I SA/Ol 616/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zofia Skrzynecka po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2011 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Spółki A w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie zobowiązania w podatku od gier za październik 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Spółka A w W. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazując, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, podniosła, że według rachunku zysków i strat na koniec 2010 r. poniosła stratę w wysokości 3.627.945,39 zł. Z oświadczenia Spółki wynikało, że jej kapitał zakładowy wynosi 1.117.500 zł, zaś wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok 21.546.013,40 zł. Stan środków zgromadzonych na rachunku bankowym w wysokości 2,45 zł. Uzasadniając wniosek strona wskazała, że w wyniku wprowadzenia nowych regulacji prawnych w zakresie stawek podatku od gier, nie była w stanie uiszczać w terminie powstałych zobowiązań podatkowych, co spowodowało wszczęcie w stosunku do niej postępowań egzekucyjnych. Na potwierdzenie tej okoliczności przedłożyła postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia "[...]", przedstawiające, jak twierdzi skarżąca, niepełną listę tytułów wykonawczych wystawionych przez Dyrektora Izby Celnej. Wskazała, że w ramach egzekucji dokonano zajęcia rachunków bankowych oraz udziałów w innej spółce kapitałowej. Dodatkowo podniosła, że postanowieniem z dnia 30 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Bd 394/11, Referendarz sądowy w WSA w Bydgoszczy, uwzględniając powołane wyżej okoliczności, przyznał jej prawo pomocy. Do wniosku strona dołączyła wyciągi z rachunku bankowego za okres od 1 do 30 września 2011 r., bilans oraz rachunek zysków i strat na dzień 31 grudnia 2010 r. W odpowiedzi na wezwanie w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", wnioskodawczyni przy piśmie z dnia 14 listopada 2011 r. przesłała bilans oraz rachunek zysków i strat na dzień 30 czerwca 2011 r., zestawienie środków trwałych na dzień 31 maja 2011 r., kopie zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2010 r. oraz deklaracji na podatek od towarów i usług za lipiec – wrzesień 2011 r., a ponadto zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych na pokrycie należności objętych tytułami wykonawczymi wystawionymi przez Dyrektora Izby Celnej. Postanowieniem z dnia 28 listopada 2011 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W sprzeciwie od powyższego postanowienia Spółka zakwestionowała wyrażone w nim stanowisko, że nie przedstawiła wszystkich istotnych informacji dotyczących rzeczywistej sytuacji finansowej oraz że nie spełniła przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stwierdziła, że jej realną sytuację ekonomiczną obrazuje wyciąg z rachunku bankowego. W jej ocenie, jest to najbardziej miarodajny dokument przedstawiający brak możliwości uiszczenia wpisu sądowego, który wskazuje, że nie osiąga ona dochodów, a uzyskiwane przychody są niższe od kosztów prowadzonej działalności. Podniosła ponadto, że po złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy jej sytuacja uległa pogorszeniu, co jest skutkiem cofnięcia przez Dyrektora Izby Celnej decyzjami z dnia "[...]" zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w 172 punktach na terenie województwa "[...]". Wskazała, że majątek w postaci środków trwałych nie może zostać spieniężony, gdyż w przeważającej części stanowią go automaty do gier o niskich wygranych, na które popyt jest zerowy. Ponadto sprzedaż tego majątku uniemożliwiłaby stronie dalsze istnienie w obrocie gospodarczym, skutkując niewypłacalnością. Nierealnym jest też uzyskanie kredytu. Polemizując ze stwierdzeniem, że zobowiązania prywatno – prawne podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy nie mogą korzystać z uprzywilejowanej pozycji w stosunku do kosztów sądowych, Spółka wskazała, że ocenie winny zostać poddane przede wszystkim realne, a nie hipotetyczne możliwości poniesienia opłat sądowych. Dodała, że postanowieniem z dnia 5 września 2011 r. tut. Sąd zwolnił ją z obowiązku poniesienia kosztów sądowych w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 389/11, wskazując, że powołane we wniosku okoliczności, w szczególności brak środków pieniężnych oraz prowadzona egzekucja administracyjna, pozwalają na przyjęcie, że zachodzą przesłanki przyznania prawa pomocy. Odnosząc się do tej kwestii, Spółka podkreśliła, że jej sytuacja nie zmieniła się, a wręcz uległa pogorszeniu. Wskazała również, że łączna wysokość wpisów w prowadzonych obecnie przed Sądem sprawach wynosi 6.000 zł. Dodała, że prowadzi analogiczne sprawy przed sądami administracyjnymi na terenie całego kraju. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przywołanej powyżej regulacji wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania, o czym świadczy użycie w przepisie art. 246 § 2 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Znajduje to uzasadnienie w tym, że najszerszą wiedzę o okolicznościach mogących mieć znaczenie z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy ma sam wnioskodawca. Wobec tego, pochodzące od niego informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena jej rzeczywistej kondycji finansowej. Zatem to w jego interesie powinno leżeć przedstawienie jak najpełniejszej informacji, pozwalającej na dokonanie oceny jego możliwości płatniczych. Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że wobec ustaleń dotyczących sytuacji finansowej Spółki, złożony przez nią wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Z danych ujętych we wniosku oraz w przedłożonych dokumentach nie wynikało bowiem w sposób jednoznaczny, iż nie posiada ona środków pozwalających jej na sfinansowanie pełnych kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wnioskodawczyni powołała się przede wszystkim na okoliczność poniesienia na koniec 2010 r. straty w wysokości 3.627.945,39 zł. Jednakże pomimo poniesienia straty we wskazanej wysokości Spółka nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej oraz nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego, co potwierdza, iż poniesienie w danym okresie straty księgowej nie może być utożsamiane ze stanem niewypłacalności. Analiza rachunku zysków i strat na dzień 31 grudnia 2010 r. prowadzi natomiast do innych wniosków, a mianowicie, że strona prowadziła działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, co obrazowały w szczególności dane dotyczące wysokości przychodów netto ze sprzedaży (222.493.220,10 zł) oraz wysokości kosztów działalności (225.916.611,62 zł). Zauważyć również należy, że do kosztów działalności w tym okresie zaliczono m.in. koszty z tytułu amortyzacji, które wyniosły 9.250.569,39 zł. Uwzględniając, iż amortyzacja jest kosztem niepieniężnym, gdyż nie pociąga za sobą wydatków w danym okresie, należy stwierdzić, iż rzeczywiste koszty, które Spółka poniosła w 2010 r. wynosiły 216.666.042,23 zł, tzn. były niższe aniżeli wysokość osiągniętych przychodów ze sprzedaży. Zatem, Spółka na koniec 2010 r. powinna była dysponować wolnymi środkami pieniężnymi na poniesienie kosztów sądowych. Za uwzględnieniem twierdzeń strony o jej trudnej sytuacji finansowej nie przemawiały także dane wynikające z bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2010 r., z których wynikało, że Spółka posiadała środki trwałe o wartości 21.546.013 zł, w tym urządzenia techniczne i maszyny o wartości 31.600,92 zł, środki transportu o wartości 1.234.162,92 zł, inne środki trwałe o wartości 20.277.957,16 zł oraz środki trwałe w budowie o wartości 1.070.399 zł. Ponadto wnioskodawczyni posiadała udziały w jednostkach powiązanych o wartości 14.747.193 zł oraz udzieliła długoterminowych pożyczek na kwotę 9.534.469 zł. Spółka posiadała również należności krótkoterminowe od jednostek powiązanych w wysokości 7.936.736,64 zł. Obciążały ją natomiast zobowiązania z tytułu kredytów i pożyczek długoterminowych w wysokości 13.961.437 zł oraz z tytułu kredytów i pożyczek krótkoterminowych w wysokości 9.198.182 zł. W ocenie Sądu, powyżej przytoczone dane obrazowały skalę prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej. Wartość środków, jakimi Spółka w tym okresie obracała, w porównaniu z wysokością należnego w niniejszej sprawie wpisu sądowego od skargi w wysokości 1.500 zł, czyni nieuzasadnionym jej twierdzenia, iż nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Ponadto, wbrew twierdzeniom strony, z przedstawionej przez nią dokumentacji sporządzonej na dzień 30 czerwca 2011 r. nie wynika, by jej sytuacja finansowa uległa znacznemu pogorszeniu. Spółka osiągnęła bowiem w I połowie bieżącego roku przychody netto ze sprzedaży w wysokości 82.699.694 zł przy kosztach działalności 85.136.132 zł (w tym niepieniężne koszty w postaci amortyzacji w wysokości 2.257.902 zł). Strata wyniosła zatem 2.710.841 zł. Spółka posiada ponadto środki trwałe o wartości 19.288.111,40 zł, w tym środki transportu o wartości 1.064.284,92 zł. W porównaniu do poprzedniego okresu nie uległ zmianie kapitał zakładowy, natomiast zmniejszyła się wartość zobowiązań krótkoterminowych, m.in. z tytułu kredytów i pożyczek z kwoty 9.198.182 zł na koniec 2010 r. do kwoty 5.928.182 zł na dzień 30 czerwca 2011 r., co oznaczało, iż Spółka dokonała spłaty znacznej części obciążających ją zobowiązań. W ocenie Sądu, powyższe dane świadczyły zatem, iż także na dzień 30 czerwca 2011 r. istniała możliwość wygospodarowania środków pieniężnych na opłacenie należnych w niniejszej sprawie kosztów sądowych. Wskazywała na to chociażby wartość zgromadzonych na dzień 30 czerwca 2011 r. środków pieniężnych w kasie i na rachunkach bankowych w kwocie 380.675,01 zł. Odnosząc się do twierdzeń strony, iż pełny obraz sytuacji, w której się znajduje tworzą wyciągi z rachunku bankowego, na którym zgromadziła środki w wysokości 2,45 zł, wskazać należy, że pomimo wezwania ujawniła ona saldo tylko na jednym rachunku bankowym podczas, gdy choćby z uwagi na posiadanie zobowiązań z tytułu kredytów musiała posiadać jeszcze inne rachunki je obsługujące. Ponadto zważywszy na ustanowiony przepisami ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) obowiązek przedsiębiorcy dokonywania i przyjmowania płatności za pośrednictwem rachunku bankowego, powstały uzasadnione wątpliwości co tego, czy ujawniony przez Spółkę rachunek bankowy jest jej jedynym czy też głównym rachunkiem. Powyższe potwierdzały twierdzenia samej wnioskodawczyni, która we wniosku o przyznanie prawa pomocy sama wspomniała o zajęciu przez organ egzekucyjny rachunków bankowych. Skarżąca, pomimo wezwania, nie przedłożyła również odpisu umowy o świadczenie usług przez profesjonalnego pełnomocnika ze wskazaniem wysokości zapłaty za te usługi, a także oświadczenia co do obowiązku dokonywania dopłat przez wspólników, którą to możliwość przewidują przepisy prawa handlowego. Brak oświadczeń w tym zakresie uniemożliwiał zaś rzetelną ocenę realnych możliwości finansowych Spółki. W odniesieniu do twierdzeń zawartych w sprzeciwie o niemożliwości wyzbycia się środków trwałych z uwagi na brak popytu na automaty do gier o niskich wygranych oraz zagrożenie stanem niewypłacalności na skutek utraty możliwości prowadzenia działalności przy pomocy tych automatów, wskazać należy, że według bilansu na dzień 30 czerwca 2011 r. majątek trwały Spółki stanowiły nie tylko wspomniane automaty do gier o niskich wygranych, ale również środki transportu o wartości 1.064.284,92 zł oraz środki trwałe w budowie o wartości 1.070.399 zł. Spółka dysponowała również zapasami o wartości 326.217 zł. W tym świetle kwota należnego w niniejszej sprawie wpisu sądowego od skargi jawi się jako nieznacząca dla kondycji finansowej Spółki. Ustosunkowując się z kolei do argumentacji strony odwołującej się do zajęcia rachunków bankowych w toku prowadzonej wobec niej egzekucji administracyjnej, wskazać należy, że sam fakt prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie stanowi automatycznej podstawy przyznania prawa pomocy. Podobnie należało odnieść się do kwestii cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa "[...]". Jak bowiem podnosiła sama wnioskodawczyni, prowadzi ona działalność na terenie całego kraju, stąd też trudno wnioskować, iż cofnięcie zezwolenia na terenie jednego województwa może radykalnie wpłynąć na jej sytuację. Natomiast w kwestii twierdzeń strony, iż w innych postępowaniach toczących się przed wojewódzkimi sądami administracyjnym przyznano jej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie tych samych okoliczności, które stanowiły podstawę złożonego w niniejszej sprawie wniosku, wskazać należy, że okoliczność przyznania prawa pomocy w innej sprawie nie może sama w sobie stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Odwołując się do wielokrotnie powoływanego przez NSA poglądu (m.in. w postanowieniach z dnia 11 czerwca 2010 r. sygn. akt: I OZ 416/10, I OZ 418 – 420/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl), wskazać należy, że nie do przyjęcia byłaby sytuacja, gdyby sąd rozpoznający indywidualną sprawę rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, lecz w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny skład orzekający. Tym bardziej nie sposób zaakceptować stanowisko strony skarżącej w sytuacji, jaka miała miejsce w niniejszej sprawie, tj. gdy strona nie dopełnia wykazania podstaw faktycznych przyznania prawa pomocy, co uniemożliwia pełną ocenę stanu rzeczywistego i obecnych możliwości płatniczych. Zatem przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku należało uwzględniać nie tylko fakt korzystania przez Spółkę z prawa pomocy w innym postępowaniu, ale też okoliczności złożenia wniosku o prawo pomocy, w tym m.in. sposób i rzetelność wykonania wezwania do przedstawienia dodatkowych oświadczeń i dokumentów dotyczących stanu majątkowego. Warto również podkreślić, iż Spółka, powołując się ogólnie na znaczną ilość prowadzonych z jej inicjatywy postępowań sądowych na terenie całego kraju, nie wskazała ani ich ilości, ani też łącznej wartości powstałych w nich dotychczas kosztów sądowych. Sąd uwzględnił natomiast okoliczność, iż łączna wartość wpisów sądowych w obecnie prowadzonych przed tut. Sądem 3 sprawach, w których skarżąca wnioskowała o przyznanie prawa pomocy, wynosi 4.500 zł. Końcowo zauważyć należy również, że postanowieniami z dnia 7 grudnia 2011 r., sygn. akt II FZ 651/11 i II FZ 652/11, Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając zażalenia Spółki na wydane uprzednio postanowienia Sądu w sprawach o sygn. akt I SA/Ol 369/11 i I SA/Ol 487/11, podzielił zaprezentowaną wyżej argumentację Sądu, zgodnie z którą odmowę przyznania prawa pomocy uzasadniał fakt, iż dysponowała ona wolnymi środkami pieniężnymi na koniec 2010 r., a ponadto nie przedstawiła pełnych danych dotyczących jej sytuacji. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 i art. 245 § 3 tej ustawy, postanowiono jak w sentencji.