I SA/Ol 541/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Kędzierski (spr.) Sędzia WSA Wiesława Pierechod Protokolant Monika Gajowniczek po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 14 października 2010 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z "[...]", znak "[...]"Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]"znak "[...]"o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Zakładu z dnia "[...]"r., znak: "[...]" Jak wynika z przedstawionych wraz ze skargą akt sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w dniu "[...]"r., wydał decyzję znak: "[...]", na mocy której stwierdzono odpowiedzialność M. S.jako członka zarządu za zaległości Spółki z o.o. , z tytułu nieopłaconych składek w łącznej kwocie 108.833,42zł, w tym na: - ubezpieczenia społeczne za okres 01.2003r.-03.2003r. w łącznej kwocie 87.322,90zł, w tym należność główna w kwocie 50.551,90zł oraz odsetki naliczone na dzień 10 października 2008r. w kwocie 36.771,00zł, - powszechne ubezpieczenie zdrowotne za okres 01.2003r.-03.2003r. w łącznej kwocie 15.353,36zl, w tym należność główna w kwocie 8.891,36zł oraz odsetki naliczone na dzień 10 października 2008r. w kwocie 6.462,00zł, - Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 01.2003r.- 03.2003 r. w łącznej kwocie 6.157,16zł, w tym należność główna w kwocie 3.568,16zł oraz odsetki naliczone na dzień 10 października 2008r. w kwocie 2.589,00zł. Powyższa decyzja została zaskarżona w dniu 12.listopada 2008r. Prawomocnym wyrokiem z dnia 5 stycznia 2009r., Sąd Okręgowy w Olsztynie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie M.S. W dniu 5 marca 2010r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek M. S., reprezentowanego przez pełnomocnika o stwierdzenie nieważności decyzji Zakładu z dnia "[...]"., o odpowiedzialności M. S.za zaległości Sp. z o.o. z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, powszechne ubezpieczenie zdrowotne oraz FP i FGŚP na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Decyzją z dnia "[...]"r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]"r. Po rozpoznaniu wniosku pełnomocnika M. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z "[...]"r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, iż odstawą prawną odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Zakładu z dnia "[...]"była dyspozycja art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który stanowi, iż decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2008r., sygn. akt II GSK 240/08, przepis art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych pozwala na weryfikację w postępowaniu administracyjnym ostatecznych decyzji administracyjnych wyłącznie z urzędu i pod warunkiem, że od takiej decyzji nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu powszechnego. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze na powyższą decyzję strona, wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Decyzji strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 154 kpa, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz przemawia za tym ważny interes strony. Zdaniem skarżącego w przedmiotowej sprawie istotne znaczenie ma fakt, że w toku postępowania sądowego poprzez błędny zarzut podniesiony przez pełnomocnika skarżącego przed Sądem Okręgowym w sprawie IV U "[...]"oddalono odwołanie skarżących, w tym M.S. gdy zarzuty dotyczące wadliwej decyzji ZUS były uzasadnione. W sprawie nie jest możliwe wzruszenie orzeczenia sądowego w innym trybie i tylko zmiana decyzji ZUS może naprawić powstały błąd. Organ rentowy w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia jest ocena dopuszczalności wszczęcia, na wniosek skarżącego, postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia "[...]"r., dotyczącej odpowiedzialności M. S.jako członka zarządu za zaległości spółki z o.o. z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych we wskazanych w niej okresach. Powyższa decyzja została zaskarżona do sądu i wyrokiem z dnia "[...]"r., sygn. akt "[...]"odwołanie od w/w decyzji zostało oddalone. Za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia organ przyjął m.in. art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 11 poz. 74, ze zm.), według którego decyzje ostateczne, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Powołana regulacja zawiera dwie przesłanki wzruszenia decyzji ostatecznej Zakładu. Pierwsza – od decyzji Zakładu nie wniesiono odwołania. Druga – odnosi się do działania organu z urzędu. Do wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej wymagane jest jeszcze spełnienie drugiej przesłanki z przywołanego wyżej art. 83a ust. 2 u.s.u.s., a mianowicie – działanie organu z urzędu. Wskazanie przez ustawodawcę w powołanym przepisie na uprawnienie organu do unieważnienia decyzji z urzędu, z jednoczesnym odesłaniem do stosowania tego uprawnienia na zasadach określonych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego należy uznać za ustawowe zawężenie sposobu wszczęcia takiego postępowania tylko z urzędu, wykluczając dopuszczalność jego wszczęcia na wniosek strony do tego uprawnionej, jeżeli uprzednio strona nie złożyła odwołania od tej decyzji do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Z mocy art. 157 §2 kpa, postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, co do zasady, może być bowiem wszczęte z urzędu lub na wniosek. Jeżeli jednak w powołanym art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych uprawniono organ do unieważnienia decyzji na zasadach określonych w kodeksie postępowania administracyjnego, wskazując jednak na dokonywanie tego z urzędu, to znaczy, że ustawodawca wyłączył możliwość wszczęcia takiego postępowania na wniosek. W przeciwnym razie, traciłoby normatywny sens wskazywanie przez ustawodawcę w powołanym art. 83a ust. 2 na unieważnianie decyzji z urzędu, jeżeli miałby mieć w pełni zastosowanie art. 157§ 2 kpa. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może prowadzić administracyjne postępowania nadzwyczajne (w tym postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej) tylko w odniesieniu do takich własnych decyzji, od których nie wniesiono odwołania do sądu powszechnego, nie ma natomiast takich uprawnień w odniesieniu do decyzji, które sąd powszechny już skontrolował, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Zainicjowanie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji przez stronę tego postępowania w świetle omawianej regulacji nie znajduje usprawiedliwienia. Inaczej mówiąc jako niezgodne z treścią art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych musiało spotkać się z odmową wszczęcia postępowania. W przeciwnym razie orzeczenie sądu powszechnego kontrolowane byłoby z inicjatywy strony w nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu adminitracyjnosądowym. Zaprezentowane stanowisko znajduje ugruntowane oparcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 16 września 2009 r., sygn. akt I UK 109/09, LEX nr 550987, Sąd Najwyższy zauważył, że przepis art. 83a ust. 2 ustawy z 1988 r. o systemie ubezpieczeń społecznych pozwala na weryfikację w postępowaniu administracyjnym ostatecznych decyzji administracyjnych wyłącznie z urzędu i to pod warunkiem, że od takiej decyzji nie zostało uprzednio wniesione odwołanie do właściwego sądu powszechnego. Natomiast w orzeczeniu z dnia 25 lutego 2003 r., sygn. akt III KKO 18/02, OSNP 2004/5/91, podniósł, że ostateczne decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, od których nie wniesiono odwołania do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych mogą być uchylone, zmienione lub unieważnione na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego jedynie z urzędu, a nie na wniosek strony. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 lipca 2008 r., sygn. akt II GSK 240/08, LEX nr 493540, skonstatował z kolei, iż przepis art. 83a ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych pozwala na weryfikację w postępowaniu administracyjnym ostatecznych decyzji administracyjnych wyłącznie z urzędu i pod warunkiem, że od takiej decyzji nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu powszechnego. Oznacza to, że w takich sprawach nie ma zastosowania przepis art. 157 § 2 k.p.a. przewidujący wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na żądanie strony lub z urzędu. Niezależnie od powyższego podnieść należy, iż niniejsze rozstrzygnięcie nie pozbawia skarżącego do wystąpienie do organu z wnioskiem w oparciu o przepis art. 83a ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z powołanej normy prawnej wynika, że prawo lub zobowiązanie stwierdzone decyzją ostateczną Zakładu ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na to prawo lub zobowiązanie. Wobec przedstawionej argumentacji stwierdzić należy, iż Zakład zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i w konsekwencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę należało oddalić.