I SA/Ol 707/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 24 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sprawie ze skargi M.G, R.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr ‘[...]" w przedmiocie niedopuszczalności wniesienia zażalenia postanawia przyznać prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego WSA/post.1-sentencja postanowienia Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżąca M.G. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Ze złożonego przez skarżącą formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem R.G.. Rodzina wnioskodawczyni utrzymuje się z renty skarżącej w wysokości "[...]", emerytury męża skarżącej w kwocie "[...]" oraz pomocy z MOPS w kwocie "[...]". Łączny dochód rodziny wynosi "[...]" netto miesięcznie. Skarżąca wraz z mężem jest właścicielką połowy domu z 1900 r. wymagającego remontu, o powierzchni 115 m2 (parter) i 29,30 m2 (piętro), nieruchomości rolnej we współwłasności z innymi osobami. Innego majątku nie posiadają. Argumentując trudną sytuację materialną wnioskodawczyni wskazała na problemy ze zdrowiem. Mąż wnioskodawczyni zaś jest inwalidą "znacznego stopnia". Podkreśliła, iż wraz z mężem ponoszą następujące koszty utrzymania: leki "[...]", woda "[...]", gaz "[...]", TV- "[...]", telefon "[...]". Ponadto wskazała, że posiadają zaległości z tytułu opłat za gaz w kwocie łącznej "[...]". Nadto wyjaśniła, że z tytułu naprawy dachu posiadają zadłużenie w kwocie "[...]". Odnosząc się do posiadanego majątku wyjaśniła, że lokalizacja nieruchomości obok "[...]" oraz dewastacja jeziora, wspólnego lasu i gruntów przez ścieki "[...]", śmieci i inne nieczystości pozbawiła właścicieli możliwości sprzedaży przedmiotowych nieruchomości. Na formularzu wniosku skarżąca nadto zamieściła adnotacje, w której wniosła o ustanowienie radcy prawnego (omyłkowo skarżąca wskazała: adwokata) w osobie K.P.Ś, "[...]". Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U z 2017r., poz. 1369 ze zm) dalej zwana w skrócie p.p.s.a, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku sygn. akt FZ 478/04, (niepubl.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego, muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżących z obowiązku ich ponoszenia. Z informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że gospodarstwo domowe strony utrzymuje się z kwoty w wysokości "[...]". Z uzyskiwanego dochodu nie są w stanie opłacić kosztów sądowych jak i kosztów comiesięcznego utrzymania, w związku z czym posiadają zadłużenie z tytułu opłat za gaz jak i z tytułu wykonanej naprawy dachu. Sytuacja strony nie pozwala zatem na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Strona nie jest w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem przed sądem administracyjnym jak i związanych z wynagrodzeniem pełnomocnika z wyboru. Uzasadniony jest zatem wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w postaci radcy prawnego. Wyjaśnić przy tym należy, że zgodnie z art. 253 p.p.s.a. o wyznaczenie radcy prawnego sąd zwraca się do właściwej rady okręgowej izby radców prawnych. Ustanawiając na rzecz strony radcę prawnego sąd nie wskazuje zatem w wydanym postanowieniu konkretnego pełnomocnika. Sąd zwracając się do właściwego organu samorządu zawodowego o wyznaczenie pełnomocnika może jedynie poinformować ten organ, że strona wnosiła o ustanowienie konkretnego pełnomocnika. Zgodnie bowiem z art. 244 § 3 p.p.s.a. jeżeli strona we wniosku wskazała radcę prawnego właściwa rada okręgowa izby radców prawnych w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym radcą prawnym, wyznaczy radcę prawnego wskazanego przez stronę. Wobec powyższego na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 w związku z art. 246 §1 pkt 1 orzeczono jak w sentencji postanowienia.