I SA/Ol 638/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 28 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. postanawia 1. przyznać prawo pomocy w postaci zwolnienie od kosztów sądowych, 2. odmówić ustanowienia adwokata. Wnioskiem z dnia 19 października 2015r. złożonym na urzędowym formularzu wniosku PPF, skarżący Z. K. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z oświadczenia wnioskodawcy wynikało, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wnioskodawca utrzymuje się z emerytury w wysokości "[...]" netto miesięcznie. Skarżący wskazał, iż nie posiada jakiegokolwiek majątku, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych. Ponosi stałe miesięczne wydatki w wysokości 502,89 zł, przy czym na wydatki te składają się: opłata za mieszanie – 300 zł, wydatki na leki- 119,20 zł, opłata za gaz- 33,72 zł, opłata za prąd- 29,98 zł, opłata za telefon 19,99 zł. Wskazana przez wnioskodawcę kwota wydatków nie uwzględnia kosztów zakupu żywności, odzieży i środków czystości. Argumentując wniosek wskazał, że z uzyskiwanego dochodu z tytułu emerytury nie jest w stanie wykupić wszystkich niezbędnych lekarstw jak i zakupić opału na zimę. Ponadto nie posiada środków pieniężnych na zakup odzieży, obuwia czy też środków czystości. Do wniosku załączył zaświadczenie ZUS z dnia 19.10.2015 r. w przedmiocie wysokości pobieranego świadczenia emerytalnego za październik 2015 r. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., w skrócie P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. (art. 245 § 1, 2 i 3 P.p.s.a.). Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 P.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Mając na uwadze przedstawioną wyżej sytuację materialną skarżącego wskazać należy, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Stwierdzić należy, że w obecnej sytuacji majątkowej i życiowej, wnioskodawca z uzyskiwanych dochodów nie ma możliwości samodzielnie opłacić należnych kosztów sądowych związanych z wniesieniem skargi. Podkreślić bowiem należy, że skarżący utrzymuje się z bardzo ograniczonych środków finansowych, które z trudem wystarczają na zaspokojenie fundamentalnych potrzeb życiowych wnioskodawcy. Trudno zatem uznać, aby ze środków otrzymywanych z emerytury w kwocie "[...]" netto, skarżący był w stanie zgromadzić środki pieniężne na pokrycie przedmiotowych kosztów postępowania sądowego. W tej sytuacji, za uzasadnione uznać należy przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, gdyż z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Niemniej jednak na podstawie akt administracyjnych ustalono, że w roku 2014 r. wypłacono wnioskodawcy kwotę "[...]’ zł z tytułu rozliczenia wkładu mieszkaniowego. W ocenie rozpoznającego wniosek fakt ten może świadczyć o możliwości poniesienia kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika przez wnioskodawcę. Prawo pomocy jest bowiem instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiste i obiektywnie niemożliwe. W tej sytuacji, gdy skarżący uzyskał taką kwotę, przyjąć należy, że jego sytuacja materialna pozwalała opłacić koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Fakt w jaki sposób wnioskodawca gospodaruje posiadanym majtkiem czy też zasobami pieniężnymi nie jest bowiem obojętny dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dodatkowo wyjaśnić należy, że na etapie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie udział profesjonalnego pełnomocnika nie jest konieczny. Sąd rozpoznający sprawę, stosownie do treści art. 6 p.p.s.a., w razie uzasadnionej potrzeby zobowiązany jest udzielać stronie występującej bez adwokata lub radcy prawnego (profesjonalnego pełnomocnika) potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ją o skutkach ich zaniedbań, co w praktyce oznacza, iż nie zostanie naruszone konstytucyjne prawo strony do obrony (patrz. postanowienie NSA z dnia 28.11.2012 r. sygn. akt I GZ 384/12 opublikowane na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z faktem, iż wnioskodawca nie spełnia przesłani do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym brak było podstaw do ustanowienia adwokata z urzędu. Natomiast biorąc pod uwagę wysokość dochodów uzyskiwanych przez skarżącego uznano, że spełnia warunki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W sytuacji, gdy obowiązek opłacenia wpisu od skargi jest niezbędny do rozpoznania skargi, postanowiono zwolnić skarżącego z obowiązku opłacenia kosztów sądowych. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.