I SA/Ol 648/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy zastosowania ulgi w podatku rolnym z tytułu wystąpienia klęski żywiołowej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. R.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", w przedmiocie odmowy zastosowania ulgi w podatku rolnym z tytułu wystąpienia klęski żywiołowej. Wnioskiem z dnia 5 grudnia 2012 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jego majątek stanowi dom o powierzchni 100 m² (3/4 domu obciążone jest prawem dożywocia rodziców). Nadto posiada nieruchomość rolną o powierzchni 33,05 ha, dodatkowo dzierżawi nieruchomość rolną o powierzchni 3,30 ha. Posiada również budynki gospodarcze, które tak jak dom, wymagają remontu. Nie posiada żadnych oszczędności pieniężnych, jak również przedmiotów wartościowych. Utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z gospodarstwa rolnego, w tym z dopłat bezpośrednich i ONW oraz sprzedaży krów. W roku 2012 dochód ten wyniósł 36.300 zł. Skarżący z uzyskanych dochodów ponosi w ciągu roku wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, a dotyczące zakupów paliwa na kwotę 9.000 zł oraz nawozów na kwotę 8.000 zł, środków ochrony roślin na kwotę 1.500. Opłaty podatkowe i ubezpieczenie budynków wynoszą 2.000 zł, zaś energia elektryczna - 5.000 zł, na składki KRUS wydatkuje 1.500 zł, a na remont maszyn 10.000 zł. Dodatkowo wskazał na remont centralnego ogrzewania w kwocie 11.000 zł. Wyjaśnił, iż wydatkowana kwota 48.000 zł powoduje kolejne jego zadłużenie. Ponadto wnioskodawca wskazał, iż posiada zobowiązanie wobec rodzeństwa w kwocie 200.000 zł za przejęcie gospodarstwa rolnego po rodzicach oraz wobec rodziców w wysokości 30.000 zł, w związku z zaciągnięciem przez nich pożyczki na spłatę kredytu skarżącego i zakup krów. Argumentując wniosek wskazał, iż jest w bardzo trudnej sytuacji finansowej posiada liczne zobowiązania, dotykają go utrudnienia ze strony organów i instytucji mających na celu pomoc rolnikom. W dniu 14 grudnia 2012 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego. Strona pismem z dnia 10 stycznia 2013 r. zwróciła się o przedłużenie terminu do przedstawienia dokumentów, ze względu na jej chorobę. Skarżący, pomimo przedłużenia terminu do złożenia dodatkowych dokumentów, nie odpowiedział na wezwanie z dnia 14 grudnia 2012 r. Postanowieniem z dnia 20 lutego 2013 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Nie zgadzając się z ww. postanowieniem referendarza sądowego skarżący złożył sprzeciw podnosząc, iż spełnia przesłanki do otrzymania zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Zarządzeniem z dnia 14 marca 2013 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego. Pismem z dnia 26 marca 2013 r. strona zwróciła się o przedłużenie terminu do przedstawienia dokumentów do dnia 30 kwietnia 2013 r. Skarżący, pomimo przedłużenia terminu do złożenia dodatkowych dokumentów, nie odpowiedział na wezwanie z dnia 14 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W wyniku wniesienia przez skarżącego sprzeciwu przeciwko wskazanemu postanowieniu straciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym - art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako "p.p.s.a.". Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, o czym stanowi art. 245 p.p.s.a. Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Według przytoczonej regulacji to na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, a użyte określenie: "gdy wykaże" oznacza, że to obowiązkiem strony jest przekonanie Sądu, iż znajduje się w sytuacji opisanej w dyspozycji przywołanego przepisu i nie ma możliwości poniesienia kosztów postępowania. W tym miejscu wskazać należy, iż w niniejszej sprawie na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jednakże skarżący nie złożył w zakreślonym terminie żądanych dokumentów dotyczących jego stanu majątkowego. Oceniając zatem sytuację majątkową i finansową wnioskodawcy jedynie na podstawie złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenia, należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. Oświadczenie to, wobec nieprzedłożenia potwierdzających jego treść dokumentów źródłowych, do których przedstawienia skarżący został zobligowany, nie pozwala na ustalenie w sposób jednoznaczny i pozbawiony wątpliwości, iż nie jest on w stanie wygospodarować środków pieniężnych umożliwiających poniesienie kosztów sądowych, czy też kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Przepis art. 255 p.p.s.a. stanowiący o możliwości wezwania strony do przedstawienia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, nakłada na nią obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów musi mieć zatem wpływ na dokonywaną przez Sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (p. B.Dauter, S.Babiarz, M.Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, wyd. Lexis – Nexis, Warszawa 2007, s. 244). Poszukiwanie dowodów w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy nie jest natomiast w tym postępowaniu zadaniem Sądu. Jak podkreślano już w dotychczasowym orzecznictwie, to rolą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 lipca 2005r., sygn. akt I SA/Gd 335/05, LEX – nr 220289). W rozpoznawanej sprawie, wnioskodawca pomimo wezwania nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów potwierdzających ponoszenie wydatków wykazanych w formularzu PPF takich jak: składki KRUS, podatek, opłaty związane z dzierżawą ziemi, opłaty za paliwo, wydatki związane z remontem maszyn oraz centralnego ogrzewania. W konsekwencji poniesienie oraz wysokość wykazywanych w formularzu wydatków, nie zostało uwiarygodnione. Skarżący nie wyjaśnił również w jaki sposób niweluje powstałą nadwyżkę kosztów nad dochodami (wydatki 48.000 zł – dochód 36.300 zł). Wnioskodawca nie przedstawił także wykazów z rachunków bankowych, których analiza umożliwiałaby ustalenie wysokości ponoszonych przez niego wydatków. Skarżący nie wyjaśnił kwestii zadłużenia u osób trzecich, rodzeństwa oraz rodziców. Wyjaśnienie okoliczności i wysokości zadłużenia u członków rodziny była kluczowa ze względu na ustalenie wysokości dochodów jakimi dysponuje skarżący, a także wysokości jego zadłużenia. Wnioskodawca nie przedstawił również aktualnej liczby hodowanego przez niego bydła i jego rodzaju (kopii ksiąg rejestracji posiadanych zwierząt w 2012r.), ilości zwierząt sprzedanych w 2012r. i ich ceny. Powyższe istotne było ze względu na fakt, że w formularzu wniosku skarżący wskazał, iż ze sprzedaży krów we wrześniu uzyskał kwotę 8.300 zł. Skarżący nie wykazał także wysokości wypłat uzyskanych w 2012r. z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Zdaniem Sądu informacje do przedstawienia których skarżący był wzywany, były niezbędne dla oceny zasadności złożonego wniosku. Sąd pragnie zaznaczyć, że w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy należy wykazać rzeczywistą sytuację majątkową strony, z uwzględnieniem zarówno wydatków, jak i dochodów, która poddana ocenie Sądu może być przyczyną przyznania stronie prawa pomocy. Strona skarżąca nie może jednak - tak jak to uczyniła w niniejszej sprawie - uchylać się od składania oświadczeń i nadesłania materiałów przedstawiających sytuację majątkową, w jakiej się znajduje. Nie przedstawiając pełnej i wyczerpującej informacji na temat sytuacji majątkowej, skarżący utrudnił dokonanie pełnej analizy, uniemożliwiając tym samym ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji stwierdzić natomiast należy, że dane i oświadczenie zawarte w formularzu PPF, rodzi wątpliwości co do rzetelności złożonego przez nią oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Przedmiotowe oświadczenie nie może stanowić tym samym podstawy przyznania prawa pomocy. Oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie jest bowiem właściwą podstawą dla dokładnej i rzetelnej oceny rzeczywistej sytuacji materialnej strony. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowane tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy wnioskodawca nie uczynił. W niniejszej sprawie nie jest możliwe stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, czy skarżący spełnia przesłankę uzasadniającą przyznanie mu prawa pomocy nie tylko we wnioskowanym przez niego, ale i w ewentualnie węższym, zakresie. Postawa wnioskodawcy, który nie przedstawił żadnych dokumentów i oświadczeń, nie pozwala ustalić, jak w rzeczywistości się kształtuje jego sytuacja majątkowa oraz, czy wnioskodawczyni rzeczywiście nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania w niniejszej sprawie Końcowo podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i powinna być stosowana w przypadkach szczególnych. Obowiązek wykazania podstaw faktycznych do przyznania tego prawa spoczywa zaś, w świetle art. 255 p.p.s.a., na stronie. To w interesie wnioskodawcy leży złożenie wszystkich możliwych dokumentów oraz przedstawienie wszelkich okoliczności przemawiających za przychylnym ustosunkowaniem się do złożonego wniosku. Poszukiwanie dowodów w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy nie jest natomiast w tym postępowaniu, zadaniem Sądu. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.