I SA/Ol 536/12

Dnia 20 listopada 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 listopada 2012 roku wniosku P.C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P.C. na decyzję Zarządu Województwa z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: zwrotu otrzymanego dofinansowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie postanowieniem z dnia 7 listopada 2012r. odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W wyniku wniesienia przez stronę skarżącą sprzeciwu przeciwko wskazanemu postanowieniu straciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 dalej cyt. jako p.p.s.a.). Wnioskiem z dnia 25 września 2012r. skarżący P.C., reprezentowany przez radcę prawnego R.L., zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego w wysokości 5.108 zł. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, iż wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, synem i córką. Pracuje i z tego tytułu osiąga dochód w wysokości 1.500 zł brutto, tj. 1111,86 zł netto. Wnioskodawca jest właścicielem domu o powierzchni 125 m2. Innego majątku nie posiada. Wskazał, iż osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym również nie posiadają żadnego majątku. Wskazał on, iż koszty utrzymania rodziny przekraczają jego dochód (1.111 zł) o 6.000 zł miesięcznie, dlatego co miesiąc ma zaległości z opłatami za prąd, gaz czy wodę. Podkreślił, ze ma na utrzymaniu dwoje dzieci w wieku 9 i 16 lat. Nie posiada żadnych oszczędności oraz wartościowych ruchomości. Skarżący wykazał również następujące miesięczne wydatki rodziny: rata za kredyt hipoteczny 1.600 zł, paliwo 1.500 zł, wywóz nieczystości 20 zł, woda 87 zł, ogrzewanie gazowe 380 zł, opłata za energię 300 zł, opłata za abonament TV 18 zł, Internet 35 zł, telefony komórkowe 100 zł, pokarm dla dwóch psów 150 zł, odzież 500, żywność 2.500 zł, wyprawka szkolna dla dzieci 60 zł, obiady w szkole dla dzieci 138 zł, środki czystości 120 zł. Łącznie wydatki wynoszą 7.508 zł. Pismem z dnia 11.10.2012r., skarżący wezwany został do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych dokumentów. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w piśmie z dnia 25 października 2012r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, iż wynagrodzenie w zakresie świadczenia pomocy prawnej zostało opłacone do kwoty 8.400 zł. Do pisma załączono następujące dokumenty źródłowe: umowę zlecenia z dnia 26 marca 2012r. w przedmiocie świadczenia pomocy prawnej (k. 55), tabelę amortyzacyjną środków trwałych za rok 2011 (k. 56), wykaz środków trwałych za rok 2011 (k. 57), zestawienie sum miesięcznych za rok 2011(k. 58), tabelę amortyzacyjną środków trwałych za rok 2012 (k. 59-63), zestawienie sum miesięcznych za okres styczeń-czerwiec 2012r. (k. 64), zestawienie remanentów (k. 65), zeznania i deklaracje podatkowe (k. 66-85), wyciągi z rachunków bankowych z Banku Z., Banku P., Banku N.. (k. 86-94), zaświadczenie o zawieszeniu działalności prowadzonej przez żonę skarżącego (k. 95). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Wskazać należy, iż prawo pomocy w zakresie w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §2 i 3 p.p.s.a.). Przede wszystkim należy podnieść, iż przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego, muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Dlatego też mając na uwadze ustalony stan faktyczny stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego jego i jego rodziny. Zawarte w art. 246 §1 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozpoznając złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy należy stwierdzić iż, P.C. nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez ryzyka wystąpienia uszczerbku utrzymania koniecznego swojego i rodziny. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż rodzina skarżącego utrzymuje się ze stałego i regularnego dochodu jakim jest wynagrodzenie skarżącego oraz stałej pomocy finansowej uzyskiwanej od rodziców jego małżonki. W tym miejscu wskazać należy, iż z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że pomoc rodziców oscyluje w granicach 2.500-3.000, a wynagrodzenie skarżącego wynosi 1.111 zł. Natomiast kwotę miesięcznych wydatków skarżący określił na sumę około 7.508 zł Tym samym powstaje miesięczny niedobór środków finansowych w wysokości około 3.389 zł, a zatem od początku roku nadwyżka wydatków nad dochodami wynosi 33.890 zł. Skarżący nie wyjaśnił przy tym w jaki sposób, i z jakich środków pokrywa comiesięczny niedobór środków finansowych. Zauważyć należy, iż w pierwszym piśmie z dnia 26 września 2012r. kwota środków uzyskiwanych od rodziny została określona na 5.000 zł, natomiast w oświadczeniu złożonym na wezwanie referendarza skarżący określił tę kwotę na 2.500-3.000 zł. Należy wskazać, że wykazanie straty z działalności gospodarczej nie jest równoznaczne z brakiem przychodu kasowego. Do kosztów uzyskania przychodów, mających wpływ na podstawę opodatkowania zalicza się m.in. odpisy amortyzacyjne od środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych (art. 22 ust. 8 u.p.d.o.p.). Odpis amortyzacyjny nie stanowi wydatku w znaczeniu kasowym w roku, w którym zostaje zaliczony do kosztów uzyskania przychodów. Dokonywane następnie odpisy amortyzacyjne od tych środków trwałych nie stanowiły wydatków faktycznie poniesionych. Z przedłożonych w toku postępowania zestawieniu sum miesięcznych za okres styczeń – czerwiec 2012 (k. 64) z prowadzonej działalności gospodarczej wynika, że przychody ze sprzedaży w tych miesiącach wynoszą 217.532,34 zł. Mając na względzie te dane należy stwierdzić, że skarżący miał realną możliwość zgromadzenia środków finansowych w kwocie 5.108 zł, niezbędnych do poniesienia w związku z zainicjowanym przez niego postępowaniem sądowym. Bez znaczenia, w związku z powyższym, pozostaje oświadczenie wnioskodawcy, że "przychody" z bieżącego roku przeznaczył na opłacenie poniesionych kosztów działalności za rok 2011, gdzie miał płatności przeterminowane. Uzyskany w tym okresie przychód, a nawet osiągnięty dochód (w wysokości 57.827,30 zł) nie uprawniają do stwierdzenia, że w stosunku do skarżącego zachodzi przesłanka określona w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wskazać również należy, że skarżący wraz z żoną posiadają majątek nieruchomy w postaci domu jednorodzinnego o powierzchni 120m2, położonego na działce o powierzchni 20 arów, każde zaś z małżonków posiada samochód. Majątkowa sytuacja skarżącego, pomimo kredytu hipotecznego zaciągniętego na dom, jest zatem stabilna i nie wskazuje na to, że skarżący jest osobą wymagającą pomocy Państwa. Odnosząc się do zaciągniętego przez skarżącego kredytu i uiszczanych z tego tytułu rat w wysokości 1.600 zł miesięcznie stwierdzić należy, iż nie oznacza to jeszcze, że nie ma on dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych. Ponoszenie wydatków związanych ze spłatą zaciągniętych kredytów nie może być uznane za przyczynę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Zauważyć należy, iż poza wskazanym wyżej majątkiem osobistym wnioskodawca i jego żona posiadają majątek związany z prowadzonymi przez nich działalnościami gospodarczymi w postaci środków trwałych. Majątek osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą nie jest bowiem prawnie wyodrębniony od jej majątku osobistego. Możliwe jest również przesunięcie rzeczy, składników majątkowych z majątku związanego z działalnością gospodarczą do majątku osobistego. Z przedłożonych wykazów środków trwałych i tabel amortyzacyjnych środków trwałych (k. 59- 61) wynika, iż skarżący posiada sprzęt komputerowy, różnego rodzaju oprogramowania, urządzenia informatyczne, samochód osobowy F., samochód ciężarowy N., ladę, witrynę oraz dwie szafy chłodnicze, dokonywał również inwestycji w obcych środkach trwałych (...). Z wykazu środków trwałych za rok 2011 (k. 57) wynika, iż w ramach prowadzonej działalności gospodarczej żona skarżącego posiada nieruchomość w J., basen, przydomową oczyszczalnię ścieków, samochód osobowy marki M., zabudowy gabinetu, sprzęt AGD, RTV, komputer, zestaw komputerowy, dokonała również inwestycji (II etap) w nieruchomości w J. Na zasadzie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 244 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.