I SA/Ol 528/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kantecka po rozpoznaniu w dniu 25 października 2011 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi i terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" , nr "[...]" w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. J. W.wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]"r., nr "[...]"w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r. Postanowieniem z dnia "[...]"r., sygn. akt "[...]"Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę J. W. ze względu na nieuiszczenie wpisu od skargi w ustawowym terminie. W piśmie z dnia 3 października 2011 r. strona skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego, jednocześnie wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie adwokata. Strona wskazała, że jest osoba bezrobotną, nie ma jakiejkolwiek pracy i źródła utrzymania. Wysłanie listu jest dla strony skarżącej niemożliwe i z tego względu korespondencje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wnosi za pośrednictwem Sądu Rejonowego w S. Strona podniosła, że sprawa dla niej jest bardzo ważna, albowiem dotyczy 42 zł podatku od nieruchomości, których strona nie jest w stanie uiścić. W wykonaniu zarządzenia WSA w Olsztynie z dnia 10 października 2011 r. o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca nadesłała formularz PPF, wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Przepis art. 220 § 3 p.p.s.a. stanowi z kolei, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Przewidziany tym przepisem rygor łagodzi instytucja prawa pomocy, która stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika) lub częściowym (zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat i wydatków lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika). Przepisy p.p.s.a. nie wskazują żadnego terminu, w jakim należy zwrócić się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W tym względzie art. 243 § 1 p.p.s.a. stanowi jedynie, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Co do zasady więc wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest ograniczony żadnym terminem, co przemawiałoby za odrzuceniem wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy jako niedopuszczalnym z mocy ustawy. Niemniej jednak zauważyć należy, że pewne ograniczenia czasowe w tym zakresie wynikają z jednolicie przyjmowanej w orzecznictwie sądowym zasady, iż wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest skuteczny od chwili jego wniesienia, a zatem obejmuje opłaty i wydatki, co do których termin na ich uiszczenie jest otwarty na dzień złożenia wniosku (postanowienie NSA z dnia 23 czerwca 2004 r., sygn. FZ 125/04, postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., II FSK 1658/06, Lex nr 471036). Zatem po upływie terminu do uiszczenia opłaty, niemożliwe jest zwolnienie strony z obowiązku jej poniesienia, a złożony przez stronę wniosek o przyznanie prawa pomocy może odnosić skutek jedynie na dalszy etap postępowania sądowego. Jeżeli więc wniosek o przyznanie prawa pomocy wpływa po zamknięciu terminu do uiszczenia wpisu, to warunkiem dopuszczającym możliwość zwolnienia od takiej opłaty jest istnienie, na dzień rozstrzygania w przedmiocie prawa pomocy, prawomocnego orzeczenia sądu o przywróceniu uchybionego terminu do uiszczenia tej opłaty (teza nr 2 postanowienia WSA w Poznaniu z dnia 12 października 2009 r. , sygn. akt III SA/Po 534/08, opubl. CBOiS). Uwzględniając powyższe uwagi, przyznać należy, że złożony przez stronę skarżącą w rozpoznawanej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi jest ściśle związany z uchybieniem terminu do uiszczenia tego wpisu. O ile nie można zatem przywrócić terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdyż, jak wskazano wyżej, można go złożyć w każdym czasie, o tyle możliwe jest rozpoznanie kwestii przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi, który na nowo odtworzyłby możliwość żądania zwolnienia od obowiązku poniesienia tego wpisu. Uznać zatem należy, że strona skarżąca w istocie domaga się przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego, w wyniku czego mógłby być rozpoznany jej wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie. Złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 – dniowym do uiszczenia wpisu powoduje bowiem, że termin do uiszczenia wpisu zostaje przerwany i nie rozpocznie swojego biegu do czasu rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych został złożony po 7 – dniowym terminie do uiszczenia wpisu. Nieuiszczenie wpisu w ustawowym terminie było przyczyną odrzucenia skargi postanowieniem WSA w Olsztynie z dnia 27 września 2011 r. , sygn. akt I SA/Ol 528/11. Następnie wskazać należy, że stosownie do art. 86§1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Oznacza to, że w pierwszej kolejności Sąd zobowiązany jest zbadać, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie. Postanowienie z dnia 27 września 2011 r. o odrzuceniu skargi zostało doręczone stronie skarżącej w dniu 30 września 2011 r., natomiast wniosek o przywrócenie terminu został złożony w dniu 4 października 2011 r. Zatem należy przyjąć, że wniosek został złożony z zachowaniem siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Przystępując do rozpatrzenia okoliczności podnoszonych we wniosku o przywrócenie terminu, należy podkreślić, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Brak winy oznacza sytuację, w której wystąpiły niezależne od strony i niemożliwe do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określoną czynność procesową stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Ponadto o braku winy w uchybieniu terminu można dowodzić wyłącznie wówczas, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2005r. sygn. akt II FZ 672/2005 oraz z dnia 02.10.2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 nr 23 str. 1059). Zauważyć bowiem należy, że art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu Sądu. Daje to zatem Sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z dnia 22.07.1999 r., sygn. akt I PKN 273/99, OSNAP 2000 nr 20, poz. 757). Mając na uwadze powyższe wywody, rozpatrując złożony przez skarżącego wniosek o przywrócenie terminu w oparciu o przesłankę braku winy Sąd stwierdza, że w przedmiotowej sprawie kryterium to nie zostało przez stronę spełnione. W uzasadnieniu rozpatrywanego wniosku jako okoliczność wyłączającą brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, iż nie posiada środków na wysłanie jakiegokolwiek listu i dlatego korespondencję kierowaną do WSA w Olsztynie przekazuje za pośrednictwem Sądu Rejonowego w S. W związku z tym, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 86§1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.