na jego trudną sytuację materialną i finansową, która wymagałaby interwencji ze strony państwa w zakresie uiszczania za niego kosztów sądowych. Jak wynika z przedłożonych dokumentów skarżący w okresie maj i czerwiec 2015r. poniósł koszty związane z obsługą prawną w łącznej wysokości 7.380 zł tj. ponad trzykrotnie wyższej od wysokości należnego na chwilę obecną wpisu sądowego (2.000 zł). Rozpoznający wniosek nie neguje prawa, jak również potrzeby wnioskodawcy do ustanowienia dla siebie zastępstwa prawnego. Niemniej jednak niezrozumiałym jest, dlaczego koszty te mają pierwszeństwo przed kosztami należnymi Skarbowi Państwa oraz dlaczego te koszty skarżący może ponosić, natomiast kosztów postępowania sądowego już nie, argumentując to ciężką sytuacją finansową i oczekując w tym zakresie pomocy ze strony państwa. W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie wykazał, że nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych na sfinansowanie swojego udziału w postępowaniu sądowym bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskujący o przyznanie prawa pomocy uzyskuje dochody, które umożliwiają, jak wskazują na to ponoszone wydatki, również poniesienie kosztów sądowych. Prowadzona przez niego działalność gospodarcza funkcjonuje prawidłowo osiągając zyski, a jej byt nie jest zagrożony. Rodzaj i wysokość ponoszonych przez skarżącego wydatków nie wskazuje, aby niemożliwe było poniesienie przez niego kosztów sądowych związanych z wniesioną skargą. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.