I SA/Ol 738/15

PostanowienieWSA w Olsztynie2018-11-06

Skład orzekający: Małgorzata Klimek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy do ustalenia wysokości wynagrodzenia radcy prawnego z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, które zostało wszczęte przed dniem wejścia w życie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r., ale zakończone po tej dacie, stosuje się przepisy dotychczasowe (rozporządzenie z 2015 r.)?
Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie wynagrodzenia radcy prawnemu z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu podlega uwzględnieniu. Zgodnie z § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r., do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Ponieważ postępowanie kasacyjne zostało wszczęte przed dniem wejścia w życie rozporządzenia z 2016 r. i nie zostało zakończone przed tą datą, do ustalenia wysokości wynagrodzenia stosuje się przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.
Stan faktyczny
Wniosek dotyczył przyznania wynagrodzenia radcy prawnemu M. K. za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. Wcześniej WSA w Olsztynie oddalił skargę R. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Następnie przyznano skarżącemu prawo pomocy i wyznaczono radcę prawnego. Pełnomocnik złożył skargę kasacyjną, w której zawarł wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Przyznano od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie) na rzecz radcy prawnego M. K. tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu kwotę 2.952 zł, w tym wynagrodzenie w kwocie 2400 zł oraz podatek od towarów i usług w kwocie 552 zł.

Pełny tekst orzeczenia

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego M. K. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi R. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej) z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie: określenia kwoty do zwrotu podatku od towarów i usług za drugi i trzeci kwartał 2012 r. oraz za drugi i trzeci kwartał 2013r. postanawia przyznać od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie) na rzecz radcy prawnego M. K. tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu kwotę 2.952 (dwa tysiące dziewięćset pięćdziesiąt dwa) zł, w tym wynagrodzenie w kwocie 2400 (dwa tysiące czterysta) zł oraz podatek od towarów i usług w kwocie 552 (pięćset pięćdziesiąt dwa) zł WSA/post.1 - sentencja postanowienia Wyrokiem z dnia 23 marca 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę R. G. na ww. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej). Postanowieniem z dnia 4 lipca 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zmienił postanowienie Starszego referendarza sądowego z dnia 16 czerwca 2016r. i przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego (k. 107-109 akt sąd.). Na podstawie tego postanowienia Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła dla skarżącego jako pełnomocnika z urzędu – radcę prawnego M. K. (k.120 akt sąd.). W dniu 4 sierpnia 2016r. pełnomocnik strony złożył skargę kasacyjną od wyżej wymienionego wyroku. W skardze zawarty został wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (k.124) Wyrokiem z dnia z dnia 1 sierpnia 2018r. sygn. akt I FSK 1733/16 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. W rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wziął udział wyznaczony radca prawny, który złożył również oświadczenie, że wynagrodzenie z tytułu pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu nie zostało opłacone w całości ani w części (k. 148 akt sąd.). Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Wniosek podlega uwzględnieniu. Stosownie do art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.) - dalej p.p.s.a., wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Od dnia 2 listopada 2016 roku szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. poz.1715) - dalej jako rozporządzenie z 2016r. Zgodnie jednak z brzmieniem § 22 tego rozporządzenia do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Przepisami stosowanymi przed dniem wejścia w życie rozporządzenia z dnia 3 października 2016r. były przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. 2015 poz. 1805) – dalej jako rozporządzenie z 2015r., obowiązujące od dnia 1 stycznia 2016r. W analogicznej sytuacji Sąd Najwyższy, analizując treść przepisu art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, który stanowi, że w sprawach wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się, do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, dotychczasowe przepisy o kosztach sądowych – w postanowieniu z 28 czerwca 2006 r. sygn. akt III CZ 36/06 stwierdził, że przez pojęcie "zakończenie postępowania w (danej) instancji" trzeba rozumieć wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji, a więc wydanie wyroku lub innego orzeczenia trwale zamykającego drogę do wydania wyroku. Podobnie należy rozumieć pojęcie "czasu zakończenia postępowania w danej instancji" użyte w cytowanym § 22 rozporządzenia z 22 października 2015 r. (por. postanowienie WSA z 18 lutego 2016 r., IV SA/Wr 93/15, publ. CBOiS). W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że sprawa została wszczęta i niezakończona przed dniem wejścia w życie aktualnie obowiązującego rozporządzenia. Postępowanie kasacyjne, za czynności w którym pełnomocnik ubiega się o wynagrodzenie, wszczęte zostało przed dniem wejścia w życie rozporządzenia z 3 października 2016r. W rozpoznawanej sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie został wydany w dniu 23 marca 2016r., natomiast wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadł w dniu 1 sierpnia 2018r. Skoro zatem postępowanie sądowe w II instancji rozpoczęło się przed dniem wejścia w życie rozporządzenia z 2016r i nie zostało zakończone przed tym dniem, do przyznania kosztów udzielonej z urzędu pomocy prawnej zastosowanie znajduje uprzednio obowiązujący w tym zakresie akt tj. rozporządzenie z 2015r. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia z 2015 r. opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2 – 4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Jednak zgodnie z dyspozycją § 4 ust. 2 cytowanego rozporządzenia ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy adwokata oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności. Stosownie do § 21 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia z 2015 r. w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji opłata maksymalna za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, jeżeli sprawy nie prowadził ten sam radca prawny w drugiej instancji, wynosi 100 % opłaty maksymalnej określonej w pkt 1, nie mniej niż 240 zł. Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a) powołanego rozporządzenia opłaty w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynoszą w pierwszej instancji, w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – opłatę obliczoną na podstawie § 8 rozporządzenia. W przedmiotowej sprawie opłata maksymalna stosownie do § 8 pkt 5 rozporządzenia (przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 10 000 zł do 50 000 zł) wynosi 4.800 zł. W niniejszej sprawie wartość przedmiotu sporu wynosiła 44.431 zł. | W przedmiotowej sprawie pomoc prawna z urzędu, o przyznanie kosztów której zwrócił się radca prawny, polegała na sporządzeniu i| |wniesieniu skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Ol 738/15 | |oraz udziału w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Stosownie zatem do treści § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia, mając na uwadze | |niezbędny nakład pracy pełnomocnika, charakter przedmiotowej sprawy (stopień jej zawiłości), przyjmując także, że pełnomocnik został | |ustanowiony na etapie postępowania przed sądem drugiej instancji, należało ustalić opłatę w wysokości ½ opłaty maksymalnej wskazanej w § 21| |ust.1 pkt 2 lit. a rozporządzenia, czyli ½ opłaty wynoszącej 4800 zł, co stanowi kwotę 2400 zł. Kwota 2400 zł stanowi bowiem opłatę | |maksymalną obliczoną jako 50 % kwoty 4800 zł, co wynika z treści § 21 ust. 1 pkt 2 lit. | |a w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a Stawkę tę zgodnie z § 4 ust. 3 powołanego rozporządzenia należało podwyższyć o stawkę podatku od | |towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności (23%), co w konsekwencji daje kwotę 2952 zł. | |W związku z powyższym, na podstawie art. 250 § 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji. | | | | | | |

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło