I SA/Ol 737/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wiesława Pierechod po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi K.B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiące od stycznia do sierpnia 2005 r. postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych; II. odmówić ustanowienia doradcy podatkowego. K.B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" którą, po wznowieniu postępowania, odmówiono uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiące od stycznia do sierpnia 2005 r., Wnioskiem z dnia 8 stycznia 2013 r. skarżąca zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w osobie K.D. Ze złożonego przez skarżącą formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawczyni po śmierci męża, od ośmiu lat samodzielnie prowadzi działalność gospodarczą, z której osiąga dochód w wysokości ok. 1.632 zł miesięcznie. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z dwojgiem uczących się dzieci w wieku 21 i 17 lat, które otrzymują rentę rodzinną w łącznej kwocie 754,46 zł miesięcznie. Posiada dom o powierzchni 160 m2, niezabudowaną działkę rolną o powierzchni 2,4 ha oraz działkę zabudowaną i działkę niezabudowaną o łącznej powierzchni 1,6116 ha, na których prowadzi działalność gospodarczą. Nieruchomości zabudowane są starymi zniszczonymi budynkami wymagającymi remontów: budynkiem magazynowo-warsztatowym o pow. 311 m2 oraz budynkiem magazynowo-socjalnym o pow. 216 m2.. Organy celne i podatkowe ustanowiły hipotekę przymusową na nieruchomościach oraz wyposażeniu i urządzeniach budynków na poczet przyszłych zobowiązań. Ponadto zajęły rachunki bankowe, wskutek czego strona nie może otrzymać kredytu. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2011 r. uzyskała dochód w kwocie 19.500 zł tj. 1.600 zł miesięcznie, za 2012 r. dochód z działalności gospodarczej spadł i wyniósł około 7.000 zł. Od 6 miesięcy zmuszona jest korzystać z opieki lekarskiej ze względu na zły stan zdrowia. Ponadto wskazała, że jej stałe wydatki obejmują: kredyt w rachunku bieżącym - 2.000 zł, podatek od nieruchomości – 10.548 zł, użytkowanie wieczyste 974 zł oraz koszty utrzymania rodziny, tj. energia ok. 250 zł, ogrzewanie ok. 400 zł, woda ok. 90 zł, gaz ok. 50 zł, telefon ok. 120 zł, środki czystości ok. 200 zł, dojazdy do szkoły ok. 120 zł, internat córki 290 zł, wyżywienie ok. 900 zł i sezonowe wydatki na leki, przybory szkolne, książki, odzież, obuwie. Pismem z dnia 14 stycznia 2013 r. skarżąca na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012r. , poz. 270 ze zm. dalej cyt. jako "p.p.s.a."), wezwana została do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie dokumentów źródłowych w zakresie okoliczności dotyczących jej stanu majątkowego, które mogą mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca wyjaśniła, iż kredyt w rachunku bieżącym na początku 2012 r. wynosił 14.000 zł z czego w ciągu roku zostało spłacone 12.000 zł. Rata kredytu dotycząca spłaty odsetek stanowiła koszt uzyskania przychodu, natomiast kapitał spłacany jest z dochodu uzyskanego z działalności gospodarczej. Odnosząc się do wysokości ponoszonych miesięcznych wydatków stwierdziła, że ich wysokość jest różna w zależności od potrzeb, dlatego też wykazując ich wartość wskazała tylko przybliżoną kwotę miesięcznych wydatków. Nie przedstawiła paragonów , gdyż ich nie gromadzi. Nie posiada pożyczek, kredytów na dom. W 2012 r. przebywała na zasiłku chorobowym, z którego uzyskała dochód ok. 8.300 zł. Wskazała, iż nieruchomość rolna nie przynosi jej bezpośrednich dochodów, otrzymywane dopłaty z ARiMR oraz dochód uzyskany z ziemi pozwalają na spłacenie raty do ANR – około 5.200 zł. Dodała, że ani ona ani jej dzieci nie posiadają polis ubezpieczeniowych. Do złożonych wyjaśnień przedłożyła następujące dokumenty źródłowe: orzeczenie lekarskie z dnia 26 listopada 2012 r., obliczenie dochodu z działalności gospodarczej za 2012 r., rachunek za energię z dnia 15 listopada 2012 r., ewidencję środków trwałych za 2011 r. i 2012 r., decyzję ARiMR w przedmiocie przyznania płatności obszarowych na 2011 r., potwierdzenie zapłaty raty do ANR za 2011 r. , deklaracje VAT-7 za okres lipiec-listopad 2012 r., PIT -36 za 2010 r. i 2011 r., zestawienia miesięczne za maj-lipiec 2012 r., zaświadczenie z Banku A. o posiadaniu rachunku bankowego i tytułów wykonawczych na rachunku bankowym, wyciąg z Banku Spółdzielczego w S. za okres od 31 grudnia 2012 r. do 17 stycznia 2013 r., tytuły wykonawcze, zawiadomienie o konieczności opłacenia należności w kwocie 779,67 zł. Postanowieniem z dnia 4 lutego 2013 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżąca podniosła, że w 2012 r. uzyskała dochód z tytułu: działalności gospodarczej w wysokości 7.341,35 zł, zasiłku chorobowego – około 8.300 zł oraz renty na dzieci w kwocie 9.053,52 zł. Podkreśliła, że swoją sytuację majątkową w 2012 r. przedstawiła na tyle na ile było to możliwe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, a zatem wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpoznaniu. Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów sprawy Sąd uznał, że wobec ustaleń dotyczących sytuacji finansowej wnioskodawczyni, złożony przez nią wniosek zasługiwał na uwzględnienie w zakresie obejmującym zwolnienie od uiszczenia kosztów sądowych. Wskazania wymaga bowiem fakt, iż strona jest wdową mającą na utrzymaniu dwoje nastoletnich dzieci. Osiąga niewielki dochód z prowadzonej działalności gospodarczej, który pozwala jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Dzieci otrzymują zaś rentę rodzinną w łącznej kwocie 754,46 zł miesięcznie. Ponadto pomimo posiadania nieruchomości, nie jest ona w stanie wykorzystać ich w celu osiągnięcia dochodów, gdyż została na nich ustanowiona hipoteka. Skarżąca spłaca ponadto kredyty zaciągnięte na rozwój firmy. Przedstawiona powyżej sytuacja majątkowa (finansowa) skarżącej nie pozwala, w ocenie Sądu, na takie ograniczenie przez nią wydatków z uzyskiwanych dochodów celem uiszczenia kosztów sądowych, aby nie pozostało to bez wpływu na jej sytuację majątkową, czy nastąpiło bez uszczerbku dla utrzymania jej rodziny. Tym samym, mając powyższe na względzie uznano, że zasadny jest wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, wobec czego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt. I postanowienia. Sąd nie znalazł natomiast podstaw do uwzględnienia wniosku strony o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie doradcy podatkowego, podzielając w tym zakresie stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie ze o sygn. akt I GZ 384/12, iż na tym etapie postępowania jego udział nie jest konieczny. Jak zauważył NSA w cyt. postanowieniu, skarżąca w sposób prawidłowy wniosła skargę na decyzję organu odwoławczego, zatem zainicjowane zostało postępowanie sądowe, zaś w jego toku Sąd rozpoznający sprawę, stosownie do treści art. 6 p.p.s.a., powinien udzielać stronie występującej bez adwokata lub radcy prawnego (profesjonalnego pełnomocnika) potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ją o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, co w praktyce oznacza, iż nie zostanie naruszone konstytucyjne prawo strony do obrony. Ponadto podkreślić należy, że sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, zatem nie ma potrzeby pilnowania terminów oraz formułowania pism procesowych, poza skargą, która już została w sprawie złożona. Sąd stosownie do art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga sprawę na podstawie akt sprawy, nie będąc związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną, niezależnie od stawiennictwa strony, czy jej pełnomocnika na rozprawie. Biorąc powyższe pod uwagę orzeczono jak w pkt II postanowienia.