I SA/Ol 682/16
WyrokWSA w Olsztynie2016-09-22
Skład orzekający: Jolanta Strumiłło, Ryszard Maliszewski, Przemysław Krzykowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zastosowanie wyższej stawki podatku akcyzowego na olej opałowy, wynikające z nieterminowego złożenia przez sprzedawcę miesięcznego zestawienia oświadczeń nabywców, jest zgodne z prawem wspólnotowym, w szczególności z dyrektywą energetyczną i zasadą proporcjonalności, gdy faktyczne przeznaczenie oleju do celów opałowych nie budzi wątpliwości?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zastosowanie wyższej stawki podatku akcyzowego na olej opałowy z powodu nieterminowego złożenia przez sprzedawcę miesięcznego zestawienia oświadczeń nabywców jest niezgodne z prawem wspólnotowym. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku C-418/14 orzekł, że dyrektywa energetyczna i zasada proporcjonalności sprzeciwiają się przepisom krajowym, które nakładają sankcję w postaci wyższej stawki podatku akcyzowego, gdy faktyczne przeznaczenie produktu do celów opałowych jest niekwestionowane, a uchybienie dotyczy jedynie formalnych wymogów dokumentacyjnych. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła określenia przez organ celny zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za kwiecień 2009 r. w podwyższonej stawce, z powodu nieterminowego złożenia przez podatnika miesięcznego zestawienia sprzedaży oleju opałowego. Podatnik posiadał wymagane oświadczenia od nabywców potwierdzające przeznaczenie oleju do celów grzewczych, jednak zestawienie zostało złożone po terminie. Organy celne uznały, że niedochowanie terminu jest wystarczającą przesłanką do zastosowania stawki przewidzianej dla paliw silnikowych. Podatnik zaskarżył decyzję, podnosząc zarzuty naruszenia prawa materialnego i konstytucyjności przepisów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego i zasądził od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 5 302 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski sędzia WSA Przemysław Krzykowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Rząp po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2016r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za kwiecień 2009r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 5 302 (pięć tysięcy trzysta dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, jest na skutek wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2014 r., wydanego w sprawie o sygn. akt IGSK 376/14, skarga na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" , który utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia "[...]". nr "[...]"określającą wysokość zobowiązania podatkowego M. P. w podatku akcyzowym za kwiecień 2009 r. w kwocie 69.190 zł.
Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Celnego przeprowadził u podatnika kontrolę w zakresie prawidłowości deklarowania podstawy opodatkowania i zapłaty podatku akcyzowego w okresie od 1 do 30.04.2009r. odnośnie obrotu olejem opałowym. Organ ustalił, że M. P. pod firmą Stacja Benzynowa prowadził działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży detalicznej paliw, w tym do pojazdów silnikowych na stacji paliw. W kontrolowanym okresie firma zaopatrywała się w olej opałowy u jednego dostawcy - LOTOS Paliwa Sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku. Organ stwierdził, że w kwietniu 2009r. podatnik zakupił łącznie 32.100 Iitrów oleju opałowego, a sprzedał 37.975 litrów. Ustalił, że kontrolowany dokonywał sprzedaży oleju opałowego z przeznaczeniem na cele grzewcze osobom fizycznym, osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej. Do każdej transakcji sprzedaży uzyskał od nabywców oleju opałowego oświadczenie o przeznaczeniu tego wyrobu do celów grzewczych, spełniające wszystkie wymogi przewidziane w art. 89 ust. 5-8 ustawy z dnia 6.12.2008r. o podatku akcyzowym (Dz.U. z 2009r. Nr 9, poz. 11 ze zm.), dalej powoływanej w skrócie jako "u.p.a."
Na podstawie oświadczeń uzyskanych od nabywców oleju opałowego podatnik zobowiązany był sporządzić miesięczne zestawienie sprzedaży wyrobów do celów opałowych i przekazać je zgodnie z art. 89 ust. 14 u.p.a. Naczelnikowi Urzędu Celnego do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła sprzedaż. W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych stwierdzono nieprawidłowości związane z terminowością przekazywania w/w zestawień organowi podatkowemu za kwiecień 2009r. Powyższe zestawienie zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu 27 maja 2009 r. tj. po terminie przewidzianym w w/w przepisie. Jak wyjaśniła strona w piśmie z dnia 10 sierpnia 2009 r. opóźnienie spowodowane było złym stanem zdrowia.
Na podstawie powyższych ustaleń oraz obowiązujących przepisów Naczelnik Urzędu Celnego określił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za kwiecień 2009 r. w kwocie 69.190 zł. Organ zastosował stawkę podatku w wysokości 1.822,00 zł za 1.000 I. stosując art. 89 ust. 4 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym dla ustalonych ilości oleju opałowego sprzedanego w kwietniu 2009 r.
Dyrektor Izby Celnej nie uwzględnił odwołania strony od ww. decyzji. Stwierdził, że w ramach prowadzonego postępowania organ podatkowy I instancji ponad wszelką wątpliwość ustalił, że z uchybieniem terminu podatnik złożył Naczelnikowi Urzędu Celnego \ miesięczne zestawienie sprzedaży wyrobów do celów opałowych za kwiecień 2009 r.
Organ odwoławczy wskazał, że podatnik miał obowiązek przekazać Naczelnikowi Urzędu Celnego miesięczne zestawienie oświadczeń za kwiecień 2009r. w terminie do 25 maja 2009r., aby mógł skorzystać z prawa do obniżenia stawki podatku akcyzowego przewidzianego dla olejów opałowych. Skoro uczynił to dopiero w dniu 27 maja 2009r., to wobec treści art. 89 ust. 14 ustawy o podatku akcyzowym materialno-prawny charakter ww. terminu powoduje, że od jego dochowania przy składaniu zestawienia oświadczeń za dany miesiąc zależy możliwość skorzystania z preferencyjnej stawki podatku.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że przepisy określające ulgi, zwolnienia czy też preferencje podatkowe należy wykładać ściśle, wobec czego to łączne spełnienie warunków określonych w art. 89 ust. 5-15 daje możliwość podatnikowi zastosowania stawki przewidzianej w art. 89 ust. 1 pkt 10. Natomiast uchybienie któremukolwiek z tych warunków skutkuje zastosowaniem stawki określonej w art. 89 ust. 4 pkt 1, stąd stanowisko w tym zakresie zaprezentowane w odwołaniu Dyrektor Izby Celnej uznał za błędne.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 89 ust. 16 ustawy o podatku akcyzowym stwierdził, że zastosowana stawka podatku akcyzowego w wysokości 1.822 zł za 1.000 I jest prawidłowa z uwagi na wystąpienie przesłanki przewidzianej w art. 89 ust. 14, a podstawę do zastosowania tej stawki podatku akcyzowego stanowi bezspornie ustalony fakt nadania po terminie miesięcznego zestawienia oświadczeń uzyskanych od nabywców za kwiecień 2009 r..
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. P., wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, ujętego w normie art. 89 pkt 16 ustawy o podatku akcyzowym poprzez wadliwą jego wykładnię oraz naruszenie przepisów postępowania, określonych normą art. 121 § 1 O.p.
Skarżący w całości podtrzymał argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu podatkowego I instancji uważając ją za nadal aktualną. Niezależnie od tego podniósł, że przepis art. 89 ust. 16 ustawy o podatku akcyzowym jest niekonstytucyjny. Jako zasadniczy problem w niniejszej sprawie autor skargi widzi ustalenie, czy regulacja zawarta w spornym art. 89 ust. 16 ustawy, nie dopuszczając możliwości przywrócenia uchybionego terminu z przyczyn niezawinionych przez podatnika oraz wprowadzając rażąco wysokie opłaty sankcyjne jest zgodna z normami Konstytucji RP. Z uwagi na materialnoprawny charakter normy art. 89 ust. 16 ustawy wyłączona została możliwość przywracania terminu do dokonania czynności w istocie rzeczy proceduralnej, a polegającej na dostarczeniu do Urzędu Celnego wspomnianego zestawienia. Natomiast zastosowana przez organy podatkowe wykładnia przepisu, skutkująca nałożeniem na podatnika rażąco nieproporcjonalnej kary finansowej, kłóci się z elementarnym poczuciem sprawiedliwości i tym samym narusza zasadę pogłębiania zaufania do organów podatkowych, wyrażoną w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej.
Według strony unormowania zawarte w art. 89 ust. 16 ustawy o podatku akcyzowym są sprzeczne z regulacjami konstytucyjnymi i naruszają przede wszystkim zasadę proporcjonalności przewidzianych aktem prawnym represji finansowych (kar) wobec podatników, którym w żadnym razie nie można przypisać nawet ewentualnego zamiaru uszczuplenia zobowiązań podatkowych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 14 lipca 2011 r. uchylił zaskarżoną decyzję. W ocenie Sądu doszło do naruszenia art. 4, art. 89 ust. 16 w zw. art. 89 ust. 14 u.p.a. poprzez ich błędną interpretację wyrażającą się w tym, że złożenie po terminie zestawienia miesięcznych oświadczeń o sprzedaży oleju opałowego organ uznał za wystarczającą podstawę do zastosowania stawki 1.822 zł / 1.000 litrów, wynikającej art. 89 ust. 4 pkt 1 u.p.a. Sąd nie podzielił stanowiska, że o stosowaniu właściwej stawki podatku przesądza również niezłożenie w terminie zestawienia, zawierającego dane, wymienione w art. 89 ust.15 u.p.a., albowiem obowiązek ten jest obowiązkiem ewidencyjno - informacyjnym a nie cechą konstytutywną powstającego z mocy prawa obowiązku i zobowiązania podatkowego. Stawka jest elementem konstrukcji podatku, zatem o stosowaniu właściwej stawki przesądza stan istniejący w momencie powstania obowiązku podatkowego. O zastosowaniu stawki, o której mowa w art.89 ust.4 pkt.1 decyduje wyłącznie stan istniejący w momencie powstania obowiązku podatkowego tj. niepobranie właściwego oświadczenia od nabywcy wyrobu o przeznaczeniu wyrobu, dla którego stosowana jest odpowiednia stawka w związku z przeznaczeniem.
Zdaniem Sądu art. 89 ust. 16 u.p.a. należy interpretować w ten sposób, że chodzi o naruszenie tych warunków określonych w art. 89 ust. 5-15 u.p.a., które powinny być spełnione w momencie powstania obowiązku podatkowego tj. w przypadku sprzedaży - wydania wyrobów bez uzyskania oświadczeń, o których mowa w art. art. 89 ust. 5 i 6 u.p.a., przesądzających o przeznaczeniu oleju na cele grzewcze. W konsekwencji, w przypadku, gdy sprzedawca wypełnił swoje obowiązki w zakresie odebrania od nabywców oświadczeń, o którym mowa w art. 89 ust. 5-8, w rezultacie sprzedany olej został przeznaczony na cele opałowe, to brak jest podstaw do zastosowania stawki określonej w art. art. 89 ust. 4 pkt 1 upa.
W wyroku z dnia 6 maja 2014 r., sygn. akt I GSK 376/14, Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił sposobu rozumienia przepisów ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym, zaprezentowanego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 lipca 2011r., sygn. akt I. SA/Ol 373/11, w szczególności przepisów art.89 ust.16 w związku z art. 89 ust.14 u.p.a. W związku z tym uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
W ocenie NSA "treść przepisu art.89 ust.16 u.p.a. jest jasna i nie wymaga szczególnych zabiegów interpretacyjnych dla odtworzenia normy prawnej poza regułami wykładni językowej. Wynika z niej, że warunkiem, od którego ustawodawca uzależnia zastosowanie stawki preferencyjnej przy sprzedaży oleju na cele opalowe jest nie tylko odebranie stosownych oświadczeń i ich przechowywanie, ale także sporządzanie i przekazywanie organowi podatkowemu w ustawowym terminie miesięcznych zestawień oświadczeń". NSA zaaprobował pogląd organu, że niedochowanie terminu określonego w art.89 ust.14 skutkuje zastosowaniem stawki określonej w art.89 ust.4 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym. Odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 lutego 2014 r. sygn. P 24/12, w którym Trybunał orzekł, że art.89 ust. 16 ustawy o podatku akcyzowym, w zakresie, w jakim nakazuje stosować stawkę akcyzy określoną w art. 89 ust.4 tej ustawy w przypadku niespełnienia przez sprzedawcę obowiązku z art.89 ust.14 u.p.a. (przedstawienia w terminie zestawienia oświadczeń), jest zgodny z wywodzonym z art.2 Konstytucji RP zakazem nadmiernej ingerencji ustawodawcy. NSA wskazał ponadto, że: "Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku potwierdził zależność odpowiedniej stawki akcyzy od spełnienia warunku z art.89 ust.14 u.p.a., bowiem stwierdził, że wysoka stawka akcyzy (art.89 ust.4 pkt 1) jest logicznie powiązana z celem, któremu służy regulacja bezpieczeństwa i rzetelność obrotu olejem opałowym, a rygoryzm warunków stosowania preferencji stawek akcyzy do sprzedaży oleju opałowego ma na celu kontrolę obrotu tym paliwem, przede wszystkim ograniczenie zjawisk oszustw podatkowych, związanych ze sprzedażą tego oleju. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego brak sankcjonowania niedochowania obowiązku terminowego przekazania organowi podatkowemu miesięcznego zestawienia oświadczeń uniemożliwiałoby osiągnięcie założonego przez ustawodawcę celu".
Zgodnie z art. 8 ust. 2 pkt 3 u.p.a., przedmiotem opodatkowania akcyzą jest sprzedaż wyrobów akcyzowych znajdujących się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, objętych określoną stawką akcyzy związaną z ich przeznaczeniem, jeżeli ich sprzedaż odbyła się bez zachowania warunków uprawniających do zastosowania tej stawki akcyzy. Warunki te wymienione są w art. 89 ust. 5 - 15 u.p.a. Zatem, w ocenie NSA, gdyby ustawodawca miał zamiar uzależnić skorzystanie ze stawki preferencyjnej jedynie od odebrania stosownych oświadczeń to nie użyłby sformułowania, "jeżeli ich sprzedaż odbyła się bez zachowania warunków uprawniających do zastosowania tej stawki akcyzy". Tymczasem ustawodawca w art. 89 ust. 5 - 15 wymienił enumeratywnie warunki, od których uzależnił zastosowanie preferencyjnej stawki. Niespełnienie tych warunków powoduje powrót do stawki podstawowej, o której mowa w ust. 4 tego przepisu. Oznacza to, że preferencyjna stawka akcyzy przysługuje sprzedawcy oleju opałowego jedynie wtedy, gdy spełni wszystkie warunki ustawowe.
Postanowieniem z dnia 4 września 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zawiesił postępowanie sądowe w sprawie w związku z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej skierowanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 4 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 562/14. W dniu 2 czerwca 2016 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie C-418/14, w związku z czym postanowieniem z dnia 1 września 2016 r. postępowanie w niniejszej sprawie zostało podjęte.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja narusza prawo.
Stosownie do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Z normy tej wynika, że granice sprawy rozpoznawanej ponownie podlegają zawężeniu do granic, w jakich NSA rozpoznał skargę kasacyjną. Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny, przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym nie może formułować nowych ocen prawnych ani badać jakichkolwiek aspektów sprawy, które nie były przedmiotem dotychczasowych rozważań sądów pierwszej i drugiej instancji.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie określenia skarżącej zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu sprzedaży oleju opałowego w kwietniu 2009 r., która została wydana w konsekwencji stwierdzenia przez organ konieczności zastosowania podstawowej stawki podatkowej, o której mowa w art. 89 ust. 4 pkt 1 u.p.a., z powodu niezłożenia w terminie przez stronę skarżącą do właściwego naczelnika urzędu celnego w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano sprzedaży, miesięcznego zestawienia oświadczeń, uzyskanych od nabywców o przeznaczeniu oleju opałowego. Zdaniem organów celnych, niezłożenie zestawienia oświadczeń we właściwym terminie, wystarcza do odmowy zastosowania do sprzedaży paliwa do celów grzewczych preferencyjnej stawki podatku akcyzowego. Poza jakimkolwiek sporem pozostaje przy tym, że wymagane oświadczenia nabywców oleju opałowego strona posiadała.
Odnosząc się do takiego stanowiska, na wstępie należy zauważyć, że wobec przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej z dniem 1 maja 2004 r. do Unii Europejskiej na podstawie Traktatu Akcesyjnego, prawo wspólnotowe stało się od tej daty częścią porządku prawnego obowiązującego w Polsce. Zgodnie z art. 288 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej dyrektywa wiąże państwa członkowskie, do których jest skierowana, w odniesieniu do rezultatu, który ma być osiągnięty, pozostawiając państwom członkowskim swobodę wyboru formy i środków. Na podstawie art. 267 lit. b Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej Trybunał Sprawiedliwości UE właściwy jest do orzekania w trybie prejudycjalnym o wykładni aktów przyjętych przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne wspólnoty. Niewątpliwie aktami takim są dyrektywy unijne. Interpretując prawo krajowe sąd krajowy zobowiązany jest dokonać tego z uwzględnieniem regulacji wspólnotowych. Istnieje więc w takiej sytuacji obowiązek dokonania wykładni przepisów krajowych w zgodzie z regulacjami wspólnotowymi w tym zakresie.
W myśl art. 1 dyrektywy Rady 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej (Dz.U.UE.L. 03.283.51, Dz.U.UE-sp. 09-1-405, dalej – dyrektywa energetyczna), Państwa Członkowskie nakładają podatki na produkty energetyczne i energię elektryczną zgodnie z niniejszą dyrektywą. Przy czym "produkty energetyczne" to produkty objęte kodami CN 2701, 2702 i 2704 do 2715 (art. 2 ust. 1 lit. b) dyrektywy energetycznej. Zgodnie z art. 2 ust. 3 dyrektywy energetycznej w przypadku przeznaczenia do wykorzystania, oferowania na sprzedaż lub wykorzystywania jako paliwo silnikowe lub paliwo do ogrzewania, produkty energetyczne inne niż te, których poziom opodatkowania został określony w niniejszej dyrektywie, podlegają podatkowi zgodnie z wykorzystaniem, według stawki przyjętej dla równoważnego paliwa do ogrzewania lub paliwa silnikowego.
Zagadnienie niesprzeczności przepisów prawa krajowego z dyrektywą energetyczną nakładających na sprzedawców paliw obowiązek złożenia w wyznaczonym terminie miesięcznego zestawienia oświadczeń nabywców, według których nabywane wyroby są przeznaczone do celów opałowych oraz przewidującego, w przypadku braku złożenia takiego zestawienia w wyznaczonym terminie stosowanie do sprzedanego paliwa stawki podatku akcyzowego przewidzianej dla paliw silnikowych, na skutek pytania prejudycjalnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (sygn. akt I SA/Wr 562/14) stało się przedmiotem badania przez TSUE.
W wyroku z dnia 2 czerwca 2016 r., w sprawie o sygn. C - 418/4, Trybunał nie zakwestionował samej zasady nałożenia na sprzedawców paliw obowiązku składania zestawień oświadczeń, podkreślił jednak wynikającą z ogólnej systematyki, jak i celu dyrektywy 2003/96, zasadę opodatkowania wyrobów energetycznych zgodnie z ich faktycznym przeznaczeniem. Trybunał wskazał, że dyrektywa energetyczna oraz zasada proporcjonalności nie sprzeciwiają się przepisom krajowym, na podstawie których sprzedawcy paliw są zobowiązani do złożenia w wyznaczonym terminie miesięcznego zestawienia oświadczeń nabywców, według których nabywane wyroby są przeznaczone do celów opałowych, natomiast sprzeciwiają się one przepisom krajowym, na mocy których w braku złożenia takiego zestawienia w wyznaczonym terminie, do sprzedanego paliwa stosowana jest stawka podatku akcyzowego przewidziana dla paliw silnikowych, podczas gdy zostało stwierdzone, że przeznaczenie tego produktu do celów opałowych nie budzi wątpliwości. TSUE podkreślił, że produkty energetyczne są opodatkowane zgodnie z ich faktycznym wykorzystaniem.
Z tych względów, dla oceny zastosowania tzw. stawek sankcyjnych (art. 89 ust. 16 u.p.a.), w ocenie Sądu, zasadnicze znacznie mają ustalenia dotyczące faktycznego wykorzystania sprzedawanego przez podatnika oleju opałowego. Nie może stanowić jedynej przesłanki dla zastosowania do sprzedaży oleju opałowego stawek właściwych dla paliw silnikowych niedopełnienie przez sprzedawcę wymogów formalnych – dokumentacyjnych, dotyczących niezachowania terminu do złożenia zestawienia oświadczeń po terminie.
W świetle przedstawionego poglądu przez TSUE, stanowisko organów, że art. 89 ust. 16 u.p.a. wyraźnie dyskwalifikuje możliwość zastosowania stawki akcyzy określonej w art. 89 ust. 1 pkt 9, 10 i 15 w przypadku niespełnienia warunków określonych w ust. 5-15 nie może się ostać.
W rozpoznawanej sprawie stawka podatku akcyzowego przewidziana dla paliw silnikowych została zastosowana na podstawie art. 89 ust. 16 u.p.a. tylko z uwagi na niespełnienie przez skarżącego wymogów określonych w art. 89 ust. 14 u.p.a., to jest w sytuacji złożenia zestawienia oświadczeń po terminie.
Wobec stwierdzonej przez Trybunał niezgodności normy prawa krajowego (art. 89 ust 16 u.p.a.) jako naruszającej zasady proporcjonalności oraz ogólnej systematyki i celu dyrektywy energetycznej z prawem wspólnotowym należało odmówić jej zastosowania. Zasada pierwszeństwa prawa unijnego polega bowiem na pierwszeństwie jego stosowania, a nie obowiązywania, zaś to pierwszeństwo zapewnia się przez odmowę zastosowania kolidującej normy krajowej w danym stanie faktycznym. Inaczej rzecz ujmując, zgodnie z dyrektywą energetyczną, jej celem i systematyką, rodzaj stosowanej stawki podatku akcyzowego dla opodatkowania sprzedaży oleju opałowego determinuje wyłącznie sposób jego wykorzystania. Błędy dokumentacyjne, które nie uniemożliwiają kontroli przeznaczenia oleju, nie powinny mieć żadnego znaczenia.
Przy ponownym rozpoznaniu organ podatkowy jest obowiązany uwzględnić treść wyroku TSUE z dnia 2 czerwca 2016 r., o sygn. akt C-418/14 TSUE oraz ocenę faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu niniejszego wyroku, w szczególności to, że stwierdzone uchybienia w zakresie nieterminowego złożenia miesięcznych zestawień oświadczeń odbiorców paliwa, z uwagi na formalny charakter, nie mogą być uznane za naruszenie warunku dla końcowego zużycia, o którym mowa w art. 21 ust. 4 Dyrektywy 2003/96/WE. W takiej sytuacji konieczne jest odniesienie się przez organy do pozostałych, materialnoprawnych warunków zastosowania stawki preferencyjnej.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.ps.a.. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu pierwszej instancji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło