I SA/Ol 521/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Czajkowski po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.D. o zmianę prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 5 grudnia 2011r. o sygn. akt jak wyżej, odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2004 r. postanawia: odmówić zmiany prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 5 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Ol 521/11, odmawiającego przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2011 r. o sygn. jak wyżej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił R.D. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, oceniając sytuację majątkową skarżącego na podstawie złożonych przez niego formularza PPF oraz dodatkowych dokumentów i oświadczeń. Z uzasadnienia wniosku skarżącego wynikało, że prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe, od sierpnia 2007 r. pozostaje bez pracy i nie osiąga żadnych dochodów, ani też nie posiada żadnego majątku. Ciąży na nim obowiązek alimentacyjny względem dwóch córek, jednakże za zgodą byłej żony i córek nie uiszcza należnych z tego tytułu świadczeń. Wezwany do uzupełnienia oświadczenia i przedstawienia dokumentów niezbędnych do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawca oświadczył, iż zamieszkuje w W. w lokalu stanowiącym własność byłej żony, która przebywa poza granicami kraju. Koszty związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą łącznie 590 zł i składają się na nie: czynsz w wysokości 410 zł, opłata za energię 90 zł oraz opłata za telewizję i internet w kwocie 90 zł. Skarżący wskazał, że starsza z Jego córek, A.D., prowadzi od 2007 r. działalność gospodarczą we własnym lokalu w E. jako kosmetyczka, jednak w 2011 r. nie osiągnęła dochodu z tego tytułu. Wnioskodawca oświadczył, że posiada rachunek osobisty, na którym od 8 lat widnieje debet w wysokości 17.500 zł oraz kartę kredytową z wykorzystanym w całości limitem w kwocie 7.000 zł. Wydatki skarżącego w postaci odsetek z tytułu w/w zobowiązań, kosztów żywności oraz kosztów utrzymania mieszkania pokrywa córka A., która opłaciła także "warunkowo" należny w niniejszej sprawie wpis od skargi ze środków pieniężnych, jakie uzyskała z kredytu zaciągniętego na działalność gospodarczą. Jednakże, jak wskazał wnioskodawca, nie uzyskała Ona jeszcze w 2011 r. dochodu i jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Trudności finansowe córki związane są także z zakupem mieszkania w W. w 2008 r. o wartości 728.000 zł, na który zaciągnęła kredyt denominowany we franku szwajcarskim oraz wykorzystaną w całości linią kredytową na prowadzoną działalność gospodarczą (-84.900 zł). Obciąża Ją również kredyt gotówkowy zaciągnięty na spłatę rat kredytu hipotecznego oraz na zapłatę wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Skarżący podniósł ponadto, że także Jego rodzice T. i M.D., którzy udzielili Mu pomocy przy zapłacie wpisu sądowego od skargi w 2010 r., znajdują się również w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Odmawiając postanowieniem z dnia 5 grudnia 2011 r. przyznania skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie powołał jako podstawę prawną art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako p.p.s.a.. Sąd podkreślił, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania w sposób wyczerpujący przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Uznając, że informacje podane przez skarżącego w oświadczeniach i wynikające z dokumentów źródłowych są niepełne, Sąd stwierdził natomiast, że uniemożliwiają one jednoznaczne stwierdzenie, czy faktycznie zachodzą przesłanki do zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. Sąd uznał przy tym za niewiarygodne oświadczenia wnioskodawcy, z których wynikało, że ciężar finansowania Jego wydatków przejęła w istocie córka A., która w 2011 r. nie osiągnęła żadnego dochodu i sama posiada znaczne trudności ze spłatą obciążających Ją zobowiązań. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru w/w postanowienia, zostało ono doręczone osobiście stronie w dniu 13 grudnia 2011 r., a następnie – wobec niezaskarżenia – stało się prawomocne od dnia 21 grudnia 2011 r.. Wnioskiem z dnia 14 grudnia 2011 r. skarżący zwrócił się natomiast o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Odmawiając przyznania prawa pomocy w w/w zakresie Sąd w uzasadnieniu postanowienia z dnia 18 stycznia 2012 r. stwierdził, że skarżący nie powołał się na jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne, inne niż wskazane w toku postępowania zakończonego wydaniem postanowienia z dnia 5 grudnia 2011 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt I FZ 73/12, oddalił złożone przez stronę zażalenie na postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. W motywach wskazał, że ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym powinien być rozpoznawany z uwzględnieniem art. 165 p.p.s.a., stanowiącego, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy. Jak podkreślił NSA, skarżący nie podał żadnych nowych okoliczności, które mogłyby skłonić do stwierdzenia, że zasługuje On na przyznanie prawa pomocy. Sąd II instancji dodał, że błędne jest przekonanie strony, iż zażalenie na postanowienie w przedmiocie przyznania prawa pomocy jest objęte przymusem adwokackim, o czym wyraźnie pouczył Ją Sąd I instancji, doręczając postanowienie z dnia 5 grudnia 2011 r., oraz w osobnym piśmie z dnia 28 grudnia 2011r.. W związku z prawomocną odmową przyznania skarżącemu prawa pomocy pismem z dnia 27 kwietnia 2012 r. skarżący został wezwany do sprecyzowania, czy dokonany w dniu 20 września 2011 r. na rachunek Sądu przelew kwoty 3.649 zł tytułem: "Warunkowo za D.R. sygn. I SA/Ol 521/11 WPISOWE do czasu rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z kosztów", stanowi wpłatę wpisu sądowego od skargi. W odpowiedzi z dnia 16 maja 2012r. skarżący podał, że w/w kwota została wpłacona przez jego córkę A. i stanowi wpłatę wpisu sądowego od skargi. Jednocześnie skarżący podniósł, że w postanowieniu z dnia 5 grudnia 2011 r. nie został pouczony, iż ma prawo osobiście złożyć zażalenie do NSA. Wnosząc ponownie o zwolnienie z kosztów sądowych, stwierdził, że jego sytuacja materialna diametralnie pogorszyła się. Córka nie osiągnęła w 2011 r. żadnych dochodów i obecnie likwiduje działalność gospodarczą z ogromem długów, by starać się o status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku. W tej sytuacji kwota, jaką pożyczyła skarżącemu, jest dla Niej znacząca. Wnioskodawca wskazał również, że został całkowicie zwolniony od kosztów sądowych w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 522/11. Do pisma z dnia 16 maja br. dołączył ponadto wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Poprzednie postanowienie Sądu z dnia 5 grudnia 2011 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych stało się prawomocne, a zatem ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w w/w zakresie mógł być rozpoznany jedynie w kontekście przesłanek z art. 165 p.p.s.a. Stosownie do treści art. 165 p.p.s.a, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odnosząc powyższe unormowanie do stanu sprawy, Sąd nie stwierdził, aby zaistniały w niej nowe okoliczności faktyczne uzasadniające zmianę rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Warunkiem przyznania prawa pomocy w sprawie, w której zachodzą wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego wnioskodawcy jest właściwe udokumentowanie tego stanu. To samo odnosi się do ponownego wniosku o prawo pomocy. Tymczasem w nadesłanym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 16 maja 2012r. R.D. powtórzył podane wcześniej informacje, nie wskazując tym samym na jakąkolwiek zmianę sytuacji materialnej i osobistej. Powołał się ponownie na trudną sytuację materialną córki A., która podobnie jak według wcześniejszych oświadczeń, ponosić miała wszelkie koszty związane z Jego utrzymaniem, ciężar spłaty zaciągniętych przez Niego zobowiązań, jak również miała uregulować wydatek w postaci wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie. Zarówno w toku poprzednich postępowań w przedmiocie prawa pomocy, jak i w treści obecnie rozpoznawanego wniosku, skarżący wskazał, że córka A. nie osiągnęła dochodu z działalności gospodarczej i sama posiada znaczne problemy ze spłatą obciążających Ją zobowiązań. Jak zaś podniesiono wyżej, okoliczności te stanowiły już przedmiot analizy Sądu w toku poprzednich postępowań w przedmiocie prawa pomocy. Wbrew zatem ocenie wnioskodawcy, nie mogły stanowić podstawy do zmiany na podstawie art. 165 p.p.s.a., wyżej wymienionego prawomocnego postanowienia w tym zakresie. W tych warunkach, uznając, iż skarżący nie wykazał, że po wydaniu prawomocnego rozstrzygnięcia z dnia 5 grudnia 2011 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy, Jego sytuacja majątkowa i rodzinna uległa istotnej zmianie w stosunku do tej jaka była przedmiotem już raz dokonanej oceny, stwierdzić należało, iż nie zachodzą określone w art. 165 p.p.s.a. przesłanki zmiany prawomocnego postanowienia w w/w przedmiocie. Końcowo wskazać należy, że wbrew zarzutom skarżącego, został on w prawidłowy sposób pouczony o sposobie i trybie wniesienia środka zaskarżenia na w/w postanowienie z dnia 5 grudnia 2011 r.. Przy czym zauważyć należy, iż w uzasadnieniu postanowienia z dnia 12 kwietnia 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny wobec błędnych założeń strony co do obowiązku sporządzenia zażalenia przez profesjonalnego pełnomocnika, zwrócił uwagę, że WSA w Olsztynie dodatkowo wystosował do niej osobne pismo z dnia 28 grudnia 2011 r.. Natomiast w kwestii twierdzeń skarżącego, że w innym postępowaniu toczącym się przed wojewódzkimi sądami administracyjnym przyznano mu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie tych samych okoliczności, które stanowiły podstawę złożonego w niniejszej sprawie wniosku, wskazać należy, iż przyznanie prawa pomocy w innej sprawie nie może samo w sobie stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej. Odwołując się z kolei do wielokrotnie powoływanego przez NSA poglądu (m.in. w postanowieniach z dnia 11 czerwca 2010 r. sygn. akt: I OZ 416/10, I OZ 418 – 420/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl), podnieść należy, że nie do przyjęcia byłaby sytuacja, gdyby sąd rozpoznający indywidualną sprawę rozstrzygał nie na podstawie jej akt, lecz w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny skład orzekający. Tym bardziej nie sposób zaakceptować stanowiska strony skarżącej w sytuacji, jaka miała miejsce w niniejszej sprawie, tj. gdy strona nie dopełniła obowiązku wykazania podstaw faktycznych przyznania prawa pomocy, co uniemożliwiało pełną ocenę Jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Mając zatem na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne, Sąd, działając na podstawie przepisu art. 165 p.p.s.a., w związku z art. 246 §1 pkt 2 i art. 245 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.