I SA/Ol 686/14
WyrokWSA w Olsztynie2014-12-18
Skład orzekający: Wiesława Pierechod, Wojciech Czajkowski, Jolanta Strumiłło
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ponosi solidarną odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki, jeśli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że niezgłoszenie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy lub nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja mogłaby zaspokoić zaległości w znacznej części?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy podatkowe prawidłowo wykazały istnienie zaległości podatkowych spółki oraz bezskuteczność egzekucji z jej majątku. Skarżący, jako członek zarządu, nie wykazał przesłanek zwalniających go od solidarnej odpowiedzialności, w szczególności nie udowodnił, że niezgłoszenie wniosku o upadłość nastąpiło bez jego winy, ani nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja mogłaby skutecznie zaspokoić wierzyciela.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. (W. Z.) za zaległości spółki w opłacie paliwowej. Organy celne ustaliły, że spółka nie uregulowała należności, a egzekucja z jej majątku okazała się bezskuteczna. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, twierdząc, że nie mógł złożyć wniosku o upadłość z powodu tymczasowego aresztowania oraz że organ nie wykazał w pełni bezskuteczności egzekucji, wskazując na zabezpieczoną kwotę na rachunku bankowym spółki. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski,, sędzia del. SO Jolanta Strumiłło, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 18 grudnia 2014r. sprawy ze skargi W. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej członka zarządu sp. z o. o. oddala skargę.
Decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu odwołania W. Z., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia "[...]" nr "[...]" orzekającą o solidarnej odpowiedzialności W. Z., członka zarządu A. sp. z o.o. za zaległości tej Spółki w opłacie paliwowej za styczeń i luty 2013r. w łącznej kwocie 93.285,20 zł., odsetki za zwłokę w kwocie 16.726,90 zł i koszty egzekucyjne w kwocie 5.659,20 zł.
Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że A. Sp. z o.o. (dalej Spółka) złożyła informację w sprawie opłaty paliwowej za styczeń 2013r., w związku z powstaniem obowiązku podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego paliw silnikowych: 768.480 litrów oleju napędowego i 139.936 litrów benzyny. Spółka wykazała kwotę opłaty paliwowej do zapłaty w wysokości, odpowiednio: 199.743,30 zł od oleju napędowego i 14.435,80 zł od benzyny - łącznie 214.179,10 zł. Termin zapłaty opłaty paliwowej upłynął 25.02.2013r.. Spółka złożyła w dniu 12.03.2013r. informację w sprawie opłaty paliwowej za luty 2013r., w związku z powstaniem obowiązku podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego paliwa silnikowego: 64.354 litrów oleju napędowego. Spółka wykazała kwotę opłaty paliwowej do zapłaty w wysokości 16.726,90 zł. Termin zapłaty opłaty paliwowej upłynął 25.03.2013r..
Pomimo podjętych wobec Spółki czynności egzekucyjnych, zadeklarowana kwota opłaty paliwowej nie została uregulowana w całości.
Naczelnik Urzędu Celnego ustalił, w oparciu o informacje zawarte w Rejestrze Przedsiębiorców KRS nr "[...]" oraz na podstawie informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców, że od dnia 30.01.2012r. Spółkę reprezentuje jednoosobowo Prezes Zarządu W. Z.. Postanowieniem z dnia 11.03.2014r., doręczonym w dniu 13.03.2014r., wszczął postępowanie w sprawie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości Spółki w opłacie paliwowej.
W następstwie przeprowadzonego postępowania Naczelnik Urzędu Celnego wydał ww. decyzję z dnia "[...]". Jako podstawą prawną wskazał art. 107 § 1 i § 2 pkt 2 i 4, art. 108 § 1, art. 109 § 1 i § 2, art. 116 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012r. poz. 749 ze zm.), dalej O.p., oraz art. 37q ustawy z dnia 27 października 1994r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (tekst jednolity: Dz.U. z 2012r. poz. 931 ze zm.).
Organ I instancji uznał, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest wystarczający do oceny przesłanek odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania Spółki. Wskazał, że nie przyniosły rezultatów próby ustalenia składników majątkowych, do których byłoby możliwe skierowanie skutecznej egzekucji. Bezskuteczność zastosowanych środków egzekucyjnych oraz braku majątku Spółki spowodowała, że Naczelnik "[...]" Urzędu Skarbowego, prowadzący postępowanie egzekucyjne po zbiegu egzekucji, postanowieniem z 31.12.2013r. umorzył postępowanie egzekucyjne (k. 17 akt organu I instancji). Członek Zarządu nie przedstawił dowodów, że niezgłoszenie wniosku o upadłość we właściwym czasie lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy. Nie wskazał też mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości spółki w znacznej części.
W odwołaniu od tej decyzji W. Z. wniósł o jej uchylenie. Zarzucił naruszenie art. 116 § 1 O.p., poprzez przyjęcie, że odwołujący się ponosi solidarną odpowiedzialność ze Spółką za zaległości w opłacie paliwowej. Podniósł, że w okresie w którym upłynął termin płatności tj. 26.03.2013r. - 19.07.2013r. był tymczasowo aresztowany na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego. Tym samym nie mógł złożyć wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki lub wszczęcie postępowanie układowego. Ponadto organ podatkowy nie w pełni wykazał bezskuteczność egzekucji. Spółka posiadała należność pieniężną zabezpieczoną przez Urząd Skarbowy w kwocie 70 tys. zł. Majątek Spółki nie był obciążony hipoteką, zastawem, zastawem skarbowym lub rejestrowym.
Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Przedstawił treść art. 116 § 1 i 2. oraz art. 107 § 2 O.p. określających podstawy i zakres odpowiedzialności członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za jej zaległości podatkowe.
Podał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, w postępowaniu w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu organy podatkowe obowiązane są wykazać, że zaległości podatkowe spółki istnieją, a zobowiązania podatkowe, których dotyczą powstały w okresie pełnienia funkcji przez tego członka zarządu oraz że egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna. Członka zarządu obciąża natomiast obowiązek wykazania istnienia przesłanek wyłączających jego odpowiedzialność (wyroki WSA w Gliwicach z dnia 20.03.2014r., sygn. akt I SA/Gl 1742/13, WSA w Poznaniu z dnia 20.03.2014r., sygn. akt I SA/Po 863/13).. Z kolei orzeczenie o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy można mu przypisać winę w zakresie niedopełniania obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości bądź podjęcia działań naprawczych poprzez wszczęcie postępowania układowego (wyroki NSA z dnia 5.05.2005r., sygn. akt FSK 1663/04, Lex nr 171368, z dnia 22.11.2006r., sygn. akt I FSK 189/06, Lex nr 262145). Stąd też, orzekając w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości spółki z o.o., konieczne jest wykazanie, że w okresie sprawowania funkcji członka zarządu powstały przesłanki ogłoszenia upadłości lub wszczęcia postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości.
Dyrektor Izby Celnej podał, że w odniesieniu do zobowiązań podatkowych powstających z mocy prawa (art. 21 § 1 pkt 1 O.p.) podatnik zobowiązany jest do zapłaty podatku należnego w terminach wyznaczonych przez przepisy prawa. Niewypełnienie tych obowiązków w terminie i we właściwej (przewidzianej przepisami prawa) wysokości uzasadnia wydanie decyzji przez organ podatkowy na podstawie przepisu art. 21 § 3 O.p.. Nie zmienia to jednak oceny, że zobowiązanie to już powstało wcześniej i powinno zostać wykonane w terminach przewidzianych w przepisach prawa, niezależnie od kwot podatku deklarowanych w zeznaniach podatkowych.
Organ podkreślił, że przepisy ustawy z dnia 28 lutego 2002r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. nr 60, poz. 535 ze zm.), zwane dalej p.u.n., nie uzależniają obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości od kondycji finansowej dłużnika, lecz zgodnie z art. 21 ust. 1 p.u.n. nakazują jego obligatoryjne zgłoszenie nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Wyjaśnił, że wskazany dwutygodniowy termin do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości liczy się od dnia, w którym wystąpiła podstawa ogłoszenia upadłości. Podstawa ta zgodnie z art. 11 ust. 1 p.u.n. następuje wówczas, gdy dłużnik staje się niewypłacalny. Dniem tym jest dzień, w którym nastąpiło zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań (art. 11 ust. 1 p.u.n.), albo w którym zobowiązania przekroczyły wartość majątku dłużnika (będącego m.in. spółką z o.o. zgodnie art. 11 ust. 2). Wystąpienie każdej ze wskazanych powyżej okoliczności stanowi samodzielną przesłankę obligującą dłużnika do zgłoszenia w sądzie wniosku o ogłoszenie upadłości. Przepis art. 11 ust. 1 p.u.n. odnosi się bowiem do wszystkich podmiotów, które mogą zostać ogłoszone upadłymi.
Na tym tle organ odwoławczy podał, że nawet zatem "dobra sytuacja finansowa" dłużnika rozumiana jako brak przesłanki z art. 11 ust. 2 p.u.n. nie zwalnia go od obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, jeżeli nie reguluje (expressis verbis nie wykonuje) on wymagalnych zobowiązań. Powołał się na poglądy doktryny prawa upadłościowego, że art. 11 ust. 1 p.u.n. określa niewypłacalność jako niewykonywanie przez dłużnika jego wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Z istoty porządku prawnego wynika, że każdy powinien wykonywać swe wymagalne zobowiązania w terminie. Zasada ta obowiązuje wszystkich i wszystkie zobowiązania, w tym z tytułu podatków i innych danin publicznych. Tym bardziej zatem musi obowiązywać przedsiębiorców. Dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza jego niewypłacalność w rozumieniu art. 11. Co najwyżej w takim przypadku sąd może oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości na podstawie art. 12 p.u.n., lecz ta okoliczność nie zwalnia dłużnika od obowiązku wynikającego z art. 21 ust. 1 p.u.n.. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia też jest przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje więc nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn, np. nie wykonuje zobowiązań w celu doprowadzenia swego kontrahenta do stanu niewypłacalności albo też nie wykonuje zobowiązań z przyczyn irracjonalnych. Dla określenia więc, czy istnieją podstawy ogłoszenia upadłości, fundamentalne znaczenie ma wyłącznie ustalenie, czy dłużnik nie wykonuje tych zobowiązań, które są wymagalne (por. t. 2, 3, 4 i 5 do art. 11 w F. Zedler, Komentarz do art. 11 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze, publ. baza LEX 2010). Organ w tym miejscu podkreślił, że sytuacje, w których sąd może oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości z art. 12 p.u.n., są bez znaczenia dla ustalenie terminu powstania podstawy zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości z art. 21 ust. 1 p.u.n..
Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że w niniejszej sprawie W. Z. nie przedstawił dowodów, że niezgłoszenie wniosku o upadłość we właściwym czasie lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy. Nie wskazał też mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości spółki w znacznej części.
Podnoszony w odwołaniu fakt przebywania w areszcie nie może w ocenie organu stanowić przesyłki wyłączającej odpowiedzialność za zobowiązania Spółki, bowiem termin płatności opłaty paliwowej upłynął odpowiednio: 25.02.2013r. i 25.03.2013r., natomiast w Areszcie Śledczym W. Z. przebywał - jak ustalił organ podatkowy, w okresie od 28.03.2013r. do 19.07.2013r.. W związku z powyższym powinien wnieść wniosek o upadłość w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do zgłoszenia upadłości, tj. od dnia 25.02.2013r., w którym to upłynął termin płatności opłaty paliwowej. Dzień 11.03.2013r. był ostatecznym dniem na złożenie ww. wniosku.
Organ odwoławczy podał, że zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości winno być skuteczne i powinno zainicjować wszczęcie postępowania upadłościowego. Złożenie wniosku o upadłość w chwili, gdy majątek spółki nie wystarcza nawet na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego, nie spełnia wymogu zgłoszenia wniosku o upadłość w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 O.p. i nie może uwolnić członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości spółki (wyroki NSA z dnia 21.12.2010r. sygn. akt I FSK 36/10, i WSA w Warszawie z dnia 18.01.2011r. sygn. akt III SA/Wa 2122/09).
Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że odwołujący się zarządzał jednoosobowo i pełnił funkcję prezesa zarządu A. Sp. z o.o. w czasie powstania zaległości podatkowej. W toku postępowania egzekucyjnego ustalono, że "spółka nie posiada żadnego majątku". Podnosząc w odwołaniu brak obciążeń na majątku Spółki, członek zarządu nie wskazał mienia umożliwiającego zaspokojenie zaległości. Z akt egzekucji wynika, że wierzyciel wystawił tytuły wykonawcze nr "[...]" z dnia 5.04.2013r. na kwotę 76.558,30 zł za okres 2013/01, i nr "[...]" z dnia 8.4.2013r. na kwotę 16.726,90 zł za okres 2013/02. Tytuły wykonawcze doręczono Prezesowi Zarządu Spółki. Wobec zbiegu egzekucji administracyjnych, Dyrektor Izby Celnej przekazał w dniu 27.06.2013r. akta egzekucyjne Naczelnikowi "[...]" Urzędu Skarbowego celem jej łącznego prowadzenia. W toku postępowania egzekucyjnego próby ustalenia składników majątkowych, do których możliwe byłoby skierowanie skutecznej egzekucji, nie przyniosły rezultatów. Organ egzekucyjny ustalił, że pod adresem siedziby: O., ul. T. 1, Spółka nie posiada majątku, nie posiada zarejestrowanych pojazdów (informacja z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców), nie posiada nieruchomości (informacja Centralnej Ewidencji Ksiąg Wieczystych), nie figuruje w rejestrach ewidencji gruntów i budynków miasta. Dokonane zajęcia prawa majątkowego stanowiących wierzytelność z rachunku bankowego dłużnika okazały się nieskuteczne. Ustalono też, że Spółka posiada zaległości podatkowe w podatku VAT, a w dniu 3.12.2013r. Naczelnik "[...]" Urzędu Skarbowego wydał decyzję o odpowiedzialności W. Z. za te zaległości. Wobec bezskuteczności zastosowanych środków egzekucyjnych oraz braku majątku, z którego egzekucja mogłaby być skutecznie prowadzona, Naczelnik "[...]" Urzędu Skarbowego, postanowieniem z 31.12.2013r. umorzył postępowanie egzekucyjne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W. Z. wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji. Zarzucił decyzjom naruszenie art. 116 § 1 O.p. przez przyjęcie w ustalonym stanie faktycznym sprawy, że skarżący ponosi solidarną odpowiedzialność ze Spółką za zaległości podatkowe w postaci braku zapłaty opłaty paliwowej za okres styczeń-luty 2013r..
Skarżący podtrzymał argumentację z odwołania. Podniósł, że w związku z tymczasowym aresztowaniem nie mógł uregulować spornych opłat paliwowych w wyznaczonych terminach płatności.
Za enigmatyczne skarżący uznał twierdzenie organu II instancji, że strona powinna złożyć wniosek o upadłość Spółki w okresie od dnia 25.02.2013r. do 11.03.2013r.. W ocenie skarżącego w dniu 2.10.2012r. dokonano zabezpieczenia na majątku spółki kwoty ponad 70 tys. zł, znajdującej się na rachunku bankowym w toczącym się innym postępowaniu podatkowym prowadzonym przez Urząd Kontroli Skarbowej. Należności te były przeznaczone na zapłatę opłat paliwowych. Spółka spodziewała się, że po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego w ustawowych terminach, środki pieniężne zostaną zwolnione spod zabezpieczenia. Jednak UKS nie zakończył jeszcze kontroli.
Istotną okolicznością jest to, że równolegle w październiku 2012r. ABW zabrała z siedziby Spółki wszystkie nośniki elektroniczne i dokumenty księgowe, co uniemożliwiło złożenie wraz z wnioskiem o upadłość stosownych dokumentów do Sądu Gospodarczego. Do czasu wniesienia skargi również nie zwrócono wymienionych akt, mimo złożonych do Prokuratury Okręgowej wniosków o ich wydanie. W konsekwencji powstały również z tego tytułu zaległości podatkowe w podatku VAT, co spowodowało wydanie w dniu 3.12.2013r. decyzji przez Naczelnika "[...]" Urzędu Skarbowego o odpowiedzialności solidarnej strony za zobowiązania podatkowe ww. Spółki, i jest przedmiotem odrębnego postępowania.
Przedstawiając powyższe skarżący podniósł, że nie można mu przypisać w ustalonym stanie faktycznym winy w zakresie niedopełnienia obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, bowiem z przyczyn obiektywnych nie mógł wnioskować w wymienionym okresie o ogłoszenie postępowania upadłościowego lub układowego Spółki.
Mimo powyższych okoliczności w dniu 29.10.2013r. skarżący złożył do Sądu wniosek o upadłość likwidacyjną spółki, natomiast Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 30.12.2013r. oddalił wniosek z uwagi na to, że majątek spółki nie wystarczy na zaspokojenie kosztów postępowania i nieopłacenie kosztów ustanowienia tymczasowego zarządcy w kwocie 2000 zł. Skarżący wyjaśnił, że powyższe wynikło z tego, że Spółka nie odebrała z przyczyn obiektywnych wezwania sądu do opłacenia tej należności i tym samym nie można było złożonemu wnioskowi nadać sądowego biegu.
Skarżący zarzucił, że organ I instancji także nie w pełni wykazał bezskuteczność egzekucji z powodu braku majątku Spółki, która posiadała ww. należność pieniężną zabezpieczoną przez Urząd Skarbowy. Majątek spółki nie był obciążony hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym lub skarbowym, aby stanowiło to przesłankę bezskuteczności egzekucji. Ponadto Spółka w znacznej części uiściła przedmiotowe opłaty paliwowe wpłacając bezpośrednio (gotówką) w dniu 11.03.2013r. na konto Urzędu Celnego kwotę 88.250 zł.
Mając powyższe na uwadze skarżący podniósł, że nie istnieją w chwili obecnej wszystkie przesłanki pozytywne ani też negatywne aby wydać merytoryczną decyzję w zakresie solidarnej odpowiedzialności członka zarządu Spółki.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wyjaśnił, że kwota ponad 70 tys. zł stanowiła zabezpieczenie na poczet innych należności i nie stanowiła składnika majątkowego, do którego możliwe byłoby skierowanie skutecznej egzekucji w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zarzuty i argumenty skargi nie dają podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Stosownie do art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1) nie wskazał, że (a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo (b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;
2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu.
Z treści art. 116 O.p. wynika, że w sprawie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością organy podatkowe obowiązane są wykazać, że zaległości wynikają z zobowiązań, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu oraz że egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części nieskuteczna. Są to tzw. pozytywne przesłanki obciążenia odpowiedzialnością.
Do negatywnych przesłanek odpowiedzialności zalicza się wykazanie, że we właściwym czasie członek zarządu zgłosił wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, ewentualnie wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Wykazanie przesłanek, uwalniających od orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki, jako osoby trzeciej, obciąża tę osobę.
W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły, że skarżący pełnił obowiązki Prezesa Zarządu A. Sp. z o.o. w dacie upływu terminu płatności zobowiązań z tytułu opłaty paliwowej. Organy stwierdziły także bezskuteczność egzekucji prowadzonej z majątku Spółki. W aktach sprawy znajduje się postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 31.12.2013r.o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Wskazano w nim na podjęte czynności i zastosowane środki egzekucyjne, które nie doprowadziły do wyegzekwowania jakichkolwiek kwot należności wskazanych w tytułach wykonawczych wystawionych przez organ celny. Z postanowienia wynika też, że już od marca 2013r. organ egzekucyjny prowadził egzekucję z majątku Spółki na rzecz innych wierzycieli. W trakcie postępowania nie ustalono żadnych składników majątkowych Spółki, z których możliwa byłaby egzekucja. Nadto wskazano, że Spółka zakończyła działalność za 2012r. stratą, od marca 2013r. w składanych deklaracjach VAT-7 nie wykazuje żadnych dostaw i sprzedaży.
W orzecznictwie przyjmuje się, że stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu, przy czym może to nastąpić po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego (por. uchwała NSA z 8 grudnia 2008 r., II FPS 6/08, LEX nr 465091).
Bezsprzecznie organy podatkowe wykazały, że zostały spełnione pozytywne przesłanki orzeczenia odpowiedzialności skarżącego za zaległości Spółki A. w opłacie paliwowej.
Należy podkreślić, iż zasadniczą rolą regulacji art. 116 O.p. jest ochrona interesów wierzycieli. Pełnienie funkcji członka zarządu wiąże się ze zwiększonym zakresem odpowiedzialności, w tym odpowiedzialności za skutki działań kierowanej spółki. Członkowie zarządu będąc zobowiązani do kontrolowania stanu finansów i majątku spółki, w sytuacji, gdy spółka nie jest w stanie zaspokoić wszystkich swoich zobowiązań, mają obowiązek zgłoszenia wniosku o upadłość lub otwarcie postępowania układowego. Jeżeli członek zarządu nie wykona tego obowiązku, aby uwolnić się od odpowiedzialności za zobowiązania spółki, powinien wykazać, że pomimo zachowania należytej staranności, obiektywnie zaistniały przyczyny, które uniemożliwiły mu podjęcie działań zmierzających do wszczęcia postępowania upadłościowego lub układowego.
W ocenie Sądu Dyrektor Izby Celnej jasno, a nie enigmatycznie, jak podnosi się w skardze, wskazał na okoliczności i czas, w jakim zarząd w osobie skarżącego powinien był złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki. Jak zasadnie wskazał, w świetle przepisów ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, podstawę do ogłoszenia upadłości stwarza sytuacja, w której dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań i staje się niewypłacalny. Dla określenia stanu niewypłacalności nieistotne jest, czy dłużnik nie wykonuje wszystkich swoich zobowiązań, czy też tylko niektórych z nich, jak też jaka jest przyczyna niewykonywania zobowiązań. Właściwym czasem dla zgłoszenia wniosku dłużnika o ogłoszenie upadłości jest termin 2 tygodni od dnia, gdy nie wykonuje on swoich wymagalnych zobowiązań lub (w przypadku dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej), gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku (por. wyrok NSA z 6 lipca 2006 r., I FSK 1115/05, M. Podat. 2007/5/47). Prawidłowo organ przyjął, że datą zgłoszenia upadłości ( z punktu widzenia wierzytelności mu przysługujących) był 11.03.013r. tj. dzień, w którym minęły 2 tygodnie od terminu płatności zobowiązania z tytułu opłaty paliwowej za styczeń 2013r. Należy wskazać, że z informacji udzielonej Dyrektorowi Izby Celnej w piśmie Naczelnika "[...]" Urzędu Skarbowego z dnia 3.06.2013r.( k-22 akt) wynika, że stan zaległości Spółki w podatku VAT na dzień 23.05.2013r. wynosił 3. 916.610,83 zł. Zatem podnoszona przez skarżącego okoliczność częściowej zapłaty opłaty paliwowej w dniu 11.03.2013r. oraz zajęcia kwoty 70.000 zł. tytułem zabezpieczenia innych należności, która miała być przeznaczona na uregulowanie zaległości w opłacie paliwowej nie może wpłynąć na zmianę oceny, że termin na zgłoszenie upadłości upłynął we wskazanym przez organ dniu. Sąd podziela stanowisko organów, że fakt aresztowania skarżącego w dniu 28.03.2013r. nie stanowi o braku zawinienia w niezgłoszeniu wniosku o upadłość.
W szczególności też kwota 70.000 zł. nie może być uznana za mienie Spółki, z której mogłyby być zaspokojone zaległości w opłacie paliwowej w znacznej części. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 8 lutego 2013 r. I FSK 477/12 (LEX nr 1356857) wymóg z art. 116 § 1 pkt 2 O.p. dotyczy wskazania mienia, z którego egzekucja jest faktycznie możliwa, co w praktyce oznacza, iż egzekucja ta musi być realna do przeprowadzenia i skutkująca zaspokojeniem wierzyciela.
Nie został zatem spełniony warunek określony w art. 116 § 1 pkt 2 O.p. Dodać należy, że sam skarżący wskazuje, że Sąd Rejonowy w postanowieniu z dnia 30.12.2013r. oddalając wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki stwierdził, że nie posiada ona majątku nawet na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Skoro Spółka, jak ustalono, nie posiada żadnego majątku, to zupełnie nieadekwatna do tego stanu jest argumentacja skargi, że ten majątek nie był obciążony hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym lub skarbowym.
Stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego ani reguł postępowania podatkowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło