I SA/Ol 762/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zofia Skrzynecka po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2011r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprawy na skutek sprzeciwu J.K. od postanowienia Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 9 grudnia 2010r. o sygn. akt I SA/Ol 762/10 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi J.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie: zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego J.K. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, od którego został określony wpis w wysokości 100 zł. Wnioskiem z dnia 28 listopada 2010 r., skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną i trojgiem dorosłych, uczących się dzieci. Skarżący jest właścicielem mieszkania w W. o powierzchni 118,84m2. Innego majątku nieruchomego, ruchomego, zasobów pieniężnych nie posiada. Wnioskodawca uzyskuje dochód z tytułu renty inwalidzkiej w wysokości 782 zł oraz z tytułu zasiłku rodzinnego w wysokości 148 zł. Jego żona otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.300 zł. Dwoje z dzieci otrzymuje stypendia socjalne w wysokości 392 zł oraz 540 zł miesięcznie. Najmłodszy syn uzyskuje dochód z tytułu umowy zlecenia w kwocie 90 zł miesięcznie. Łączny wykazany przez skarżącego dochód rodziny wynosi 3.252 zł. Skarżący podał również, iż stałe niezbędne wydatki jego gospodarstwa domowego, takie jak: koszty zarządu nieruchomością (293,09 zł), podatek od nieruchomości wspólnej za IV kwartał (123 zł), energia elektryczna (146,12 zł), Internet w domu i na stancji (109 zł), telefon (28,06zł), RTV (17 zł), PZU (80,50zł),bilety miesięczne PKP i MPK (210 zł), stancja w K. (600 zł) wynoszą 1.520 zł miesięcznie. Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2010r. o sygn. akt I SA/Ol 762/10 Referendarz Sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stwierdził, iż zarówno poniesienie kosztów sądowych, jak i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, mieści się w granicach możliwości finansowych skarżącego. W ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia Referendarza, powołując się na swoją trudną sytuację finansową. Wskazał, iż poza świadczeniem rentowym w wysokości 677,67 zł netto i zasiłkiem rodzinnym, nie dysponuje innymi środkami pieniężnymi. Jednocześnie zaznaczył, iż w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 684/09 poniósł koszty w wysokości ok. 600 zł, ale obecnie nie stać go już na uiszczenie kolejnych kosztów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje: W razie wniesienia sprzeciwu, zgodnie z art. 260 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc. Zatem wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego podlega ponownemu rozpatrzeniu. Zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, w przypadku gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Rozpatrując wniosek skarżącego podnieść należy, że przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego, muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Zaznaczyć przy tym trzeba, że ciężar udowodnienia okoliczności wskazujących na brak możliwości poniesienia kosztów postępowania spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest bowiem formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W ocenie Sądu, przedstawiona we wniosku sytuacja finansowa skarżącego nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W badanej bowiem sprawie, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Natomiast podnoszone przez skarżącego w sprzeciwie merytoryczne zarzuty nie mogą stanowić przesłanek do rozpatrywania wniosku o przyznanie prawa pomocy. W pierwszej kolejności podnieść należy, iż skarżący uzyskuje obecnie stały i regularny dochód z tytułu renty inwalidzkiej oraz zasiłku rodzinnego. Również jego rodzina posiada stałe i regularne źródła dochodu z tytułu wynagrodzeń za pracę czy też uzyskiwanych stypendiów socjalnych (dorosłe dzieci). Jak wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy, łączny dochód miesięczny rodziny wynosi 3252 zł, natomiast ponoszone miesięczne koszty skarżący określił na kwotę 1520 zł ( z wyjątkiem kosztów wyżywienia, środków czystości, ubrania). Skarżący nie ponosi przy tym nadzwyczajnych wydatków czy też szczególnych obciążeń finansowych. Oznacza to, iż kwota jaka dysponuje miesięcznie skarżący wraz z jego rodziną wynosi 1732 zł (3252 zł – 1520 zł). Ponadto wskazać należy, iż sytuacja bytowa skarżącego jest stabilna. Wnioskodawca jest bowiem właścicielem majątku w postaci mieszkania o powierzchni 118,84m2, które może mu służyć jako zabezpieczenie ewentualnej pożyczki, kredytu, w przypadku braku bieżących środków finansowych. Rozpoznając niniejszy wniosek Sąd uznał zatem, iż przedstawiona przez skarżącego sytuacja finansowa nie stanowiła wystarczającej podstawy do przyjęcia, iż zdobycie środków na sfinansowanie jego udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Tym bardziej, iż na obecnym etapie postępowania sądowego skarżący jest zobowiązany ponieść koszty sądowe w postaci wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Podnoszony natomiast we sprzeciwie argument, iż w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 684/09 Skarżący poniósł już koszty w wysokości ok. 600zł – nie znajduje uzasadnienia dla pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazuje jedynie, iż skarżący był w stanie zgromadzić środki finansowe, które pozwoliły mu m.in. na opłacenie wpisu od skargi (w kwocie 100 zł) czy też ponieść koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika, w celu sporządzenia skargi kasacyjnej. W ocenie Sądu, analiza sytuacji materialnej skarżącego nie daje również podstawy do stwierdzenia, że należy on do grupy osób, które nie są w stanie poczynić oszczędności na poczet ustanowienia doradcy podatkowego. Zapłata wynagrodzenia doradcy nie powinna bowiem przekroczyć możliwości finansowych rodziny skarżącego (którego koszt zgodnie z § 2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu [Dz.U. Nr 212, poz. 2075] wynosi 240zł). Podkreślić przy tym należy, iż brak ustanowienia doradcy podatkowego nie wywoła negatywnych konsekwencji w stosunku do skarżącego. Stosownie bowiem do art. 6 p.p.s.a. sąd obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez profesjonalnego pełnomocnika udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Ponadto, Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem i nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd nie jest związany, zawartymi w skardze wnioskami skarżącego, wyznaczającymi zakres zaskarżenia. Sąd z urzędu ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 p.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują zatem, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne, akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem. W tym stanie rzeczy, nieznajdując usprawiedliwionych podstaw do przyznania prawa pomocy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 260 w związku z art. 246 §1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.