I SA/Ol 712/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Czajkowski po rozpoznaniu dniu 8 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu W.Z. od postanowienia Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 marca 2016 r., odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji zajętego świadczenia emerytalnego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Postanowieniem z dnia 18 marca 2016 r. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie odmówiła W.Z. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, że według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i osiąga dochody w łącznej wysokości 2.880 zł netto. Jest współwłaścicielem mieszkania o powierzchni 60 m2. Ponosi wydatki z tytułu opłat za mieszkanie - 600 zł, zakupu lekarstw - 200 zł, alimentów - 600 zł, na koszty wyżywienia - 600 zł i egzekucji - 800 zł (w chwili obecnej zawieszona). Referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu oceniła, że oświadczenie złożone na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF było niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu rodzinnego i majątkowego skarżącego oraz jego możliwości płatniczych. Wskazała, że podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności obrazujące jego sytuację życiową są w zasadzie powtórzeniem argumentacji przedstawianej w toku poprzedniego postępowania w przedmiocie prawa pomocy w niniejszej sprawie, zakończonego postanowieniem Sądu z dnia 2 lutego 2016 r.. W odróżnieniu zaś od pierwszego wniosku złożonego w sprawie, skarżący wykazał aktualnie dodatkowo dochód z umowy zlecenia w wysokości 800 zł, przy czym zwiększeniu uległy wydatki na: wyżywienie z kwoty 300 zł do kwoty 600 zł, leki ze 150 zł na 200 zł, koszty utrzymania mieszkania z 500 zł na 600 zł oraz egzekucję z 600 zł na 800 zł. W ocenie referendarza, wykazane w obu wnioskach wydatki i zobowiązania bilansowały się z dochodem. Jednak, pomimo wskazań zawartych w wydanych uprzednio postanowieniach w przedmiocie prawa pomocy oraz wezwań w trybie art. 255 p.p.s.a., skarżący w dalszym ciągu nie przedłożył m.in. dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki; wyciągów z rachunków bankowych swoich i małżonki, wysokości zobowiązań finansowych i spłacanych kredytów, oświadczeń co do dochodów i majątku małżonki. Tym samym wnioskodawca nie usunął wątpliwości, jakie budziło jego oświadczenie zawarte we wniosku i w konsekwencji uniemożliwił dokonanie oceny jego sytuacji materialnej. W sprzeciwie skarżący zarzucił powyższemu postanowieniu błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia dotyczący jego sytuacji materialnej. Podniósł, że uzupełnił wszystkie wymagane dokumenty i braki wniosku. Jak podał, jedynym źródłem utrzymania jest podlegająca zajęciu egzekucyjnemu emerytura, z której opłaca również alimenty na żonę w kwocie 600 zł miesięcznie, a także koszty utrzymania mieszkania i leczenia, co powoduje, że środki, jakie mu pozostają, nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Dochód z tytułu umowy zlecenia został zajęty w toku egzekucji administracyjnej. Sprzedane zaś przez niego pojazdy, ze względu na swój wiek oraz stan techniczny, nie przedstawiały znacznych wartości. Środki z ich sprzedaży przeznaczone zostały na spłatę zobowiązań względem pracowników. Wnioskodawca ponowił również argumentację, że pozostaje z żoną w faktycznej separacji, w ustroju rozdzielności majątkowej i pomimo wspólnego zamieszkania każde z nich prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Przepis art. 260 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Stosownie zaś do art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zauważyć należy, na co już wielokrotnie zwracano uwagę w orzecznictwie sądowym, że celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Wskazany przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. nakłada na stronę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy obowiązek wykazania zaistnienia przesłanek, o których mowa w powołanym przepisie (p. postanowienie NSA z 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04, z 3 marca 2008 r., sygn. akt I FZ 74/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jest ona zatem zobligowana do przedstawienia swojego stanu finansowego i źródeł utrzymania, jak również wykazania ponoszonych wydatków. W niniejszej sprawie, zaistnienia przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., strona nie wykazała. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego wynika natomiast, że dokładnie zbadano sytuację materialną strony i porównano wysokość kosztów sądowych w ich aktualnej wysokości 100 zł z jej możliwościami finansowymi. Oceniając tę sytuację, referendarz sądowy uwzględnił również koszt ustanowienia pełnomocnika w związku z zainicjowanym przez stronę postępowaniem sądowym. Ze złożonych przez wnioskodawcę oświadczeń wynika, że osiąga on dochody ze świadczenia emerytalnego i umowy zlecenia w łącznej wysokości 2.880 zł miesięcznie, przy czym pomimo kolejnego wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a. (pismo z dnia 25 lutego 2016 r.) nadal nie wyjaśnił kwestii dochodów uzyskiwanych przez żonę i wartości jej majątku, a także nie udokumentował wysokości ponoszonych wydatków, pomimo ich różnicy w odniesieniu do poprzedniego wniosku. Nie przedstawił ponadto wyciągów z rachunków bankowych. W świetle powyższego, zasadnie zdaniem Sądu referendarz sądowy uznał, że okoliczności sprawy nie uzasadniają zakwalifikowania skarżącego do osób wymagających pomocy w zakresie ponoszenia kosztów postępowania sądowego. Nie jest bowiem możliwe stwierdzenie w sposób niebudzący wątpliwości, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść tych kosztów. Wskazać przy tym należy, że rozpoznawany obecnie wniosek o przyznanie prawa pomocy jest kolejnym z kierowanych do tut. Sądu w tej sprawie, jak również w innych sprawach, o sygn. akt I SA/Ol 280/12, I SA/Ol 504/12, I SA/Ol 197/14, I SA/Ol 326/15, I SA/Ol 404/15, I SA/Ol 264/15. Skarżący miał zatem świadomość ciążącego na nim w tym postępowaniu obowiązku precyzyjnego wykazania wszystkich okoliczności przemawiających za przyznaniem prawa pomocy. W tym stanie rzeczy prawidłowo referendarz sądowy ocenił, że ustalony w związku ze złożonym wnioskiem i przedstawionymi danymi, obecny stan majątkowy strony nie wskazuje na wystąpienie przesłanki przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji.