I SA/Ol 622/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Zofia Skrzynecka po rozpoznaniu w Olsztynie w dniu 13 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z.W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]", w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Wyrokiem z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt I SA/Ol 622/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę Z.W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W złożonym wraz ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, skarżący podniósł, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji majątkowej. Pozostaje bez pracy, poszukuje zatrudnienia jako kierowca. Bez pracy pozostaje również jego żona, która jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Skarżący oświadczył ponadto, że posiada mieszkanie o powierzchni 53 m². W wykonaniu zarządzenia Sędziego z dnia 27 listopada 2014 r. skierowano do pełnomocnika skarżącego w trybie art. 49 § 1 i art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wezwanie do usunięcia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, braków formalnych wniosku poprzez zaadresowanie formularza "PPF" do wojewódzkiego sądu administracyjnego, do którego właściwości stosownie do art. 254 § 1 p.p.s.a. należy rozpoznawanie wniosków o przyznanie prawa pomocy. Jednocześnie, na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ww. wniosku poprzez przedłożenie wyjaśnień i potwierdzających je dokumentów w zakresie okoliczności dotyczących stanu majątkowego strony, w szczególności poprzez: - nadesłanie odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych skarżącego oraz jego żony za lata 2012 – 2013, ewentualnie zaświadczenia o niezłożeniu zeznań podatkowych za ww. okresy; - przedłożenie aktualnych wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych skarżącego i jego żony za okres 3 m-cy poprzedzających złożenie wniosku; - przedłożenie zaświadczeń, że skarżący i jego żona są zarejestrowani jako osoby bezrobotne; - złożenie wyjaśnień co do aktualnych źródeł utrzymania skarżącego i jego żony; - złożenie oświadczenia, czy skarżący i jego żona korzystają z pomocy społecznej; - przedłożenie kopii faktur i rachunków potwierdzających ponoszenie wydatków związanych z utrzymaniem własnym (np. rachunki za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, zakup leków), - ewentualnie innych oświadczeń oraz dokumentów mogących potwierdzić aktualną sytuację majątkową i finansową strony. Powyższe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 3 grudnia 2014 r. Pomimo wyznaczonego terminu 7 dni od dnia doręczenia wezwania, strona nie złożyła wyjaśnień dotyczących powyższych kwestii. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym stosownie do art. 254 § 1 p.p.s.a. rozpoznawanie wniosków o przyznanie prawa pomocy należy wyłącznie do właściwości wojewódzkiego sądu administracyjnego. Stąd też, wniosek strony, pomimo jego zaadresowania do Naczelnego Sądu Administracyjnego, podlegał rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie. W orzecznictwie NSA wskazuje się, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Prawo pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Ma ono zatem charakter wyjątkowy i może zostać przyznane wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach (np. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 201/14, opubl. na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie NSA utrwalił się również pogląd, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienia NSA: z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, z dnia 7 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 211/06, opubl. http:// orzeczenia.nsa.gov.pl). Uwzględniając powyższe uwagi, należy wskazać, że w świetle treści rozpoznawanego wniosku, skarżący i jego żona pozostają bez pracy, a jedynym składnikiem ich majątku jest mieszkanie o powierzchni 53 m². W tym kontekście dla oceny możliwości finansowych skarżącego i jego żony istotne było przede wszystkim ustalenie aktualnych źródeł ich utrzymania, ale również wysokości dochodów osiąganych w latach poprzednich. Pomimo wezwania z dnia 27 listopada 2014 r., skarżący powyższych kwestii nie wyjaśnił, jak również nie dopełnił nałożonego tym wezwaniem obowiązku przedłożenia zaświadczeń potwierdzających fakt zarejestrowania jego i jego żony jako osób bezrobotnych. Nie wyjaśnił też, czy wraz z żoną korzystają z pomocy społecznej, jak też nie przedłożył dokumentów, z których wynikałoby saldo posiadanych przez nich rachunków bankowych oraz wysokość wydatków związanych z utrzymaniem własnym. Tym samym skarżący nie złożył wyjaśnień oraz nie przedstawił na ich potwierdzenie odpowiednich dokumentów, które by pozwoliły na ustalenie jego sytuacji zawodowej i majątkowej. Nie wyjaśniając zaś tych kwestii, uniemożliwił Sądowi dokonanie oceny, czy w jego przypadku poniesienie kosztów sądowych, które na aktualnym etapie postępowania odpowiadają wysokości wpisu sądowego od skargi kasacyjnej (100 zł), może spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zwrócić należy również uwagę na fakt ustanowienia w sprawie pełnomocnika z wyboru. Powołując się na bardzo trudną sytuację majątkową, skarżący nie wyjaśnił bowiem, dlaczego nie może sfinansować kosztów sądowych z tego samego źródła, z którego pokrył bądź zobowiązany będzie pokryć wynagrodzenie pełnomocnika. Skoro zatem skarżący nie wyjaśnił wskazanych wyżej istotnych okoliczności, w rezultacie powstałe w niniejszej sprawie wnioski składają się na ocenę, że nie wykazał on, że jest osobą, której sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie kosztów sądowych, co skutkuje odmową przyznania prawa pomocy. Jak już wskazano na wstępie, to na stronie ciąży obowiązek wykazania w sposób wyczerpujący przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Wobec tego, pochodzące od niej informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena jej rzeczywistej kondycji finansowej. Mając na uwadze powyższe, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.