I SA/Ol 767/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kantecka po rozpoznaniu w dniu 2 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. R. o zwolnienie od uiszczenia opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr Rep. "[...]" w przedmiocie: łącznego zobowiązania pieniężnego na 2008 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia opłaty kancelaryjnej. I SA/Ol 767/14 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił A. R. (zwany dalej skarżącym) przyznania prawa pomocy w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych wobec nie przedstawienia danych umożliwiających zweryfikowanie wskazanej we wniosku sytuacji materialnej i finansowej. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko WSA, oddalając postanowieniem z dnia 24 lutego 2015 r. sygn. akt II FZ 67/15, zażalenie skarżącego na to postanowienie. Wyrokiem z dnia 9 lipca 2015 r. sygn. akt I SA/Ol 767/14 Sąd oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2008 r. Skarżący wniósł o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Następnie wnioskiem z dnia 30 lipca 2015 r. skarżący zwrócił się do Sądu o zwolnienie z uiszczenia opłaty kancelaryjnej. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Mieszka samotnie w mieszkaniu, które wobec nie przeprowadzenia postępowania spadkowego formalnie należy do nieżyjących rodziców. Skarżący jest osobą bezrobotną i niepełnosprawną. Od dłuższego czasu szuka stałego zatrudnienia i próbuje pozyskać środki na uruchomienie działalności. Skarżący oświadczył, że nie uzyskuje stałych dochodów. Posiada zabudowaną nieruchomość rolną o powierzchni 1,71 ha. Hipoteka na tej nieruchomości znacznie przekracza jej wartość. Znajdujące się na nieruchomości budynki nadają się do rozbiórki lub kosztownego remontu. W chwili obecnej budynki są puste. Skarżący nie posiada inwentarza ani środków do produkcji. Środki finansowe uzyskuje sprzedając złom oraz pożyczając je od brata. W związku z powyższym, skarżący nie jest w stanie uiścić opłaty kancelaryjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje: Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, iż zgodnie z art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zawodowego pełnomocnika – adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, czy też tylko niektórych kosztów postępowania. To strona powinna zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Składając formularz wniosku, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, ma przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Wybór żądanych dokumentów źródłowych uzależniony jest od indywidualnych okoliczności rozpoznawanej sprawy i pozostawiony został uznaniu rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy Mając na uwadze powyższe, na wstępie zauważyć należy, iż postanowieniem z dnia 9 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, Sąd stwierdził, iż przedstawione przez wnioskodawcę informacje nie mogły zostać uznane za rzetelne, dające podstawę do ustalenia jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Strona skarżąca nie przedstawiła pełnej i wyczerpującej informacji na temat sytuacji majątkowej, czym utrudniła dokonanie pełnej analizy, uniemożliwiając tym samym ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 24 lutego 2015 r., sygn. akt II FZ 67/15, Naczelny Sąd Administracyjny, oddalił zażalenie skarżącego na przedmiotowe postanowienie. Sąd ten, podzielając stanowisko Sądu I instancji podniósł, iż strona nie wskazała okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nie zareagowała na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez złożenie szeregu wyjaśnień i przedłożenia dokumentów źródłowych w zakresie okoliczności dotyczących jej stanu majątkowego. W zażaleniu nie przedstawiła popartych dowodami faktów, które wskazywałyby na konieczność wsparcia ze strony budżetu Państwa. Do zażalenia nie dołączyła żadnych załączników. Nie dopełniła zatem ciążącego na niej obowiązku przedstawienia swojej sytuacji materialnej. Takimi działaniami strona uniemożliwiła ewentualne przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z powyższym wskazać należy, że składając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy strona, której wyjaśniono w poprzednich postanowieniach znaczenie przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych, winna dołączyć je do składanego ponownie wniosku. Pomimo zatem wskazań w zakresie przedstawienia w sposób wyczerpujący swojej sytuacji materialnej i przedłożenia wymaganych dokumentów, skarżący ponownie nie przedłożył dokumentów źródłowych z których wynikałaby wysokość jego dochodów, nie przedstawił szczegółowych danych dotyczących chociażby kosztów utrzymania, wydatków na środki czystości, lekarstw czy też odzież, jak również dokumentów potwierdzających fakt ich ponoszenia. W tej sytuacji, rozpoznając kolejny wniosek Sąd nie jest w stanie dokonać oceny rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego wobec braku wyjaśnienia powyższych kwestii jak również braku udokumentowania kosztów związanych z utrzymaniem. Jak już wskazywano w postanowieniach odmawiających wnioskodawcy przyznania prawa pomocy, analiza tego rodzaju dokumentów umożliwiałaby ustalenie np. sposobu gospodarowania posiadanymi przez skarżącego środkami finansowymi, co jest ważne dla ustalenia czy skarżący ewentualnie miał możliwość zaoszczędzenia koniecznych środków pieniężnych na koszty sądowe, w tym na opłatę kancelaryjną. Wskazywałaby również na rodzaj i wysokość kosztów, które skarżący ponosi. Mogłaby również potwierdzić, że rzeczywiście sytuacja finansowa skarżącego jest trudna i uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Nieprzedłożenie natomiast ww. dokumentów rodzi wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń, a tym samym uniemożliwia uwzględnienie wniosku. Dlatego też, również na tym etapie postępowania nie jest możliwe stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania w części. Wobec braku możliwości zweryfikowania w pełnym zakresie twierdzeń skarżącego dotyczących jego sytuacji finansowej nie jest bowiem możliwe ustalenie, czy i w jakim ewentualnie zakresie poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie mogłoby nastąpić z uszczerbkiem dla jego utrzymania. Wnioskodawca miał natomiast bez wątpienia świadomość, iż brak szczegółowych wyjaśnień może przesądzić o odmowie przyznania prawa pomocy. Skoro jednak wnioskodawca nie przedstawił informacji, które wskazywałyby na jego rzeczywistą sytuację materialną i zdolności finansowe w sposób nie budzący wątpliwości, to rozpoznawany wniosek nie mógł stanowić podstawy do uznania, że wnioskodawca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Należy przy tym zaznaczyć, że strona, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd. Ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 września 2011 r., sygn. akt II OZ 830/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl)). Tymczasem w niniejszej sprawie, skarżący nie przedstawił żadnych nowych okoliczności które byłyby nieznane przy rozpoznawaniu poprzedniego wniosku lecz zasadniczo podał te same dane dotyczące jego sytuacji materialnej, finansowej i rodzinnej, które zawarł poprzednio. Sąd w pełni podziela pogląd, zgodnie z którym złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, w sytuacji gdy kwestia ta została już merytorycznie, prawomocnie rozstrzygnięta wskutek uprzedniego wniosku w tym przedmiocie, nie uchyla skutków prawomocności pierwotnego rozstrzygnięcia w kwestii prawa pomocy. Jest to tym bardziej istotne w sprawie, w której kolejny wniosek skarżącego o prawo pomocy nie wskazuje na jakiekolwiek nowe okoliczności. W konsekwencji, na podstawie art. 245 §1 i §3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.