I SA/Ol 585/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Piskozub Sędziowie Sędzia WSA Ryszard Maliszewski (spr.) Sędzia WSA Wojciech Czajkowski Protokolant Anna Fic po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2007r. w Olsztynie sprawy ze skargi Gminy A na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie: potrącenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości postanawia: odrzucić skargę. ISA/OI 585/07 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]", Nr "[...]", Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości postanowienie z dnia "[...]", nr "[...]", wydane przez Wójta Gminy w przedmiocie potrącenia zaległości podatkowej Fundacji A z tytułu podatku od nieruchomości za okres 1999-2002 roku w kwocie 45.301,90 zł i odsetek za zwłokę na dzień "[...]" w kwocie 42.313,10 zł z wierzytelności Fundacji A wobec Gminy R. z tytułu odszkodowania za przejęcie gruntów pod drogi, ustalonego decyzją Starosty Powiatu z dnia "[...]" oraz umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż potrącenie ma zastosowanie do wzajemnych, bezspornych i wymagalnych wierzytelności. Wzajemność wierzytelności istnieje wówczas, gdy obie strony są względem siebie jednocześnie wierzycielami i dłużnikami. Podatnik jest dłużnikiem gminy z tytułu ciążących na nim podatków i zaległości, a jednocześnie gmina jest dłużnikiem podatnika z tytułów wyliczonych w art. 65 § 1 Ordynacji podatkowej. Bezsporność wierzytelności występuje wówczas, gdy żadna ze stron nie kwestionuje jej istnienia, wielkości i terminu płatności, w tym wierzytelność nie jest przedmiotem postępowania sądowego. Wymagalność zaś wierzytelności występuje, co do zasady, wówczas, gdy upłynął już ich termin płatności. Wierzytelność o wszystkich wyżej opisanych cechach musi istnieć w dniu dokonywania potrącenia. W sprawie nie zachodziła przesłanka bezsporności potrącanych wierzytelności. Organ podatkowy pierwszej instancji dokonał bowiem potrącenia zaskarżonym postanowieniem w sytuacji, kiedy toczy się postępowanie egzekucyjne z wniosku Fundacji A. Komornik Sądowy Rewiru V przy Sądzie Rejonowym w E. dokonał w dniu "[...]" zajęcia rachunków bankowych Gminy R. Jednocześnie, Sąd na wniosek Gminy R. o pozbawienie wykonalności ww. tytułu wykonawczego, udzielił gminie zabezpieczenia roszczenia poprzez zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego, a prawomocnym postanowieniem z dnia "[...]" zawiesił postępowanie w przedmiocie pozbawienia wykonalności ww. tytułu wykonawczego. W skardze złożonej na powyższą decyzję Gmina R. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia kolegium i utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji w przedmiocie potrącenia. Zarzuciła naruszenie art. 64 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez błędne przyjęcie, że wierzytelności Gminy R. i Fundacji A nie są bezsporne oraz naruszenie art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez przyznanie Fundacji A uprawnienie strony, podczas, gdy podmiot ten nie posiada osobowości prawnej i w sensie prawnym nie istnieje. W odpowiedzi na skargę Samorządowego Kolegium Odwoławczego domagało się jej odrzucenia, gdyż skarżący nie ma legitymacji procesowej do wniesienia skargi w rozumieniu art. 50 p.p.s.a.. Gmina, bez względu na przedmiot sprawy i jego faktyczny związek z interesem prawnym gminy, nie jest stroną postępowania administracyjnego w sprawie indywidualnej z zakresu administracji publicznej, dotyczącej osoby trzeciej. Tym samym gmina ani żaden organ gminy nie posiada uprawnienia do zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji organu odwoławczego (m.in. postanowienie NSA z 15 października 1990 r. S.A./Wr990/90 ONSA 1990/4/7, uchwała NSA z 9 października 2000 r. OPK 14/00 ONSA 2001/1/17, postanowienie NSA z dnia 24 maja 2006 r. II FSK 818/05). Zgodnie z brzmieniem art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Interes prawny musi być zawsze jednostkowy, realny, konkretny i sprawdzalny. Podstawą interesu prawnego dla określonego podmiotu może być tylko konkretny przepis prawa materialnego, który w ten sposób stwarza mu legitymację procesową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Zdolność procesowa to prawo podmiotu wyposażonego w zdolność sądową do samodzielnego (w wypadku osób fizycznych – osobiście , zaś jednostek organizacyjnych – przez swoje organy lub osoby uprawnione do działania w ich imieniu albo w odniesieniu do obu kategorii podmiotów przez pełnomocników ) podejmowania czynności procesowych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Gmina R. jako osoba prawna ma zdolność procesową ( art. 26 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. , dalej p.p.s.a. ). Brak zdolności sądowej, oznacza niemożność występowania w sprawie w charakterze strony (wnioskodawcy), jest równoznaczny z niemożnością wniesienia skargi ( art. 32 p.p.s.a. ). Zarzut braku legitymacji procesowej nawiązuje do procesu cywilnego. W doktrynie postępowania cywilnego legitymacja procesowa oznacza, że dany podmiot jest uprawniony, czyli legitymowany do wystąpienia w charakterze strony w konkretnym procesie w stosunku do jego przedmiotu. W postępowaniu cywilnym brak legitymacji procesowej po stronie powoda prowadzi do wydania na jego korzyść orzeczenia, czyli oddalenia powództwa. Takie orzeczenie w procesie cywilnym ma charakter merytoryczny. Interes prawny w rozumieniu art. 50 p.p.s.a. ma natomiast charakter materialnoprawny. Podstawą interesu prawnego dla określonego podmiotu może być tylko konkretny przepis prawa materialnego, który w ten sposób stwarza mu legitymację skargowa. Brak legitymacji skargowej na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego prowadzi rozstrzygnięcia o charakterze procesowym, a nie merytorycznym. W rzeczywistości SKO zarzuciło , że strona skarżąca nie ma legitymacji skargowej. Gmina, której organ występuje w ustawowej roli organu I instancji orzekającego w sprawie potrącenia wierzytelności na podstawie art. 64, § 2a, § 3, § 5 pkt 2, § 6a i art. 65 § 1 pkt 4 i § 2 Ordynacji podatkowej nie ma interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. w zaskarżeniu postanowienia organu odwoławczego do sądu administracyjnego. Ta zróżnicowana pozycja prawna gminy wyłącza bowiem możliwość równoczesnego występowania jej w charakterze organu I instancji rozstrzygającego indywidualną sprawę administracyjną oraz w charakterze strony biorącej udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym i zabiegającej o uzyskanie korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia. Wskazać tu można jedynie na istnienie po stronie gminy interesu faktycznego, wyrażającego się w możliwości uzyskania przez nią określonych dochodów budżetowych. Tak rozumiany interes gminy nie może być jednak podstawą - w świetle powołanego powyżej przepisu - do jej występowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze strony i uznania przez Sąd, iż przysługuje jej legitymacja skargowa w przedmiotowej sprawie. Powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy też sądowoadministracyjnego. Gmina, której organ wydał postanowienie w sprawie w pierwszej instancji nie ma legitymacji skargowej do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na postanowienie organu odwoławczego, wydane w tejże sprawie. W przypadku gdy strony postępowania administracyjnego nie są zainteresowane poddaniem kontroli procesowej korzystnej dla nich decyzji kasacyjnej organu odwoławczego, a zachodzą przesłanki niezgodności tej decyzji z prawem, skargę na podstawie art. 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mogą wnieść prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Żadne uregulowanie prawne nie stoi na przeszkodzie temu, aby zawiadomienie tych organów w takiej sytuacji pochodziło od gminy ( wyrok NSA z 21 IV 2006r.,W-wa IIOSK 780/05 LEX nr 209459). Z tego powodu skarga Gminy R. podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna na zasadzie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.