I SA/Ol 545/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski,, sędzia WSA Renata Kantecka, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 12 listopada 2015r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek Oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" nr "[...]" Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia "[.1.]" numer "[...]" w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek. Z motywów decyzji i akt administracyjnych wynika następujący stan sprawy: W dniu 12 marca 2015r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek J.P. o umorzenie całości zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek. Uzasadniając wnioskodawca wskazał na swoją trudną sytuację majątkową, zdrowotną i życiową. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ww. decyzją z dnia "[.1.]", na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. 267 ze zm.), dalej Kpa, w związku z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015r., poz. 121 ze zm.), dalej u.s.u.s., umorzył postępowanie: 1. w związku z art. 30 u.s.u.s., w zakresie składek finansowanych przez ubezpieczonych za ubezpieczonych niebędących płatnikami składek na ubezpieczenia społeczne za okres 10/2011, 01/2012, 12/2012-01/2013, 03/2013-04/2014 w kwocie 10.388,85 zł, 2. w związku z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zakresie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za ubezpieczonych niebędących płatnikami składek za okres 10/2011, 01/2012, 12/2012-01/2013, 03/2013-04/2014, 06/2014-01/2015 w kwocie ogółem 27.385,99 zł w tym: należność główna w kwocie 24.837,99 zł oraz odsetki liczone na dzień złożenia wniosku o umorzenie tj. 12 marca 2015 r. w wysokości 2.548 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że składki finansowane przez ubezpieczonych za ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie podlegają umorzeniu z mocy prawa, gdyż art. 30 u.s.u.s. wyraźnie wyłącza określone kategorie należności spod stosowania wobec nich m.in. instytucji umarzenia. Natomiast do należności z tytułu składek za ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, czyli do składek za pracowników, nie ma zastosowania art. 28 ust. 3a u.s.u.s., gdyż dotyczy on należność i z tytułu składek za ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek, czyli należności za prowadzących działalność. Dlatego też postępowanie w zakresie należności wymienionych w sentencji niniejszej decyzji podlega umorzeniu. Ponadto decyzją z dnia "[.1.]", nr "[...]", odmówiono umorzenia składek za ubezpieczonego będącego płatnikiem składek oraz składek finansowanych przez płatnika za ubezpieczonych nie będących płatnikami składek; odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w decyzji z dnia "[...]" utrzymał w mocy decyzję z dnia"[.1.]". Powołał się na art. 105 § 1 Kpa, art. 30 i art. 123 u.s.u.s.. W uzasadnieniu ZUS podał, że art. 30 u.s.u.s. wyłącza określone kategorie należności spod stosowania wobec nich m. in. instytucji umarzania, dlatego też składki finansowane przez ubezpieczonych za ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie podlegają umorzeniu z mocy prawa. Ponadto do należności z tytułu składek za ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, czyli składek za pracowników, nie ma zastosowania art. 28 ust. 3a u.s.u.s., gdyż dotyczy on należności z tytułu składek za ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek, czyli należności za osoby prowadzące działalność. Zatem postępowanie w zakresie należności wymienionych w sentencji decyzji zgodnie z art. 105 § 1 Kpa podlega umorzeniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. P. zwrócił się pomoc w wyjściu z wielkiego zadłużenia, którego nie jest w stanie spłacić. Przedłożył dodatkowe informacje, rachunki i oświadczenia w celu wykazania swojej trudnej sytuacji. Zapowiedział, że w z początkiem sierpnia 2015r. jest zmuszony do zakończenia działalności gospodarczej ze względów zdrowotnych. Spowoduje to brak środków finansowych na podstawowe potrzeby życiowe. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015r., poz. 121 ze zm.), ubezpieczonym jest osoba fizyczna podlegająca chociaż jednemu z ubezpieczeń społecznych, o których mowa w art. 1 ustawy. Płatnikiem składek jest m.in. pracodawca – w stosunku do pracowników i osób odbywających służbę zastępczą oraz jednostka organizacyjna lub osoba fizyczna pozostająca z inną osobą fizyczną w stosunku prawnym uzasadniającym objęcie tej osoby ubezpieczeniami społecznymi, w tym z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym albo pobierania zasiłku macierzyńskiego, z wyłączeniem osób, którym zasiłek macierzyński wypłaca Zakład (art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe oraz chorobowe za ubezpieczonych, o których mowa w art. 16 ust. 1-3, 5, 6 i 9-12, obliczają, rozliczają i przekazują co miesiąc do Zakładu w całości płatnicy składek (art. 17 ust. 1 u.s.u.s.). Płatnicy składek, o których mowa w ust. 1, obliczają części składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz chorobowe finansowane przez ubezpieczonych i po potrąceniu ich ze środków ubezpieczonych przekazują do Zakładu (art. 17 ust. 2 u.s.u.s.). Z kolei zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Może to nastąpić tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, przy czym art. 28 ust. 3 u.s.u.s. wskazuje sytuacje, w jakich okoliczność ta zachodzi. W myśl art. 30 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29. Przepis art. 30 u.s.u.s. wyklucza jednakże możliwość podejmowania przez ZUS rozstrzygnięć w zakresie umarzania bądź odmowy umorzenia składek w części finansowanej przez osoby ubezpieczone, niebędące płatnikami tych składek. Dlatego zgodnie z wypracowaną w tym zakresie linią orzeczniczą w sytuacji, gdy wniosek o umorzenie należności z tytułu składek obejmuje składki finansowane przez ubezpieczonych (pracowników), właściwym rozstrzygnięciem jest jedynie umorzenie postępowania na podstawie art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego. Brak jest bowiem przedmiotu postępowania w tym znaczeniu, że nie istnieją należności, do których mógłby mieć zastosowanie art. 28 ustawy z 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. W związku z tym wniosek w części dotyczącej umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonych, nie może być przedmiotem merytorycznego rozpatrzenia przez ZUS. Użycie przez ustawodawcę w art. 30 u.s.u.s. sformułowania "nie stosuje się" oznacza, że w stosunku do wskazanych w nim należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia opartego na art. 28 i art. 29 u.s.u.s. Dotyczy to każdego rodzaju rozstrzygnięcia merytorycznego, zarówno pozytywnego dla wnioskodawcy, tj. umorzenia należności, jak i negatywnego, polegającego na odmowie ich umorzenia. W stosunku do tego rodzaju składek niedopuszczalne jest więc w ogóle badanie istnienia przesłanek umorzenia należności, przewidzianych w art. 28 u.s.u.s. Podobne stanowisko wyraził m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyroku z 14 lipca 2010 r., I SA/Bd 483/10, LEX nr 673064, WSA w Olsztynie w wyroku z 30 września 2010 r., I SA/Ol 118/10, LEX nr 749519, czy też WSA w Warszawie w wyroku z 30 listopada 2006 r., III SA/Wa 2036/06, LEX nr 328195. Ubocznie należy wskazać, że postępowanie w przedmiocie odmowy umorzenia składek za ubezpieczonego będącego płatnikiem składek oraz składek finansowanych przez płatnika za ubezpieczonych nie będących płatnikami składek; odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia toczyło się w innej sprawie (sygn. akt I SA/OI 544/15). Z uwagi na brak po stronie orzekających w sprawie organów administracyjnych naruszeń prawa materialnego lub przepisów postępowania, skutkujących koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.