I SA/Ol 538/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Górska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi B.O. na czynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie bezprawnych potrąceń z emerytury postanawia odrzucić skargę. Skarga B.O. (dalej: "skarżąca") dotyczy czynności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS", "organ") w przedmiocie potrąceń egzekucyjnych ze świadczenia emerytalnego. Skarżąca wskazała na nieprawidłowy sposób dokonywania tych potrąceń od kwoty brutto świadczenia, co w jej ocenie narusza art. 139 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1749), zgodnie z którym, potrąceń dokonuje się od kwoty netto świadczenia, czyli po odliczeniu składki zdrowotnej i podatku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując, że ocena prawidłowości decyzji ZUS poddana została na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 350 ze zm.; dalej: "u.s.u.s.") kognicji sądów powszechnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądami administracyjnymi badaniem dopuszczalności jej wniesienia, w tym przede wszystkim oceną, czy zaskarżone działanie organu podlega kontroli sądu administracyjnego. Mając na uwadze przedmiot skargi wniesionej w niniejszej sprawie (dotyczący potrąceń egzekucyjnych ze świadczenia emerytalnego) należy przede wszystkim zauważyć, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych orzekają co do zasady sądy powszechne a nie sądy administracyjne. W świetle bowiem art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm.) sprawa z zakresu ubezpieczeń społecznych jest sprawą cywilną. Stąd też na podstawie art. 83 ust. 2 u.s.u.s. od decyzji ZUS wydanych w indywidualnych sprawach przysługuje co do zasady odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Natomiast wyjątki w tym zakresie zostały wskazane w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Dla porządku należy wskazać, że zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. "Od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego". W świetle powyższych regulacji prawnych należy stwierdzić, że każda decyzja wydana przez ZUS w indywidualnej sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych podlega zaskarżeniu do sądu powszechnego, a jedyne odstępstwa dotyczą decyzji, które zostały enumeratywnie wymienione w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Sprawy wskazane w tym ostatnim przepisie, w drodze wyjątku, pozostają sprawami administracyjnymi w znaczeniu materialnym i formalnym. W konsekwencji decyzje w nich wydane podlegają kognicji sądów administracyjnych. Wśród spraw wymienionych w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. nie ma jednak potrąceń egzekucyjnych ze świadczenia emerytalnego, a zatem w tych sprawach niedopuszczalna jest droga sądowoadministracyjna (por. postanowienie WSA w Opolu z 29 lipca 2024 r. I SA/Op 591/24, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z powyższych względów na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.