I SA/Ol 531/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2007r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego ze skargi T. I. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[ ...]", Nr "[ ...]" w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2001r. postanawia 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 500 zł, 2. odmówić ustanowienia doradcy podatkowego. Sygn. akt I SA/Ol 531 /07 U Z A S A D N I E N I E Na podstawie art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.) Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art.245§2 i 3 p.p.s.a.). Skarżący T. I. P. złożył formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w którym zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie uzyskuje żadnych dochodów, ponadto nie posiada żadnego majątku ruchomego ani nieruchomego. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wyjaśnił, że do końca kwietnia 2007r. otrzymywał rentę z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zobowiązany jest opłacać alimenty na dziecko w wysokości 1.500,00 zł , które łącznie z kosztami komorniczymi wynoszą 1.750 zł miesięcznie. Zadłużenie z tytułu alimentów wynosi około 80.000 zł. Z uwagi na stan zdrowia, który pomimo leczenia pogarsza się, nie jest w stanie spłacić powstałej zaległości. Z oświadczenia T. P. wynika również, że obecnie zamieszkuje w mieszkaniu matki , na której utrzymaniu pozostaje. Wyjaśnił, iż jego matka otrzymuje emeryturę w wysokości około 1.200 zł. Z dodatkowych oświadczeń strony złożonych na wezwanie z art. 255 p.p.s.a. wynika, że do dnia dzisiejszego wnioskodawca nie składał wniosku do Sądu Rejonowego o zmniejszenie wysokości alimentów na dziecko. Spowodowane to jest, jak wyjaśnił skarżący obawą utrudniania kontaktów z dzieckiem przez matkę oraz stanem zdrowia. Obecnie ma ograniczoną zdolność poruszania się spowodowaną brakiem możliwości wykupienia większości niezbędnych leków, z uwagi na bardzo złą sytuację materialną. Ponadto strona wyjaśniła, że nie korzystała i nie korzysta z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej lub też innych instytucji o podobnym charakterze. Otrzymywane świadczenie rentowe przyznane było na czas określony, obecnie jest w trakcie badań lekarskich w celu starania się o przyznanie ponownie renty. Wnioskodawca przewiduje, że orzeczenie lekarskie o jego stanie zdrowia uzyska prawdopodobnie około 20.11.2007r, po otrzymaniu wyników wszystkich badań. Przy czym wskazał, że nie jest w stanie przedłożyć obecnie całości dokumentacji lekarskiej, bowiem część jej znajduje się w Sądzie Rejonowym, część w aktach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a część u lekarza prowadzącego leczenie. Stwierdził przy tym, że z uwagi na ciężką sytuację finansową przez dłuższy okres czasu nie mógł poddać się badaniom lekarskim. Zobowiązał się, że po uzyskaniu aktualnego zaświadczenia o stanie zdrowia niezwłocznie przedłoży je Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie. Odpowiadając na wezwanie o przedłożenie dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem gospodarstwa domowego strona oświadczyła, że w związku z tym, iż matka ponosi miesięczne koszty utrzymania, odmówiła mu "kserowania tych dokumentów". Wyjaśnił przy tym, iż nie zachował żadnych paragonów związanych z zakupem leków za poprzednie miesiące, zaś w październiku 2007r. nie kupował leków z uwagi na brak środków finansowych. Nie posiada także dokumentów potwierdzających ponoszone koszty leczenia i wizyt lekarskich, z uwagi na fakt, iż żaden lekarz nie zgodził się wystawić rachunku na uiszczoną wcześniej należność. Wyjaśnił nadto, że w roku 2004r. sprzedał samochód osobowy, za który uzyskał kwotę 12.000 zł. Środki uzyskane ze sprzedaży samochodu przeznaczył na życie i leczenie, obecnie nie posiada żadnych oszczędności. Do złożonych wyjaśnień wnioskodawca dołączył: informację o stanie zaległości w sprawie egzekucyjnej, z której wynika, że zaległości na dzień 24 października 2007r. z tytułu alimentów wynoszą 69.000 zł, zaś opłata egzekucyjna 12.299,06 zł, nadto wypis i orzeczenia lekarza orzecznika ZUS o uznaniu strony, za całkowicie niezdolnego do pracy w okresach od 28.07.2004r. do 01.2005r., do 04.2006r., do 04.2007r, zaświadczenia o stanie zdrowia z dnia 18.05.2004r., 14.02.2005r., 14.03.2006r. oraz kartę informacyjną leczenia szpitalnego potwierdzającą fakt przebywania w szpitalu w okresie od 2004.07.07. do 2004.07.15. Oceniając przedstawioną przez wnioskodawcę sytuację materialną i życiową skarżącego, stwierdzić należy, iż nie uzasadnia ona przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie tj. całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. Instytucja ta ma bowiem charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Zwrócić należy uwagę, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest obciążeniem budżetu państwa i przerzuceniem ciężaru tych kosztów na Skarb Państwa. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Ciężar wykazania, że spełnia się przesłanki do skorzystania z uprawnienia określonego w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - spoczywa na stronie wnioskującej. Rolą i zadaniem wnioskodawcy jest zatem przedstawienie wszystkich okoliczności świadczących o jego sytuacji materialnej i życiowej jak i dokumentów mogących potwierdzić te okoliczności. Jeżeli bowiem zamierza uzyskać ww. uprawnienie powołując się na określone fakty, obciąża go również ciężar udowodnienia tych faktów. W przedmiotowej sprawie skarżący pomimo ciążącego na nim obowiązku przedłożenia dodatkowych oświadczeń jak i dokumentów potwierdzających sytuację materialna i życiową, nie przedstawił wszystkich żądanych dokumentów. Przedstawione zaś dokumenty w postaci zaświadczeń o stanie zdrowia dotyczą okresu od 18.05.2004r. do 14.03.2006r. a zatem strona pomimo wezwania nie przedstawiła żadnych aktualnych dokumentów potwierdzających fakt leczenia w bieżącym roku. Wskazać przy tym należy, że skarżący oświadczył, że jest w trakcie badań lekarskich, zatem uznać należało, że nie było przeszkód w przedstawieniu dokumentów aktualnych mogących potwierdzić jego aktualny stan zdrowia, czy też sam fakt leczenia. Podobnie sytuacja przedstawia się z dokumentami – rachunkami mogącymi potwierdzić wysokość ponoszonych kosztów na leczenie – w tym zakresie skarżący również ograniczył się do wskazania, iż nie posiada rachunków za ostatnie trzy miesiące br. roku, przy czym wskazał, iż w październiku 2007r nie kupował leków. Nadto pomimo wezwania skarżący nie przestawił, żadnych zaświadczeń mogących potwierdzić wysokość ponoszonych kosztów bieżącego utrzymania, nie określił również w sposób przybliżony tej kwoty. W światłe powyższego uznać należy, że w sytuacji gdy wnioskodawca nie przedstawił aktualnych dowodów źródłowych pozwalających na stwierdzenie, że faktycznie jest w trakcie leczenia, poza dowodami w postaci własnych oświadczeń, przy czym bez wskazania jakichkolwiek kwot ponoszonych na leczenie brak było podstaw do uznania, iż z uwagi na stan zdrowia jak i ponoszone w związku z tym koszty leczenia skarżący spełnia przesłani do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Nadto stwierdzić należy, że pomimo twierdzeń skarżącego, iż nie posiada środków pieniężnych na zakup leków ( zauważyć przy tym należy, że dochodu z tytułu renty nie uzyskuje od kwietnia 2007r.) nie wystąpił o pomoc w tym zakresie do żadnej z organizacji społecznych czy też do Ośrodka Pomocy Społecznej. Nadto skarżący pomimo braku jakichkolwiek dochodów nie wystąpił również z wnioskiem o zmniejszenie wysokości zasądzonych alimentów. Powyższe działania ( czy też brak jakichkolwiek działań ze strony skarżącego) w świetle składanych wyjaśnień dotyczących sytuacji materialnej, wydają się nieracjonalne i tym samym nie stanowią uzasadnionej podstawy do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Mając na uwadze powyższe jak i uwzględniając treść art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, z którego wynika wzajemny obowiązek niesienia pomocy pomiędzy członkami rodziny, zwłaszcza między rodzicami i dziećmi, w sytuacji gdy oświadczenia wnioskodawcy o jego sytuacji materialnej i życiowej nie zostały poparte żadnymi dokumentami, które odzwierciedlałyby wysokość ponoszonych wydatków, określałyby aktualny stan zdrowia jak i z uwagi na fakt pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym z matką stwierdzono, że skarżący jest w stanie opłacić należne koszty sądowe w kwocie 500 zł i ewentualne koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika. W związku z tym na zasadzie art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. i art. 258§2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.