I SA/Ol 692/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Zofia Skrzynecka po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2013 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 692/13, o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi o wznowienie postępowania sądowego w sprawie ze skargi J. N. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 431/10, postanawia: 1) odrzucić zażalenie; 2) zwrócić skarżącemu z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem uiszczonego wpisu sądowego od zażalenia. Postanowieniem z dnia 6 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 692/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, odmówił J. N. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi o wznowienie postępowania sądowego. Odpis powyższego postanowienia Sądu wraz z uzasadnieniem został doręczony stronie skarżącej w dniu 13 listopada 2013 r. W dniu 19 listopada 2013 r. (data nadania pisma w placówce pocztowej) skarżący złożył zażalenie na opisane wyżej postanowienie. W wykonaniu zarządzeń Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 22 listopada 2013 r. zobowiązano stronę do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w wysokości 100 zł oraz do usunięcia braków formalnych zażalenia poprzez złożenie jego odpisu, w terminie 7 dni od otrzymania wezwań, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Niniejsze wezwania zostały doręczone skarżącemu w dniu 28 listopada 2013 r., a zatem termin do wykonania nałożonych nimi na stronę obowiązków upłynął w dniu 5 grudnia 2013 r. W wyznaczonym przez Sąd terminie strona uiściła wpis sądowy od zażalenia, jednakże nie przedłożyła odpisu zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 178 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Zgodnie natomiast z art. 194 § 3 p.p.s.a. zażalenie powinno spełniać warunki przewidziane dla pisma strony, ponadto zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia, wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie. W myśl art. 47 § 1 p.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Gdy zażalenie nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia wynikającym z art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. W niniejszej sprawie wezwaniem z dnia 26 listopada 2013 r. zobligowano skarżącego do usunięcia braków formalnych zażalenia poprzez złożenie jego odpisu w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Skarżący w zakreślonym terminie nie usunął ww. braku zażalenia, co w świetle powołanych wyżej przepisów art. 178 w zw. art. 197 § 2 p.p.s.a., obligowało Sąd do jego odrzucenia. W ocenie Sądu, stanowisko ustawodawcy jest w tym zakresie dość rygorystyczne, albowiem na mocy art. 178 w zw. art. 197 § 2 p.p.s.a. odrzuceniu podlega zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie, przy czym ustawodawca nie różnicuje braków pisma i ich wpływu na możliwość nadania temu pismu dalszego biegu od charakteru stwierdzonych braków. Katalog elementów, jakie powinno zawierać zażalenie, został określony w powołanym wyżej art. 194 § 3 p.p.s.a. i zawiera, oprócz elementów przewidzianych wyłącznie dla tego rodzaju pisma procesowego (wskazanie zaskarżonego postanowienia, wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie), również wymogi pisma w postępowaniu sądowym określone w art. 46 – art. 48 p.p.s.a.. Jednym z tych wymogów jest unormowany w art. 47 § 1 p.p.s.a. obowiązek przedłożenia przez stronę odpisów pisma, jak również odpisów załączników do tego pisma dla umożliwienia doręczenia ich pozostałym stronom postępowania. Niewątpliwie obowiązek ten został nałożony na stronę postępowania mocą wskazanego wyżej art. 47 § 1 p.p.s.a.. Z niewykonaniem zaś tego obowiązku ustawodawca powiązał sankcję w postaci pozostawienia pisma bez rozpoznania na mocy art. 49 § 2 p.p.s.a., a w przypadku pism o szczególnych charakterze – takich jak skarga, skarga kasacyjna, zażalenie – sankcję odrzucenia na podstawie odpowiednio art. 58 § 1 pkt 3, art. 178 oraz art. 178 w zw. art. 197 § 2 p.p.s.a.. Wskazać należy, że katalog wymogów przewidzianych dla pisma w postępowaniu sądowym, który można zrekonstruować w oparciu o poszczególne wymienione wyżej przepisy p.p.s.a., zawiera różne elementy. Wskazania tych elementów dokonał jednakże sam ustawodawca, co podyktowane było uznaniem, że ich brak w konkretnym piśmie w postępowaniu sądowym może w mniej lub bardziej niedogodny sposób utrudnić lub wręcz uniemożliwić nadanie sprawie dalszego biegu. I tak, analizując poszczególne wymogi przewidziane dla pisma w postępowaniu sądowym, można by śmiało wywieść, że brak podpisu strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a.), jest tym brakiem pisma, który będzie uniemożliwiał rozpoznanie tego pisma. Przykładowo zaś z kolei brak pisma w postaci braku oznaczenia rodzaju pisma (art. 46 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) nie będzie już wywoływał skutku w postaci uniemożliwienia nadania pismu dalszego biegu, skoro z treści tego pisma będzie wynikać, co jest jego istotą (p. postanowienie SN z dnia 8 grudnia 1997 r., sygn. akt III CKN 289/97, opubl. OSNC 1998 nr 5, poz. 90, postanowienie NSA z dnia 1 lipca 2008 r., sygn. akt I OZ 470/08, opubl.: http://www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podobnie na gruncie art. 57 § 1 pkt 1 p.p.s.a. p.p.s.a. normującego jeden z wymogów skargi, odnoszący się do wskazania zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności, w orzecznictwie sądowym wywodzi się, że wymaganie wskazania zaskarżonego aktu będzie spełnione również w przypadku, gdy strona wskazuje decyzję organu pierwszej instancji, czy też jedynie odwołuje się do uzasadnienia decyzji, ale nie ma wątpliwości co do której decyzji strona się nie zgadza (p. postanowienia NSA: z dnia 26 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 883/07, z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FSK 892/09, opubl.: http://www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyświecająca jednak powyższym stanowiskom koncepcja, iż w powyższych wskazanych jedynie przykładowo sytuacjach nie ma przeszkód do nadania sprawie biegu, nie dotyczyła jednak takich przypadków, gdy omawiane braki pism nie zostały przez stronę skarżącą w ogóle usunięte, lecz do sytuacji, w której strona, najczęściej działając w postępowaniu osobiście, w sposób nieudolny, realizowała wymogi przewidziane dla pism procesowych. Na tym też zdaje się gruncie wyprowadzono w orzecznictwie sądowym koncepcję, iż nie wszystkie braki pisma mają charakter istotny, który uniemożliwia sprawie nadania dalszego biegu, a tylko z takim brakiem pisma należy wiązać skutek w postaci jego pozostawienia bez rozpoznania czy też odrzucenia (np. postanowienie NSA z dnia 27 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 430/08, opubl.: http://www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższego stanowiska Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie podziela. W ocenie Sądu, przedstawiona powyżej koncepcja jest sprzeczna z literą prawa, gdyż oparta jest na nieznanym ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozróżnieniu braków formalnych pisma na "istotne" i "nieistotne". Zważywszy zaś na funkcję, jaką w systemie prawa pełnią przepisy o charakterze procesowym, których zadaniem jest takie organizowanie przebiegu postępowania sądowego w sprawie, by możliwe było sprawne załatwienie sprawy sądowej z zapewnieniem stronom tego postępowania realizacji ochrony ich interesów prawnych, nie można przyjąć, by postawione przez samego ustawodawcę wymogi pism procesowych nie miały znaczenia. Właśnie z uwagi na tę porządkującą i systematyzującą przebieg postępowania sądowego rolę przepisów o charakterze proceduralnym, uznanie przez ustawodawcę, że określone elementy powinny znaleźć się w składanych do sądu pismach ma takie znaczenie, że sam ustawodawca uznał, że w przypadku każdego z tych elementów zachodzi istotny związek pomiędzy tym elementem a możliwością nadania sprawie dalszego biegu. Tym samym nie jest rolą sądu badanie, czy nieusunięcie w konkretnej sprawie danego braku formalnego ma wpływ na możliwość jej załatwienia, gdyż o tym zadecydował już sam ustawodawca. Z powyższych względów, sąd nie musi też wykazywać związku pomiędzy nieusunięciem przez stronę braku formalnego pisma, a skutkiem w postaci niemożliwości nadania sprawie dalszego biegu, skoro wolą samego ustawodawcy związek taki występuje. Powoduje to również, że sąd nie może konwalidować nieusuniętych, pomimo wezwania, braków formalnych pisma, uznając je w danej sprawie za nieistotne. Ponadto wskazać należy na sprzeczność w rozumowaniu, które zakłada, że sąd, w sytuacji nieprzedłożenia przez stronę odpisów pisma, jest zobowiązany do wezwania strony do dokonania tej czynności, jednakże ewentualne nierespektowanie przez stronę nałożonego na nią w tym zakresie obowiązku, nie skutkuje dla niej negatywnymi konsekwencjami, w sytuacji, gdy sąd jest władny wykonać odpowiednie kopie pisma we własnym zakresie. Wbrew temu założeniu, w postępowaniu sądowoadministracyjnym realizowana jest zasada kontradyktoryjności, która nakłada pewne obowiązki również na strony postępowania, stanowiące dla każdej z nich gwarancję wypowiedzenia się w sprawie, tworzące warunki pod dyskurs nad powstałym w sprawie przedmiotem sporu. Takim obowiązkiem jest właśnie wymóg przedłożenia odpisów składanych do akt postępowania pism dla umożliwienia ich doręczenia stronie przeciwnej. Jak już wyżej wskazano, przepisy p.p.s.a. traktują brak odpisu pisma jako jego brak formalny, który uniemożliwia prawidłowe jego rozpoznanie, z uwagi na niezapewnienie stronie przeciwnej możliwości zapoznania się z treścią tego pisma i wypowiedzenia się w jego temacie. Rolą sądu nie jest natomiast zastępowanie strony w nałożonym na nią obowiązku przedłożenia odpisów pisma. Nie jest też jasne w świetle przedstawionego wyżej stanowiska, którego tut. Sąd nie popiera, czy za "nieistotny" brak formalny pisma można uznać niezłożenie odpisu zażalenia w sytuacji, gdy zażalenie liczy to np. jak w niniejszej sprawie 2 strony, natomiast już jako brak "istotny" należało kwalifikować sytuację, w której zażalenie liczyłoby np. 200 stron. W ocenie Sądu, nie można też w rozpoznawanym przypadku wyciągać daleko idących wniosków o naruszeniu art. 78 Konstytucji RP ustanawiającego zasadę prawa do sądu. Przypomnieć w związku z tym należy, że odrzucenie zażalenia jest w takiej sytuacji poprzedzone wezwaniem strony do usunięcia jego braków i dopiero niewykonanie obowiązków nałożonych tym wezwaniem, skutkuje odrzuceniem zażalenia. Powyższe sprawia, że nie sposób podzielić stanowiska o ograniczeniu stronie prawa do sądu. Przeciwnie, nieprzedłożenie przez stronę odpisu pisma przeznaczonego dla strony przeciwnej, a tym samym niezapewnienie przeciwnikowi procesowemu możliwości wypowiedzenia się w przedmiocie tego pisma, można byłoby rozpatrywać w kategoriach naruszenia przysługującego również tej stronie prawa do sądu. Niezasadnym jest natomiast nakładanie obowiązków w tym zakresie na sąd, skoro kompetencji sądu do działania w tym zakresie nie sposób wywieść z przepisów p.p.s.a.. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1. sentencji postanowienia. Stosownie zaś do art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, wobec czego na podstawie przywołanego przepisu orzeczono jak w punkcie 2. sentencji postanowienia.