I SA/Ol 758/10
WyrokWSA w Olsztynie2011-03-02
Skład orzekający: Wiesława Pierechod, Zofia Skrzynecka, Ryszard Maliszewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo odmówił rozłożenia na raty zaległości podatkowej oraz umorzenia odsetek, uwzględniając przesłanki ważnego interesu podatnika i interesu publicznego?Ratio decidendi
Organ podatkowy, działając w ramach uznania administracyjnego, może odmówić udzielenia ulgi podatkowej, jeśli nie stwierdzi wystąpienia przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. W niniejszej sprawie organy prawidłowo oceniły sytuację finansową podatnika oraz okoliczności powstania zaległości i nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, odmawiając rozłożenia na raty i umorzenia odsetek.Stan faktyczny
Podatnik J.H. złożył wniosek o rozłożenie na raty zaległości podatkowej oraz umorzenie odsetek z tytułu niezapłaconego zryczałtowanego podatku dochodowego od sprzedaży nieruchomości w 2004 roku. Organ podatkowy odmówił udzielenia ulgi, wskazując na brak nadzwyczajnych okoliczności oraz zdolności podatnika do spłaty rat. Podatnik podniósł trudną sytuację finansową i zarzucił niewłaściwe rozważenie interesu publicznego i ważnego interesu podatnika.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Pierechod (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Zofia Skrzynecka, Sędzia WSA Ryszard Maliszewski, Protokolant Starszy specjalista Lidia Wachowska, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 2 marca 2011 r. sprawy ze skargi J.H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowych oraz umorzenia odsetek oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z "[...]" Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania J.H., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" nr "[...]" orzekającej o odmowie rozłożenia na raty zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości w 2004r., w wysokości 9.900 zł oraz umorzenia odsetek od tej zaległości, w kwocie 6.250 zł.
Pismem z dnia 1 marca 2010r. J.H. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o odroczenie terminu płatności wskazanej wyżej zaległości wraz z odsetkami za zwłokę do dnia 31 maja 2010r. W uzasadnieniu podał, że znajduje się w trudnej sytuacji w związku z kryzysem finansowym, ponieważ środki finansowe jakie uzyskał z tytułu sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego zamierzał przeznaczyć na zakup innego lokalu mieszkalnego, a wzrost cen nieruchomości jaki nastąpił w międzyczasie uniemożliwił to. Zapewnił, że nie miał na celu oszukania Skarbu Państwa, lecz obecnie nie posiada środków pieniężnych w wysokości niezbędnej na uregulowanie przedmiotowej zaległości. W związku z powyższym podjął starania w celu ich zgromadzenie i z wstępnych uzgodnień uzyskał zapewnienie, że będzie odpowiednimi środkami pieniężnymi dysponował około 20 maja 2010r. Poinformował, że jest emerytem posiadającym drugą grupę inwalidzką i podejmowane ze strony urzędu postępowania egzekucyjne w celu przymusowego ściągnięcia należności narazi go tylko na niepotrzebne dodatkowe koszty oraz wpłynie na niepotrzebny rozgłos. W dniu 22 marca 2010r. podatnik zmienił zakres żądania, wnosząc o rozłożenie przedmiotowej zaległości na raty płatne po 300 zł miesięcznie oraz o umorzenie odsetek za zwłokę od ww. zaległości.
Decyzją, wydaną na podstawie art. 67a § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U z 2005r., Nr 8 poz. 60 ze zm.), dalej w skrócie: O.p., Organ podatkowy odmówił udzielenia wnioskowanej ulgi.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, iż instytucja umorzenia jak i rozłażenia na raty zaległości podatkowej ma charakter uznaniowy i jest stosowana przez organ podatkowy tylko w przypadkach uzasadnionych nadzwyczajnymi okolicznościami, głównie w sytuacjach losowych, na które strona nie miała wpływu i które są niezależne od sposobu jej postępowania. Podał, że rozpoznając wniosek, zobowiązany jest rozważyć czy rezygnacja z określonych wpływów do budżetu państwa uzasadniona jest wyjątkowością sytuacji w jakiej znalazł się podatnik. Z dokonanych w sprawie ustaleń wynikało, że w dniu 10 lutego 2010r. podatnik złożył deklarację o osiągniętych przychodach z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych objętych zryczałtowanym podatkiem dochodowym na formularzu PIT-23. Wykazał przychód w kwocie 99.000 zł. uzyskany z odpłatnego zbycia w dniu 21 grudnia 2004r. własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, a wobec braku kosztów odpłatnego zbycia jak też kwoty przychodu zwolnionej z opodatkowania, podstawę opodatkowania w kwocie przychodu, a zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 9.900 zł. Organ podał, że termin płatności należnego zryczałtowanego podatku dochodowego z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości określony w art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w 2004r., upłynął w dniu 4 stycznia 2005r. Podkreślił, że podatnik powyższego podatku nie zapłacił, zatem przyczyna powstania przedmiotowej zaległości leży po stronie wnioskodawcy. Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 1 O.p. od zaległości podatkowej naliczane są odsetki za zwłokę. Następnie Organ podatkowy podał, że dokonał analizy sytuacji finansowej podatnika i stwierdził, iż jest trudna. Podatnik otrzymuje miesięcznie 949,75 zł netto emerytury oraz 1.039 zł wynagrodzenia za pracę. Posiada samochód osobowy marki Seat, rok prod. 1993, którego koszt utrzymania wynosi 162 zł miesięcznie. Ponosi także miesięczny koszt w wysokości 1.236,42 zł w związku z opłacaniem kredytów gotówkowych na kwotę 25.000 zł zaciągniętych na spłatę zadłużenia z tytułu zajmowanego wcześniej stanowiska. Po zawale serca i zaliczeniu do II grupy inwalidzkiej przyjmuje leki na serce i nadciśnienie tętnicze, na które wydatkuje 100 zł miesięcznie. Zamieszkuje w sprzedanym przez siebie mieszkaniu, korzystając z prawa dożywotniego zamieszkania i ponosi wydatki zestawione w formie tabeli na str. 5 uzasadnienia decyzji, na kwotę 1.813,10 zł miesięcznie. W zestawieniu z wartością wpływów pieniężnych w wysokości 1988,75 zł organ wyliczył nadwyżkę w kwocie 175,65 zł.
Wyraził stanowisko, że Skarb Państwa nie może ponosić konsekwencji nieprzestrzegania przez stronę terminowego regulowania swoich należności podatkowych. Powoływany zaś wzrost cen nieruchomości, który ma uniemożliwiać podatnikowi nabycie innego lokalu mieszkalnego, traci na znaczeniu, gdyż wnioskodawca zamieszkuje w sprzedanym lokalu, do którego przysługuje mu oprawo dożywocia.
Natomiast w przypadku dotyczącym rozłożenia należności publiczno-prawnej na raty istotne jest posiadanie zdolności zapłaty rat przez cały okres objęty kredytowaniem. Zdaniem organu podatkowego I instancji podatnik takiej zdolności nie wykazał. Jednocześnie organ nie dopatrzył się w rozpatrywanej sprawie okoliczności interesu publicznego.
W odwołaniu podatnik zarzucił, iż decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego nie uwzględniła jego sytuacji w momencie sprzedaży lokalu mieszkalnego, która wcale nie różniła się od obecnej. Podał, że w dniu podpisania aktu notarialnego nabywcy lokalu przekazali na jego rzecz kwotę 41.469,50 zł stanowiącą różnicę pomiędzy wartością lokalu a kwotą przekazaną przez nabywców na rzecz spółdzielni w dniu 22 listopada 2004r. Otrzymane środki przeznaczył na modernizację i remont tegoż lokalu, który polegał na położeniu glazury w kuchni, łazience i ubikacji, położeniu terakoty na balkonie, wymianie drzwi wejściowych, pomalowaniu ścian i stolarki okiennej, wymianie armatury sanitarnej, zainstalowaniu filtru stałego do wody w kuchni. Natomiast obecnie organ podatkowy powinien był rozważyć argumenty odwołującego się o aktualnie ciężkiej sytuacji finansowej, powziętych staraniach i możliwości poprawy sytuacji, a także wziąć pod uwagę, na ile rzeczywiście Skarb Państwa mógł ponieść straty na skutek jego uchybienia. Organ podatkowy niedostatecznie wyważył w przedmiotowej sprawie interes publiczny z ważnym interesem strony i nie wykazał, w czym przejawiał się w tym wypadku interes publiczny i dlaczego był na tyle znaczący, że bezsprzecznie bardzo zła sytuacja nie mogła przemawiać za przyznaniem mu ulgi .
Odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor Izby Skarbowej powołał się na treść art. 67a § 1 pkt 2 i 3 O.p. i stwierdził, że organ podatkowy może skorzystać z przysługujących mu uprawnień do udzielenia ulg, jeżeli w sprawie zachodzi jedna z przesłanek tj.: "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego". Przedstawił rozumienie tych pojęć i podkreślił, że zaległości w stosunku do których wniesiono o ulgę w spłacie wynikają ze złożonej w dniu 10 lutego 2010r. deklaracji o osiągniętych przychodach z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych objętych zryczałtowanym podatkiem dochodowym na formularzu PIT-23, w której wykazano zaległość w zryczałtowanym podatku dochodowym w kwocie 9.900zł. z tytułu sprzedaży nieruchomości w 2004r.
Po przedstawieniu sytuacji materialnej podatnika organ przyznał, że jest ona bardzo trudna i wystąpiła w sprawie przesłanka ważnego interesu podatnika. Wskazał, że rozpatrując wniosek o umorzenie odsetek w wysokości 6.250 zł należy obok ważnego interesu podatnika rozważyć interes publiczny, co powoduje, że należy ocenić przyczynę powstania zaległości i określić jej charakter. Skoro zaś podatnik w związku ze sprzedażą własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego uzyskał środki finansowe, z których część - 10%, mógł przeznaczyć na należny podatek, a nie wykazał żadnych nadzwyczajnych losowych zdarzeń, które uniemożliwiłyby rozliczenie się z budżetem Państwa, to organ odwoławczy nie dopatrzył się w niniejszej sprawie interesu publicznego, który przemawiał by za udzieleniem ulgi. Podkreślił wymóg równego traktowania podatników i wyjątkowość udzielania ulg podatkowych. W ocenie Organu odwoławczego aktualny brak środków finansowych, stan zdrowia (II grupa inwalidzka) i spłacanie kredytów, nie stanowią wystarczającej podstawy do udzielenia ulgi w postaci umorzenia odsetek. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy uznał, że nie sposób dostrzec ewentualnych pozytywnych dla interesu publicznego skutków udzielenia wnioskowanych ulg.
Rozpatrując natomiast wniosek o rozłożenie na raty zaległość podatkową po 300 zł miesięcznie organ wskazał, że w aktualnej sytuacji finansowej strony, z zestawienia wydatków i dochodów nie wynika, aby w budżecie gospodarstwa domowego pozostawało 300 zł oszczędności. W związku z tym udzielenie ulgi stanowiłoby ulgę pozorną, która nie może być udzielona. Jednak w przypadku zmiany stanu faktycznego podatnik może wystąpić do organu I instancji z nowym wnioskiem o udzielenie ulgi.
Odpowiadając na zarzut nieuwzględnienia sytuacji podatnika, która jest niezmienna od momentu sprzedaży mieszkania, organ odwoławczy stwierdził, że badanie czy w rozstrzyganej sprawie występują ustawowe przesłanki udzielenia ulgi podatkowej następuje w czasie orzekania. Natomiast okoliczności powstania zaległości podatkowej mają dla organu podatkowego znaczenie jedynie wówczas, gdy w danej sprawie występuje choć jedna przesłanka udzielenia ulgi i organ, w ramach uznania administracyjnego, rozważa czy wnioskowanej ulgi udzielić. Natomiast argumenty strony, że otrzymała jedynie kwotę 41.469,50 zł w gotówce nie mogą wpłynąć na rozstrzygnięcie, gdyż z aktu notarialnego zawartego w dniu 21 grudnia 2004r. Rep. "[...]" wynika, że cena sprzedaży wynosi 99.000 zł i została w całości zapłacona (§ 4). Wskazano, że akt notarialny jako dokument urzędowy stanowi dowód danej czynności cywilnoprawnej, dopóki nie zostanie zmieniony lub unieważniony.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podatnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił jej naruszenie art. 55 § 2 pkt 1 oraz art. 67a § 1 O.p., poprzez niewłaściwą interpretację, oraz naruszenie art. 120, art. 121 § 1, art. 122 oraz art. 210 § 4 O.p., mające istotny wpływ na wynik sprawy.
Wyjaśnił, że podjął decyzję o sprzedaży mieszkania aby uniknąć eksmisji i gdyby wiedział o podatkowych następstwach zawartej transakcji to zdecydowałby się na inne rozwiązanie. Zarzucił organom obu instancji, iż dały pierwszeństwo interesowi publicznemu przed interesem strony skarżącej, bez wcześniejszego ich wyważenia, co jest sprzeczne zarówno z art. 67 O.p., jak też z zasadą państwa prawnego wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Organ w danym przypadku winien jednak ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego - dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi.
Przedstawiając sposób pojmowania terminów "ważny interes podatnika" i "interes publiczny" w literaturze oraz orzecznictwie skarżący podkreślił, że do kwoty zaległości podatkowej doszło bez jego udziału, wiedzy i wpływu. Wynikały one tylko z jego trudnej sytuacji finansowej w momencie podejmowania decyzji w 2004 roku i chęci udzielenia mu pomocy przez małżonków nabywających lokal mieszkalny. Z tytułu przedmiotowej transakcji nie uzyskał żadnych dochodów, ponieważ z ceny sprzedaży kupujący bezpośrednio na rachunek bankowy Spółdzielni przekazali kwotę 57.530,50 zł a otrzymana bezpośrednio do rąk sprzedającego kwota 41.469,50 zł stanowiła refundację kosztów poniesionych do tego momentu przez skarżącego. Skarżący rozumie, że powszechną zasadą jest płacenie podatków w wysokości i terminach określonych przez prawo, i z tego względu umorzenie zaległości podatkowych winno być traktowane jako instytucja wyjątkowa i nadzwyczajna. Jednocześnie należy podkreślić, że wyjątkowość sytuacji przemawiającą za zastosowaniem omawianej ulgi musi być w każdym przypadku oceniana indywidualnie, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy. W szczególności organ powinien wnikliwie rozważyć tak warunki życiowe i finansowe, w jakich znalazł się skarżący zwracając się o udzielenie mu ulgi, jak i okoliczności, w jakich doszło do powstania zaległości podatkowej. Nie można przy tym, zdaniem skarżącego, automatycznie zakładać - a takie stanowisko organu I i II instancji wynika z uzasadnienia decyzji, że umorzenie zaległości jest możliwe tylko wówczas, gdy podatnik nie ponosi odpowiedzialności za powstanie zaległości podatkowych. Taka przesłanka nie została wskazana w art. 67 § 1 O.p. Stanowiąc przepis, który odwołuje się do pojęć niedookreślonych, takich jak i "ważny interes podatnika" czy "interes publiczny", zamiast sformułować w sposób ścisły warunki przyznania ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych, ustawodawca musiał wyjść z założenia, że umorzenie może dotyczyć szerokiego spektrum sytuacji, w tym również takich, gdy zaległości postały na skutek działań, a nawet z winy podatnika. Decyzja o przyznaniu ulgi lub odmowie jej udzielenia musi każdorazowo zapadać po uwzględnieniu całego kontekstu sprawy i przy założeniu równego traktowania przesłanki faktycznych możliwości finansowych podatnika oraz okoliczności takich jak np. wysokość zaległości podatkowej i przyczyny jej powstania. Nie można w ocenie skarżącego przyjąć, że sytuacja życiowa i finansowa wnioskującego o ulgę będzie miała znaczenie w drugiej kolejności, dopiero w razie stwierdzenia, że okoliczności powstania zaległości były w danym przypadku nadzwyczajne. Akcentowana w orzecznictwie "nadzwyczajność" sytuacji podatnika odnosi się do wszystkich łącznie aspektów sytuacji podatnika i w tym kontekście należy ją oceniać. Organy obu instancji nie kwestionowały jednak, że sytuacja finansowa skarżącego jest bardzo trudna, a jego dochody w żadnym razie nie wystarczają na pokrycie zaległości podatkowej i odsetek, jak też i innych ciążących na nim zobowiązań. Jako uzasadnienie odmowy wskazał organ natomiast fakt, że do powstania zaległości podatkowej przyczynił się sam podatnik, nie dopełniając obowiązku jego uiszczenia.
Na tym tle skarżący zarzucił, że ogólnikowość i lakoniczność sformułowań zawartych w uzasadnieniach decyzjach organu I i II instancji uniemożliwia zdaniem skarżącego ustalenie, czy nie zostały przekroczone granice przyznanego tym organom uznania administracyjnego. Za konieczne uznał dokonanie pełnych i prawidłowych ustaleń odnoszących się do przesłanek w zakresie umorzenia zaległości, w tym też stanu majątkowego i sytuacji zawodowej, osobistej skarżącego, a następnie oceny, czy w rozpatrywanej sprawie takie przesłanki występują. Takich ustaleń w niniejszej sprawie nie poczyniono, czym naruszony został art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p. Powoduje to zdaniem skarżącego konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.
Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i potrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z 21 lutego 2011r. skarżący wniósł o uwzględnienie przez Sąd przy rozpatrywaniu sprawy okoliczności pogorszenia jego warunków życiowych od grudnia 2010r. Jak wynika z dokumentów pozostających w dyspozycji Sądu skarżący nie uzyskuje już dochodów z tytułu wynagrodzenia za pracę w wyniku rozwiązania umowy przez pracodawcę w dniu 27 listopada 2010r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
W związku z treścią pisma procesowego z 21 lutego 2011r. należy wyjaśnić, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że nie posiada kompetencji do bezpośredniego orzekania o prawach lub obowiązkach obywateli. Może jedynie uchylić decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Dodać przy tym należy, że sąd ocenia decyzję na podstawie akt administracyjnych. Nie może zatem brać pod uwagę stanu faktycznego innego niż istniejący na dzień jej wydania. Ponadto Sąd wyjaśnia, że postanowienie z 20 stycznia 2011r. sygn. akt I SA/Ol 758/10 o zwolnieniu skarżącego od kosztów sądowych w niniejszej sprawie odnosi się do całości postępowania przed sądem.
Zaistniały w rozpoznanej sprawie spór dotyczy zakresu uprawnień do kształtowania sytuacji "dłużników podatkowych", jakie organom podatkowym przyznaje art. 67a § 1 O.p. Zgodnie z treścią tego przepisu organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty (pkt 1), odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a (pkt 2), czy też umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną (pkt 3). Według utrwalonego orzecznictwa, sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania wyboru przez organ podatkowy w ramach tzw. uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2003r., sygn. akt III SA 2457/02, LEX nr 145036). Użycie bowiem w tym przepisie zwrotu "może" oznacza, że w sytuacji gdy nawet w rozpoznanej sprawie wystąpią przewidziane w nim przesłanki do rozłożenia na raty czy też umorzenia zaległości podatkowych (odsetek), to organ ma prawo do odmowy udzielenia żądanej ulgi. Z tego względu decyzje wydawane na podstawie powołanego przepisu określane są mianem decyzji uznaniowych.
Organ prowadząc postępowanie w przedmiocie udzielenia ulg płatniczych, zgodnie z treścią zasady prawdy materialnej - art. 122 i art. 187 § 1 O.p., ma obowiązek zbadać stan majątkowy podatnika oraz inne powoływane przez niego okoliczności uzasadniające rozłożenie na raty i umorzenie odsetek od zaległego podatku, a następnie wydać decyzję odpowiadającą wymogom określonym w art. 210 O.p. W orzecznictwie jak i w doktrynie utrwalony został pogląd, że ze względu na konstrukcję art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej użyte w nim zwroty: "ważny interes podatnika" i "interes publiczny", nawiązują do hipotezy normy i wskazują sytuację faktyczną, w której można dokonać umorzenia zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę (jak i rozłożenia na raty zaległości podatkowej). Organ podatkowy dysponuje więc pewnym zakresem swobody w odniesieniu zarówno do wykładni tych pojęć, jak i oceny sytuacji faktycznej. Jeżeli stwierdzi wystąpienie przypadków mieszczących się w hipotezie normy, będzie mógł zastosować uznanie administracyjne. Jeżeli jednak nie stwierdzi wystąpienia sytuacji odpowiadających użytym pojęciom, wówczas w ogóle nie będzie wchodziło w grę zastosowanie przez ten organ uznania administracyjnego (por. B. Dauter [w:] S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s. 252). Wprawdzie komentarz ten dotyczył art. 67 O.p. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 września 2005r. tj. umorzenia zaległości podatkowej), to jednakże z uwagi na bardzo zbliżony charakter tych instytucji, pogląd ten nie stracił na swojej aktualności. Obie instytucje należą do kategorii ulg w spłacie należności, opartych na uznaniu administracyjnym.
W świetle powyższych uwag Sąd dokonując oceny zaskarżonej decyzji w kontekście ewentualnego naruszenia przepisów stwierdził, że organy podatkowe nie przekroczyły granic uznania administracyjnego przyjmując, iż w przypadku skarżącego nie zachodzą przesłanki do rozłożenia zapłaty zaległości na raty i umorzenia odsetek za zwłokę. Nie budzi zastrzeżeń pogląd organów podatkowych o nadzwyczajnym charakterze ulgi w postaci rozłożenia zapłaty zaległości na raty i umorzenia odsetek za zwłokę oraz związanym z tym szczególnym charakterze okoliczności uzasadniających jej udzielenie.
Podkreślić też trzeba, że organ związany jest złożonym wnioskiem, zatem zasadniczo odmowa rozłożenia na raty zaległości stanowiła konsekwencję odmowy umorzenia odsetek za zwłokę. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż podatnik nie wskazał środków powalających na spłatę zadłużenia we wnioskowanych ratach - 300 zł miesięcznie (które zaoferował przy założeniu umorzenia kwoty odsetek). Organy obu instancji wywiodły, że wnioskodawcy pozostaje na bieżące wydatki miesięcznie jedynie kwota 175,64 zł. Miały zatem prawo nie uwzględnić deklaracji, o możliwości wywiązania się przez podatnika z obowiązku uiszczenia rat z tytułu zaległości podatkowych w wysokości po 300 zł. miesięcznie.
W ocenie Sądu organy podatkowe słusznie również zauważyły, że z jednej strony argumenty podnoszone przez skarżącego wskazują na jego ważny interes. Z drugiej strony, z materiału dowodowego wynika, że zaległość podatkowa, której dotyczy żądanie strony, nie jest wynikiem nieprzewidzianych zdarzeń, które byłyby niezależne od ich działania. Powstała zaległość podatkowa powstała w związku z nieuiszczeniem należnego podatku z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości. Skarżący uzyskał środki finansowe ze sprzedaży własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, z których część - 10% mógł przeznaczyć na należny podatek. Zasadnie organ odwoławczy podał, że nie wykazał żadnych nadzwyczajnych losowych zdarzeń, które uniemożliwiłyby jej rozliczenie się z Budżetem Państwa. Rozliczenia z nabywcami lokalu mieszkalnego, który zajmuje obecnie, nie mają wpływu na istnienie zaległości podatkowej, jak też udzielenie ulg w ich spłacie. Nie może wpłynąć na rozstrzygnięcie argumentacja skarżącego zmierzająca do wykazania, że nie dysponował on środkami pieniężnymi z tej transakcji na własne cele z tego powodu, że kwotę 57.530,50 zł nabywcy na poczet wkładu budowlanego przelali na konto Spółdzielni Mieszkaniowej w dniu 22 listopada 2004r., natomiast pozostała część (41.469,50 zł) przeznaczona została na modernizację i remont sprzedanego lokalu mieszkalnego. Z tak przedstawionej argumentacji wynika, że skarżący podejmując decyzję o zbyciu lokalu nie uwzględniał w swoich działaniach ich następstwa podatkowego i godził się na rozdysponowanie środków z transakcji bez pozostawienia rezerwy z przeznaczeniem na wykonanie obowiązku podatkowego przed dokonaniem transakcji, czy też po podpisaniu umowy. Nie dostarczył także wystarczających dowodów na to, by mówić o wystąpieniu nadzwyczajnej okoliczności, która - w zestawieniu z trudną, co przyznały organy podatkowe sytuacją materialną - dawałaby podstawę do przyznania żądanych ulg. Tak jak wskazano wyżej organy przeanalizowały sytuację materialną i życiową skarżącego. Dla oceny zasadności żądania ulgi, miały prawo wziąć pod uwagę okoliczności powstania zaległości podatkowej.
Wbrew zarzutom, zaskarżona decyzja zawiera właściwe uzasadnienie prawne i faktyczne, które odpowiada wymogom określonym w art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji uwzględnił wszystkie okoliczności faktyczne mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, wskazał potwierdzające je dowody, a także przytoczył przepisy prawa stanowiące podstawę rozstrzygania w niniejszej sprawie.
Niezależnie od powyższego wyjaśnić należy, że decyzja o odmowie przyznania ulgi podatkowej nie ma powagi rzeczy osądzonej. Oznacza to, iż w przypadku zmiany okoliczności, czy też podniesienia nowych okoliczności, nie znanych organowi, podatnik może ponownie wystąpić z wnioskiem o udzielenie ulgi.
Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło