I SA/Ol 727/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie - Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy umorzenia zaległości podatkowej postanawia : przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i odmówić ustanowienia adwokata Pismem z dnia 21.11.2012 r. A. S. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]". Następnie na wezwanie tut. Sądu z dnia 14.01.2013 r. i z dnia 28.01.2013 r. skarżąca przedstawiła wyrok Sądu Okręgowego Wydział Cywilny Rodzinny rozwiązujący przez rozwód małżeństwo K.S. i A.S. oraz odpis skrócony aktu małżeństwa z dnia 4.02.2013 r., z którego wynika, że strona nosi nazwisko S.. Wnioskiem z dnia 9 stycznia 2013 r. skarżąca A. S. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Ze złożonego przez skarżącą formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie posiada majątku, oszczędności jak i przedmiotów wartościowych. Z tytułu umowy o pracę uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 3.098 zł brutto. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniła, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, jak też opłacić kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Z uzyskiwanego dochodu nie jest w stanie samodzielnie wynająć mieszkania. Miesięczne wydatki wynoszą łącznie 2070 zł w tym : opłata za mieszkanie 600 zł, zakup paliwa 400 zł, zakup żywności 500 zł, artykuły higieniczne 200 zł, opłata za prąd 150 zł, zakup soczewek kontaktowych 70 zł oraz wydatki na odzież 150 zł. Ponadto wnioskodawczyni wyjaśniła, że z wynagrodzenia za pracę prowadzona jest egzekucja przez komornika skarbowego, po potrąceniach otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1116,91 zł miesięcznie. Oświadczyła, że korzysta z doraźnych pożyczek od znajomych i rodziny, gdyż nie jest w stanie opłacić kosztów wynajmowanego mieszkania. Do wniosku załączyła zestawienie opłat za mieszkanie przy ul. Z., potwierdzenie zapłaty za prąd w wysokości 153,30 zł, odpis tytułu wykonawczego z dnia 20.04.2012 r., odpis rozliczenia płac za okres od 01.11.2012 r. do 30.11.2012 r.. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy powinien zbadać sytuację majątkową wnioskodawcy, a w szczególności skonfrontować jego dochody z udokumentowanymi wydatkami. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona stosownie do przepisu art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012r. , poz. 270 ze zm. dalej cyt. jako p.p.s.a.), jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Pismem z dnia 21.01.2013 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń. W odpowiedzi na wezwanie, wnioskodawczyni przedłożyła: - oświadczenie z dnia 25.01.2013 r., z którego wynika, że pomocy udzielają stronie rodzice. Pomoc tą otrzymuje w formie rzeczowej w postaci drobnych zakupów artykułów żywnościowych, których jednorazowa wartość to ok. 50 zł. Dodatkowo wyjaśniła, że nie posiada innych źródeł wsparcia finansowego, - wyciąg z rachunku bankowego za okres od 01.07.2012 r. do 01.12.2012 r. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawczyni wykazała, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika ze złożonego oświadczenia skarżąca nie posiada majątku, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Jedynym źródłem utrzymania jest wynagrodzenie strony, które po potrąceniach wynosi ok. 1116 zł netto miesięcznie. Strona korzysta z pomocy rodziców, świadczonej w formie drobnych zakupów artykułów żywnościowych. Przy czym wysokość miesięcznych kosztów utrzymania określiła na kwotę 2070 zł w tym wydatki na żywność określiła na kwotę 500 zł. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że wydatki skarżącej przekraczają wartość uzyskiwanych przez nią dochodów. Strona na wezwanie z dnia 21.01.2013 r. nie wyjaśniła tych rozbieżności. Jednakże, pomimo tych wątpliwości z uwagi na przedstawione wyżej okoliczności uznano, że skarżąca spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Odnosząc się do wniosku skarżącej o ustanowienie adwokata należy stwierdzić, że strona nie uprawdopodobniła, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przede wszystkim, jak już wykazano to wyżej, strona nie wyjaśniła z jakich środków pokrywa niezbędne wydatki, które w jej przypadku przekraczają o ponad 954 zł uzyskiwane dochody. Podkreślić należy, że z oświadczenia strony wynika, że pomoc rodziców sprowadza się wyłącznie do zakupu produktów żywnościowych, natomiast ogólne wydatki na żywność strona określiła na kwotę 500 zł. Tym samym w świetle zaistniałych wątpliwości brak było podstaw do uznania, że strona spełnia warunki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. W sytuacji gdy jest w stanie ponosić znacznie wyższe wydatki niż uzyskiwane dochodu, w ocenie referendarza sądowego, strona ma możliwość poniesienia również kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Dodatkowo należy stwierdzić, że na tym etapie postępowania udział profesjonalnego pełnomocnika nie jest konieczny. Za tym stanowiskiem przemawia w szczególności, iż skarżąca w sposób prawidłowy wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, zatem zainicjowane zostało postępowanie sądowe, zaś w jego toku Sąd rozpoznający sprawę, stosownie do treści art. 6 p.p.s.a., powinien udzielać stronie występującej bez adwokata lub radcy prawnego (profesjonalnego pełnomocnika) potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ją o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, co w praktyce oznacza, iż nie zostanie naruszone konstytucyjne prawo strony do obrony (patrz. postanowienie NSA z dnia 28.11.2012 r. sygn. akt I GZ 384/12 opublikowane na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tej sytuacji na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.