I SA/Ol 627/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Czajkowski po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2009r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z.L. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 10 czerwca 2009r., o sygn. akt I SA/Ol 54/09 oddalającym skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty i zwrotu podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego postanawia odrzucić skargę o wznowienie postępowania. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Skargą z dnia 20 września 2009r. Z.L., reprezentowana przez A.L., wniosła o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 10 czerwca 2009r., o sygn. akt I SA/Ol 54/09, oddalającym skargę na wymienioną wyżej decyzję Dyrektora Izby Celnej. Wnosząc w związku ze skargą, o uchylenie tego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, strona podniosła, iż w lipcu 2009r. Trybunał Konstytucyjny wydał orzeczenie o sygn. akt: SK 49/06, w którym stwierdził, że przepisy trzech rozporządzeń Ministra Finansów określające podmioty zobowiązane do zapłaty akcyzy przy sprzedaży aut przed pierwszą rejestracją są niezgodne z art. 84 i 217 Konstytucji RP. Jak podała skarżąca, podstawę prawną zaskarżonych do Sądu decyzji organów celnych, stanowiły właśnie przepisy uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją. Ma to zaś wpływ na wynik sprawy. Strona zwróciła też uwagę na brak profesjonalnego pełnomocnika w poprzednim postępowaniu, tj. adwokata lub radcy prawnego, a także położenie życiowe i ograniczenia z tego wynikające dla wnoszącego skargę pełnomocnika Strony. Podkreśliła, iż zachowany został ustawowy termin do wniesienia skargi o wznowienie. Strona zaś będąc osobą niepełnosprawną i obecnie ciężko chorą, była i jest pozbawiona możliwości działania. Obecny pełnomocnik - jako osoba pozbawiona wolności - nie może jej należycie i skutecznie reprezentować. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej odrzucenie, podnosząc, iż powołany przez skarżącą wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie znajduje odniesienia w sprawie Z.L. Organ wskazał na poczynione w postępowaniu w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty, ustalenia faktyczne i zgromadzone dokumenty, z których wynika, że pełnomocnik Z.L. złożył Naczelnikowi Urzędu Celnego w Oddziale Celnym deklarację uproszczoną AKC-U z dnia 14 września 2004r. od nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki Volkswagen Golf, rok produkcji 1988, o poj. 1576 cm³, deklarując podstawę obliczenia podatku w kwocie 22,00 zł, stawkę podatku akcyzowego 65% i kwotę podatku do zapłaty w wysokości 14,00 zł. Z dokumentów załączonych do w/w deklaracji wynikało też, że Z.L. nabyła wymieniony samochód w dniu 19 sierpnia 2004r. na terenie Niemiec za kwotę 5,00 EUR i następnie w dniu 10 września 2004r. przemieściła go na terytorium kraju. Sposób postępowania w tym przedmiocie określa natomiast ustawa z dnia 9 maja 2008r. o zwrocie nadpłaty w podatku akcyzowym zapłaconym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego albo importu samochodu osobowego (Dz.U. Nr 118, poz. 745). W niniejszej sprawie podatnik w uiścił podatek akcyzowy w wysokości 14,00 zł. Rezydualna kwota podatku akcyzowego zawarta w wartości rynkowej podobnego samochodu zarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju w wysokości 136,00 zł, jest wyższa od kwoty akcyzy od nabycia wewnątrzwspólnotowego obliczonej z zastosowaniem stawki akcyzy określonej w § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego. W związku z powyższym wnioskodawcy nie przysługiwał zwrot nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego przedmiotowego samochodu osobowego. Odnośnie podnoszonego przez skarżącą braku profesjonalnego pełnomocnika oraz wskazania na stan zdrowia, niepełnosprawność i położenie życiowe, organ zwrócił uwagę, iż w kwestiach tych wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w postanowieniu z dnia 31 marca 2009r., o sygn.: akt l SA/Ol 54/09, zwalniając skarżącą od kosztów postępowania i odmawiając ustanowienia adwokata, co zostało uzasadnione. Mając na uwadze przedstawiony wyżej stan faktyczny, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Wobec motywów i treści skargi o wznowienie, na wstępie należy zwrócić uwagę na funkcję i zakres kognicji sądów administracyjnych wynikający z przepisów ustrojowych. Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r. Nr 153 poz.1269), zwanej dalej p.u.s., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Przepis § 2 wymienionego artykułu określa podstawową zasadę wykonywania przez te sądy funkcji kontrolnej, stanowiąc, iż sprawowana jest ona pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Rozpoznawanie skarg na decyzje organów administracji nie ma więc charakteru merytorycznego orzekania w sprawie. Sąd administracyjny orzekając w danej sprawie pełni wyłącznie funkcje kasacyjne, badając zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, co stanowi wskazany wyżej element sądowej kontroli nad działalnością administracji publicznej. Postępowanie o wznowienie jest szczególnym rodzajem postępowania prowadzonym przed sądem administracyjnym, które ze zwykłym postępowaniem wiąże się poprzez tożsamość uprzednio przesądzonej sprawy. Postępowanie to nie stanowi kolejnej fazy tego samego postępowania kontrolnego. Skarga o wznowienie rozpoczyna odrębny, podlegający szczególnym regułom proces, którego celem jest stwierdzenie dopuszczalności wznowienia oraz ustalenie istnienia i następstw jednej z wad postępowania wymienionych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a. Jako szczególna instytucja procesowa obwarowana licznymi rygorami, wznowienie dotyczy sytuacji, w której dopuszcza się ponowne rozpoznanie sprawy, mimo że została już ona zakończona prawomocnym orzeczeniem. Dlatego wznowienie postępowania dopuszczalne jest jedynie w ściśle sprecyzowanych w ustawie przypadkach. Wynika to z treści art. 270 p.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem w przypadkach przewidzianych w tej ustawie. Podstawy wznowienia postępowania p.p.s.a. określa w przepisach art. 271 – 274. Wnosząc skargę o wznowienie postępowania sądowego skarżąca, wskazywała na Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 lipca 2009r. o sygn. akt: SK 49/06, w którym orzeczono o niezgodności z art. 64 ust. 3 w związku z art. 84 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej 1) § 18 ust. 1 pkt 10 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 1998 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 157, poz. 1035 oraz z 1999 r. Nr 57, poz. 599 i Nr 70, poz. 789) w związku z art. 35 ust. 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50, ze zm.), 2) § 18 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1999 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 105, poz. 1197 oraz z 2000 r. Nr 21, poz. 267, Nr 91, poz. 1012, Nr 101, poz. 1089 i Nr 113, poz. 1187) w związku z art. 35 ust. 4 ustawy powołanej w punkcie 1 oraz 3) § 19 ust. 1 pkt 12 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 119, poz. 1259 oraz z 2001 r. Nr 29, poz. 324, Nr 126, poz. 1388 i Nr 135, poz. 1520) w związku z art. 35 ust. 4 ustawy powołanej w punkcie 1. W myśl art. 272 § 1 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Skargę o wznowienie postępowania wnosi się wówczas w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (§ 2 tego artykułu). Wspomniany na wstępie kasacyjny charakter orzeczeń sądów administracyjnych powoduje między innymi, że sądy te zasadniczo nie rozstrzygają bezpośrednio o prawach lub obowiązkach indywidualnych podmiotów (stron postępowania). Zawarte w sentencji wyroku sądu administracyjnego rozstrzygnięcie, ujęte w odpowiedniej formule procesowej, jest rezultatem przeprowadzonej przez ten sąd kontroli administracji publicznej. W ujęciu zatem p.p.s.a., podstawę prawną wyroku sądu administracyjnego stanowią te jej przepisy, które określają sposób rozstrzygnięcia sprawy w zależności od wyników postępowania sądowego. (p. B. Dauter, B.Gruszczyński, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II.). Przepisy prawa materialnego, które stosował organ administracji publicznej w postępowaniu w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty i zwrotu podatku akcyzowego, nie stanowią podstawy orzeczenia sądu administracyjnego. Oczywistym jest wprawdzie, że w celu pełnego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia niezbędne była w postępowaniu sądowoadministracyjnym analiza uregulowań, które uprawniały organ administracji publicznej do wyciągnięcia określonych konsekwencji prawnych z dokonanych w sprawie ustaleń, po czym ocena prawidłowości ich zastosowania, niemniej jednak podstawę orzeczenia sądu administracyjnego oddalającego skargę na decyzję organu stanowiły przepisy p.p.s.a. określające sposób rozstrzygnięcia sprawy, w zależności od wyników postępowania sądowego. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności wymienionych wyżej przepisów prawa materialnego nie może być uznane za przyczynę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego przewidzianą w art. 273. Natomiast stosownie do art. 145a § 1 k.p.a., wspomniane orzeczenie może stanowić podstawę wznowienia postępowania administracyjnego (p. K. Sobieralski, Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego..., s. 245-246). Dokonując kontroli rozstrzygnięcia organu w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty i zwrotu podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekał na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art.151). Podstawy prawnej wyroku nie stanowiły niekonstytucyjne przepisy wymienione w wymienionym wyżej wyroku Trybunału z dnia 7 lipca 2009r. W tej sytuacji, wskazywana przez skarżącą podstawa do wznowienia postępowania w sprawie nie wystąpiła. Wspomniany wyrok Trybunału mógłby stanowić jedynie podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, o ile zakwestionowane w nim przepisy zostały w tym postępowaniu zastosowane (co nie wynika z akt niniejszej sprawy, jak słusznie podniósł organ w odpowiedzi na skargę). W tym stanie rzeczy, mając na uwadze, że instytucja wznowienia postępowania sądowego jest instytucją wyjątkową, a jako taka - może być oparta tylko na ściśle określonych podstawach, Sąd postanowił skargę odrzucić, w oparciu o przepis art. 281 p.p.s.a..