I SA/Ol 647/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 29 października 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Rep. "[...]" w przedmiocie: odmowy umorzenia zaległości podatkowej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych W dniu 14 października 2013r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniosek G. P. o zwolnienie od kosztów sądowych w tym wpisu w wysokości 500 zł. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubiną oraz czworgiem dzieci. Skarżący jest właścicielem ½ domu o powierzchni 80 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 30 ha. Wnioskodawca jest właścicielem 6 klaczy stada podstawowego, 2 rocznych źrebaków, podstawowych maszyn rolniczych oraz 16 –letniego samochodu terenowego. Innego majątku nie posiada. Konkubina z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym jest właścicielką ½ domu o powierzchni 80 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 3,5 ha. Z gospodarstwa rolnego skarżący uzyskuje dochód ok. 15.000 zł rocznie z tytułu dopłat bezpośrednich oraz 2.000 zł ze sprzedaży źrebiąt. Konkubina skarżącego uzyskuje z gospodarstwa rolnego dochód w wysokości około 15.000 zł z tytułu dopłat bezpośrednich oraz 3.000 zł z tytułu prowadzenia jazdy konnej. Argumentując wniosek skarżący wskazał, iż ma na utrzymaniu czworo dzieci, w tym troje uczących się. Większą część dopłat przeznacza na uprawę roli i utrzymanie koni. Wskazał także, że ze względu na brak przejezdności drogi gminnej pozbawiony jest uzyskiwania satysfakcjonujących dochodów z agroturystyki. Mając na uwadze, iż postępowanie podatkowe w niniejszej sprawie dotyczyło odmowy umorzenia zaległości podatkowych, miało zatem na celu ustalenie sytuacji finansowej i materialnej strony, posłużono się przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku zebranym w tym postępowaniu materiałem dowodowym. Na podstawie akt administracyjnych ustalono, iż wydatki skarżącego i jego rodziny związane z utrzymaniem mieszkania oraz zapewnieniem potrzeb bytowych kształtują się w granicach około 1.400 zł miesięcznie. Skarżący ponadto spłaca kredyt w wysokości 1.500 zł miesięcznie zaciągnięty na remont domu. W protokole z dnia 3 kwietnia 2013r. podał następujące dochody rodziny: dopłaty obszarowe za grunty będące własnością konkubiny – 19.000 zł, za własne grunty 15.000 zł, sprzedaż koni za 2012r. – 20.000 zł, agroturystyka 1.000 zł. – łącznie dochód 55.000 zł. Ponadto ustalono, że na podstawie umowy dzierżawy z dnia 28.11.2006r. skarżący wydzierżawił na okres 10 lat nieruchomość rolną o łącznej powierzchni 13,26 ha. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. Nie wystarczy przy tym wykazanie, iż poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną strony. Strona wykazać powinna, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto, że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel. Przedstawiona powyżej sytuacja materialna wnioskodawcy nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Stwierdzić należy iż, wykazane przez skarżącego okoliczności nie wskazują, że nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych, bez ryzyka wystąpienia uszczerbku utrzymania koniecznego. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż wnioskodawca posiada znaczny majątek nieruchomy. Jest właścicielem ½ domu o powierzchni 80 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 30 ha, dodatkowo dzierżawi grunty rolne o powierzchni 13,26 ha. Konkubina, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe również jest właścicielką 3,5 ha gruntów rolnych. Powyższe wskazuje, iż wnioskodawca prowadzi gospodarstwo rolne znacznych rozmiarów o łącznej powierzchni około 46 ha. Biorąc zatem pod uwagę stan posiadania skarżącego, można poprzestać na wskazaniu, iż "zgodnie (...) z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych (...). Również w postanowieniu z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04 Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na utrwalone stanowisko Sądu Najwyższego (orzeczenie z dnia 23 października 1934 r., C II 1441/34) uznał, że posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości (...) w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możność jego zbycia." (z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2009 r.; sygn. akt I OZ 563/09; orzeczenie dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa. gov.pl). Wskazane wyżej składniki majątku nieruchomego skarżącego, w ocenie rozpoznającego niniejszy wniosek, wyłączają możliwość przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W świetle wiedzy i doświadczenia życiowego nieruchomość rolna o powierzchni ponad 46 ha winna przynosić jakiekolwiek pożytki czy to w związku z jej uprawą czy ewentualną dzierżawą. Otrzymywane płatności obszarowe nie są bowiem jedynym źródłem dochodu w związku z posiadaniem gruntów rolnych. Odnosząc się do możliwości przynoszenia potencjalnych pożytków z posiadanego majątku wskazać należy, iż powierzchnia posiadanego gospodarstwa oraz dzierżawa dodatkowych gruntów przemawia za oceną, iż skarżący we właściwy i racjonalny sposób wykorzystuje swój majątek. Wnioskodawca jest właścicielem 30,9244 ha fizycznych ( 27,7882 ha przeliczeniowych – zgodnie z decyzją Wójta Gminy "[...]" z dn. 06.02.2013r. – k. 6 akt administracyjnych), a także dodatkowo dzierżawi 13,26 ha (tj. 11,8760 ha przeliczeniowych – zgodnie z decyzją Wójta Gminy "[...]" z dnia 07.02.2013r. k. 15 – akt administracyjnych). Dlatego też w świetle wiedzy i doświadczenia życiowego mało prawdopodobnym wydaje się wykazany przez skarżącego dochód uzyskiwany z tego gospodarstwa w wysokości 30.000 zł rocznie jedynie z tytułu dopłat bezpośrednich. Zauważyć należy, iż zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23 września 2013 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2012r. (MP z 2013 r. poz. 774), dochód ten wynosił 2.431 zł z 1 ha przeliczeniowego. Biorąc zatem pod uwagę powierzchnię posiadanych i uprawianych gruntów ( łącznie 39,66 ha przeliczeniowych), dochód obliczony zgodnie z wyżej wskazanym obwieszczeniem wynosi 96.413 zł rocznie, tj. 8.034 zł miesięcznie. Do obliczonego w ten sposób dochodu nie wliczono dochodu jakie powinny przynosić grunty będące własnością konkubiny skarżącego, albowiem brak było danych co do przeliczenia tych gruntów z ha fizycznych na ha przeliczeniowe. Biorąc pod uwagę powyższe uznano, że dochód osiągany z prowadzenia gospodarstwa rolnego o powierzchni ponad 46 ha musi być wyższy aniżeli dochód wykazany w formularzu wniosku PPF dotyczący jedynie dochodu z tytułu dopłat bezpośrednich. Na marginesie wskazać należy, że nawet gdyby przyjąć wyłączną wysokość dochodu wykazanego w formularzu PPF (35.000 zł tj. miesięcznie 2.916 zł), który dodatkowo sprzeczny jest z wysokością dochodu określonego przez wnioskodawcę w protokole z dnia 03.04.2013r. (55.000 zł), to dochód ten wystarczałby na pokrycie wydatków ponoszonych przez skarżącego ( utrzymanie 1.400 zł + kredyt 1.500 zł = 2.900 zł) Tym samym skarżący mógłby poczynić oszczędności w uzyskiwanych dochodach na rzecz wygospodarowania środków na koszty sądowe. Odnosząc się natomiast do ponoszenia zobowiązań z tytułu zaciągniętego kredytu, zauważyć należy, iż okoliczność ta nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy. Wysokość rat kredytowych obciążających skarżącego w kwocie około 1.500 zł. miesięcznie, została ustalona w oparciu o możliwości finansowe kredytobiorcy. Możliwości te zostały także zweryfikowane przez profesjonalne instytucje finansowe, które wydały pozytywne decyzje o udzieleniu wnioskodawcy kredytu. Oznacza to, że sytuacja finansowa wnioskodawcy jest na tyle dobra, iż gwarantuje terminową spłatę zaciągniętych zobowiązań wraz z pozostałymi kosztami bieżącego utrzymania rodziny. Dodatkowo podkreślić należy, iż ponoszenie wydatków związanych ze spłatą zaciągniętych kredytów nie może być uznane za przyczynę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Jak wskazano wyżej sytuacja ta świadczy o tym, że wnioskodawca posiada środki, które pozwalają mu na zaciągnięcie tego typu zobowiązań i ich spłatę. Dlatego też niezrozumiałe jest, aby wnioskodawca spłacał inne ciążące na nim zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym, w kwocie przewyższającej wysokość wymaganego na chwilę obecną wpisu od skargi (500 zł), a jednocześnie żądał, aby koszty związane z wniesieniem skargi pokrywał za niego Skarb Państwa. Brak jest racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, iż to budżet powinien kredytować w tym zakresie stronę skarżącą. Całościowa ocena sytuacji materialnej i finansowej wnioskodawcy nie pozwala na stwierdzenie, iż jest on osobą wymagającą pomocy Państwa. Za dokonaną oceną przemawia dochód uzyskiwany z gospodarstwa rolnego, posiadany majątek nieruchomy oraz fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej, z dzierżawionymi gruntami 46 ha. Zwolnienie od kosztów i przerzucenie na budżet Państwa obowiązku ich ponoszenia, prowadziłoby więc w istocie do zaakceptowania tego, że regulowanie wszelkich płatności, czy spłata jakichkolwiek zobowiązań ma pierwszeństwo przed obowiązkiem poniesienia kosztów związanych z prowadzeniem postępowania przed sądem administracyjnym, które strona sama zainicjowała. W związku z tym, skoro nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.