I SA/Ol 699/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca) sędzia WSA Wiesława Pierechod po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]" nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło L. C. (dalej wnioskodawca, strona, skarżący) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta z dnia "[...]" nr "[...]" w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu opłaty dodatkowej w kwocie 40 zł oraz kosztów upomnienia w wysokości 11,60 zł, wynikającej z nieopłaconego postoju w strefie płatnego parkowania w "[...]". Z akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że ww. decyzję Burmistrza Miasta (dalej także Burmistrz, Organ I instancji) z dnia "[...]" doręczono w dniu 20 marca 2015r.. Odbiór potwierdziła osoba niebędąca adresatem, której imię i nazwisko jest nieczytelne (karta nr 10 akt administracyjnych). W decyzji pouczono o możliwości wniesienia odwołania w terminie 14 dni od daty jej doręczenia, za pośrednictwem Burmistrza. Odwołanie od tej decyzji, sporządzone w dniu 30 marca 2015r. L. C. nadał w dniu 9 kwietnia 2015r. w Urzędzie Pocztowym Poczty Polskiej. Wskazał w nim, że nie wiedział o możliwości powołania się na trudną sytuację materialną, przedstawił też warunki rodzinne, okoliczność zgonu teścia, który wydatnio pomagał jako domownik, a jego brak jest odczuwalny także na płaszczyźnie finansowej rodziny. Żona nie pracuje, jest on więc jedynym żywicielem dużej rodziny. Dołączył zaświadczenie o wynagrodzeniu za luty 2015r. w kwocie 662,72 zł (netto, praca na ½ etatu), decyzję Ośrodka Pomocy Rodzinie w "[...]" z dnia 23 stycznia 2015r. o przyznaniu pomocy społecznej w zakresie dożywiania w formie pełnego obiadu dwojgu dzieci strony oraz akt zgonu teścia w dniu 30.12.2014r.. W piśmie nadanym 28 kwietnia 2015r. (koperta k. 20 akt Organu) strona zwróciła się o przywrócenie terminu do wniesienia ww. odwołania od decyzji Burmistrza z dnia "[...]". Wnioskodawca podał, że uchybienie terminu związane było z jego bardzo ciężką sytuacją materialną oraz opóźnieniem się wypłaty wynagrodzenia. Wyjaśnił, że dopiero gdy 9 kwietnia 2015r. otrzymał część wypłaty, mimo że brakowało jeszcze na czynsz oraz prąd, wysłał list za zwrotnym potwierdzeniem odbioru co kosztowało 5,50 zł. Ponadto na przełomie marca i kwietnia siedmioosobowa rodzina żywiła się jedynie z otrzymywanych w ramach pomocy społecznej paczek żywnościowych. W ramach oszczędności dojeżdżał w tym okresie do pracy rowerem 25 km. Postanowieniem z dnia "[...]", opisanym na wstępie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia terminu. Jako podstawę prawną podało art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016r. poz. 23). W jego uzasadnieniu powołało się na art. 134 i art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego, poglądy doktryny i orzecznictwo sądowoadministracyjne wywodząc, że o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej (por. wyroki NSA: z dnia 14 stycznia 2000r., sygn. akt I SA/Gd 794/99; z dnia 2 lutego 2000r., sygn. akt SA/Sz 2125/98). Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 30 grudnia 1998r., sygn. akt III SA 1259/98). Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej Kolegium, SKO, Organ II instancji, Organ odwoławczy) podało, że w rozpatrywanej sprawie wnioskodawca powołał się na złą sytuację finansową i opóźnienie wypłaty. Odwołanie nadał dopiero po wypłacie części wynagrodzenia. Nie przedstawił jednak żadnego dowodu uprawdopodobniającego, że wymienione okoliczności rzeczywiście wystąpiły oraz że nie był w stanie ponieść kosztów nadania przesyłki zawierającej odwołanie, które według jego oświadczenia opiewały na kwotę 5,50 zł. Co istotniejsze, jak odnotowało Kolegium, przyjmując, że przeszkoda w terminowym wniesieniu odwołania ustąpiła w dniu częściowej wypłaty wynagrodzenia, tj. 9 kwietnia 2015r., to prośbę o przywrócenie terminu należało złożyć do dnia 16 kwietnia 2015r.. Wnioskodawca nadał przesyłkę zawierającą prośbę o przywrócenie terminu w dniu 28 kwietnia 2015r., a zatem po upływie 7-dniowego terminu przewidzianego na dokonanie tej czynności. Na tej podstawie Kolegium stwierdziło, że było zobowiązane do odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, skarżący wniósł o przekazanie sprawy Organowi II instancji do ponownego rozpatrzenia. Podał, że przyczyny odmowy miały charakter formalny, a SKO przez 15 miesięcy zwlekało z załatwieniem wniosku, uniemożliwiając przedstawienie dowodów potwierdzających trudną sytuację materialną rodziny, co uprawdopodobniłoby, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Nie odniesiono się ponadto do trudnej sytuacji materialnej skarżącego, przy czym sporna kwota wydaje się być niewielka, jednak wystarcza na pokrycie kosztów dwudniowego utrzymania jego 7-osobowej rodziny. W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm., oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. W myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Mając na uwadze treść powołanych na wstępie przepisów, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych należy uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia niezależnie od granic skargi i jej zarzutów, dopatrzył się uchybień, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonego orzeczenia z obrotu prawnego. Rolą strony wnoszącej o przywrócenie terminu jest wskazanie daty, w jakiej dowiedziała się o okoliczności uchybienia terminu. Niedopełnienie tej czynności stanowi brak formalny podania, który podlega usunięciu w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przepis art. 58 § 2 k.p.a. stanowi, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Z powołanego art. 58 § 2 k.p.a. wynika, że datą, od której należy liczyć termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, jest także data uzyskania przez zainteresowaną osobę wiadomości o zdarzeniu powodującym rozpoczęcie biegu terminu. Jeśli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od daty uzyskania wiadomości o tym, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 23 listopada 2012 r., II SA/GL 699/12, Lex nr 1248912). Rolą strony wnoszącej o przywrócenie terminu jest zatem wskazanie daty, w jakiej dowiedziała się o okoliczności uchybienia terminu. Niedopełnienie tej czynności stanowi brak formalny podania, który podlega usunięciu w trybie art. 64 § 2 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania strona skarżąca dowiedziała się z treści pisma z dnia 20 kwietnia 2015r. (d. k.19 akt adm.). Z akt nie wynika, kiedy skarżący otrzymał to pismo. W piśmie nadanym 28 kwietnia 2015r. (koperta k. 20 akt , pismo k. 21 akt. adm. ) strona zwróciła się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza z dnia "[...]". W tej sytuacji nie można ustalić, czy skarżący dochował 7 - dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W aktach nie ma dowodu doręczenia skarżącemu tego pisma. A skarżący we wniosku nie wskazał kiedy otrzymał to pismo. Wskazał on natomiast, że wniosek złożył w związku z otrzymaniem pisma z dnia 20 kwietnia 2015r.. Niezależnie od tego SKO nie rozważyło w sposób właściwy kwestii winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Przytoczone w zaskarżonym postanowieniu orzeczenia zapadły w konkretnych okolicznościach faktycznych. W związku z tym nie mają one bezpośredniego zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Kwestia uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez winy skarżącego uzależniona jest od rozpoznania konkretnych okoliczności faktycznych. Skarżący powołał się na fakt, że nie posiadał środków finansowych na pokrycie wydatków, związanych z wysłaniem listem poleconym odwołania. SKO nie zweryfikowało tych twierdzeń. W konsekwencji SKO nie podważyło jego stanowiska, że nie był on w stanie złożyć odwołania w ustawowym terminie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o uwzględnieniu skargi – jak w sentencji wyroku, biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a.. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ustali, kiedy skarżący dowiedział się o przekroczeniu ustawowego terminu do wniesienia odwołania. Ponadto Organ oceni, czy brak środków finansowych był przyczyną przekroczenia przez niego ustawowego terminu do wniesienia odwołania. Dopiero wyjaśnienie tych okoliczności pozwoli na prawidłowe stosowanie art. 59 §1 kpa w związku z art. 58 § 1 i 2 kpa.