I SA/Ol 75/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zofia Skrzynecka po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2011r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym wniosku K.B. o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji składników majątkowych postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie doradcy podatkowego. K.B. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji składników majątkowych zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w osobie K.D. W uzasadnieniu wskazała, że po śmierci męża, od sześciu lat samodzielnie prowadzi działalność gospodarczą, z której osiąga dochód w wysokości ok. 2.100 zł brutto miesięcznie. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z dwojgiem uczących się dzieci w wieku 19 i 15 lat, które otrzymują rentę rodzinną w łącznej kocie 677,36 zł miesięcznie. Posiada dom o powierzchni 160 m2, niezabudowaną działkę rolną o powierzchni 2,4 ha oraz działkę zabudowaną i niezabudowaną o łącznej powierzchni 1,6116 ha, na których prowadzi działalność gospodarczą. Nieruchomości zabudowane są starymi zniszczonymi budynkami wymagającymi remontów. Organy celne ustanowiły hipotekę przymusowej na poczet przyszłych zobowiązań, jak również zabezpieczyły wyposażenie i urządzenia budynków. Ponadto zajęły rachunki bankowe, wskutek czego strona nie może otrzymać kredytu. Wnioskodawczyni oświadczyła również, że spłaca dwa kredyty w łącznej wysokości ok. 1.500 zł miesięcznie, które zaciągnęła na rozwój działalności gospodarczej jeszcze przed wszczęciem kontroli podatkowych. Ponadto wskazała, że jej stałe wydatki obejmują: kredyt w rachunku bieżącym - 30.000 zł, kredyt pomostowy – 8.000 zł, podatek od nieruchomości – 9.000 zł oraz koszty utrzymania rodziny, tj. energia ok. 200 zł, ogrzewanie ok. 400 zł, woda ok. 90 zł, gaz ok. 45 zł, telefon ok. 120 zł, środki czystości ok. 150 – 200 zł, dojazdy do szkoły ok. 120 zł, wyżywienie ok. 900 zł i sezonowe wydatki na leki, przybory szkolne, książki, odzież, obuwie. Postanowieniem z dnia 10 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w pkt 1 sentencji przyznał stronie prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz w pkt 2 odmówił ustanowienia doradcy podatkowego. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona, wnosząc o ustanowienie pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego K.D., podniosła, że toczące się wobec niej postępowania są bardzo trudne, długotrwałe, kosztowne oraz wymagające olbrzymiej wiedzy podatkowej, zaś wydatki na usługi doradcy podatkowego skutkują pozbawieniem jej i jej rodziny środków do życia. Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2011 r., sygn. akt II FZ 152/11, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ww. postanowienie w punkcie 2 i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie. W uzasadnieniu NSA wskazał, że w świetle art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., jedynym kryterium przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie, tj. również w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, jest sytuacja materialna wnioskodawcy. Stąd też sąd rozpoznający wniosek nie jest uprawniony do oceny zasadności i celowości udziału w postępowaniu pełnomocnika z urzędu. Przepisy p.p.s.a. nie przewidują bowiem odpowiednika art. 117 § 5 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 226 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującym żądanie zwolnienia od kosztów sądowych należy wskazać, że Sąd prawomocnym w pkt 1 postanowieniem z dnia 10 marca 2011 r. przyznał skarżącej prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. W przedmiocie wniosku o prawo pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego, Sąd po ponownym przeanalizowaniu sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącej uznał, że wykazała ona spełnienie przesłanek warunkujących przyznanie jej prawa pomocy w tym zakresie. Nie ulega wątpliwości, że sytuacja skarżącej jest bardzo trudna i stanowi przesłanką uznania, że nie jest ona w stanie ponieść tych kosztów. Strona jest bowiem wdową mającą na utrzymaniu dwoje nastoletnich dzieci. Osiąga niewielki dochód z działalności gospodarczej, jednakże spłaca przy tym kredyty zaciągnięte na rozwój firmy. W świetle tych okoliczności należało zatem uznać, że skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść nie tylko kosztów sądowych, ale również kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak sentencji postanowienia. Jednocześnie należy wyjaśnić, iż sąd administracyjny nie ma kompetencji do imiennego wyznaczania pełnomocnika, który będzie zastępować stronę korzystającą z przyznanego prawa pomocy. Zgodnie bowiem z art. 253 p.p.s.a. o wyznaczenie doradcy podatkowego sąd zwraca się do Krajowej Rady Doradców Podatkowych. Jeżeli strona we wniosku wskazała doradcę podatkowego Krajowa Rada Doradców Podatkowych w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym doradcą podatkowym wyznaczy doradcę podatkowego wskazanego przez stronę (art. 244 § 3 p.p.s.a.). Dodatkowo podkreślić należy, iż mając na uwadze zakres obu wydanych w niniejszej sprawie postanowień (z dnia 10 marca 2011 r. i 4 lipca 2011 r.) przyznających prawo pomocy w zakresie częściowym, skarżąca obecnie uzyskała prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego.