I SA/Ol 773/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy umorzenia zaległości podatkowych postanawia: przyznać prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych J. M. (dalej strona, skarżący, wnioskodawca) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę, na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie, z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej. Wnioskiem z dnia 4 sierpnia 2014 r., złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego oświadczenia wynika, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną A. M. oraz dwójką dzieci w wieku 14 i 17 lat. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że nie posiada majątku. Uzyskuje dochody z tytułu świadczenia rentowego w wysokości 1.551,96 zł, małżonka wnioskodawcy uzyskuje dochody z umowy o pracę na 1/8 etatu w wysokości 210 zł miesięcznie brutto, nadto na dzieci strona pobiera świadczenia rodzinne w łącznej kwocie 258 zł miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku podał, że sytuacja jego rodziny uniemożliwia uiszczenie wpisu sądowego bez uszczerbku utrzymania dla członków rodziny. Uzyskiwane dochody nie wystarczają na comiesięczne opłaty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego jak i też na zakup niezbędnych leków dla niego. Pismem z dnia 28 października 2014 r. skarżący na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012r. , poz. 270 ze zm. dalej cyt. jako "p.p.s.a."), wezwany został do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie dokumentów źródłowych w zakresie okoliczności dotyczących jego stanu majątkowego, które mogą mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie wyjaśnił, że comiesięczne koszty utrzymania rodziny w okresie od maja do października 2014 r. kształtowały się w granicach od 2160,60 zł (za miesiąc czerwiec 2014 r.) do kwoty 2.732,56 zł (za lipiec 2014r.). Z przedstawionego zestawienia wynikało, że średnie koszty utrzymania rodziny wynosiły około 2.361,38 zł. Na miesięczne wydatki rodziny składały się następujące pozycje: opłata za multimedia – 98,98 zł, opłata za TV Polsat- 59,90 zł do sierpnia 2014 r., rachunki za telefon komórkowy- od 111 zł do 266 zł, zakup leków od 315 zł do 419,08 zł, utrzymanie pojazdu – 100 zł, ogrzewanie, woda, ścieki itp. – 300 zł, wyżywienie 500 zł, odzież 100 zł, środki czystości 100 zł, wynajem mieszkania 450 zł. Poza ww. wydatkami strona oświadczyła, że ponosiła także wydatki na z tytułu wizyt lekarskich w wysokości 150 zł na kwartał, dojazdy do szpitala w okresie maj-czerwiec w kwocie 100 zł miesięcznie, comiesięczne potrącenia z tytułu prowadzonej egzekucji administracyjnej w wysokości ok. 380-400 zł miesięcznie. Skarżący podkreślił, że przedstawiając powyższe nie uwzględnił wydatków z tytułu zakupu artykułów szkolnych . Nadto wnioskodawca oświadczył, że postępowanie sądowe w sprawie renty zakończyło się utrzymaniem w mocy decyzji ZUS. Oświadczył także, że wynajmowane mieszkanie składa się z trzech pokoi, kuchni, łazienki i toalety. Na potrzeby "[...] przeznaczono 1 pokój, kuchnia toaleta i największy pokój użytkowany jest wspólnie przez rodzinę skarżącego i[...]. Koszty wynajmu lokalu oraz opłat dzielone są po 50%. Do pisma załączył wyciąg bankowy ze swojego rachunku bankowego za okres od 1 maja 2014 r. do 31 października 2014 r., wyciąg z rachunku bankowego żony za okres od 1.05.2014 r. do 31.10.2014 r., oświadczenie M. M. w zakresie udzielanej pomocy małżonkom A. i J. M., prowadzonej działalności "A" oraz sytuacji materialnej oświadczającej, kopie decyzji ZUS o przyznaniu renty J. M., pismo z dnia 4.10.2014 r. w kwestii wysokości potrąceń dokonywanych z renty, 19 faktur zakupu leków przez J. M., 6 faktur wystawionych na "A" z tytułu opłat dla Orange Polska SA, 3 faktury wystawione przez Multimedia Polska SA. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wpis od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 500 zł (zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16.12.2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U Nr 221, poz. 2193 ze zm]). Zgodnie z art. 245 § p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zauważyć należy, że o przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Powszechnie zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jak i doktrynie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy, nazywana "prawem ubogich", daje Sądowi kompetencję, w uzasadnionych przypadkach, do zadecydowania o pokryciu kosztów postępowania sądowego, z budżetu Sądu, czyli w konsekwencji przez innych podatników. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź osoby, których środki są ograniczone i pozwalają na zaspokojenie tylko niezbędnych potrzeb egzystencjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek w utrzymaniu koniecznym siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r., sygn. akt FZ 794/04, niepubl.). Ponadto, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 maja 2005 r., sygn. akt II OZ 318/05 (niepublikowane), prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący wykazał, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W pierwszej kolejności, należy stwierdzić, że miesięczne dochody czteroosobowej rodziny wnioskodawcy w kwocie łącznej 2.019,96 zł nie wystarczają na opłacenie niezbędnych kosztów związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, w związku z powyższym pomocy rodzinie udziela M. M.. Podkreślić należy, że skarżący uprawdopodobnił, że osoba ta posiada zdolności finansowe do świadczenia tego rodzaju pomocy. Zaznaczyć przy tym należy, że skarżący nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro, w oparciu o które mógłby ewentualnie zgromadzić niezbędne środki pieniężne na opłacenie kosztów sądowych. Ponadto sytuację finansową rodziny dodatkowo pogarszają niezbędne i konieczne do poniesienia wydatki związane z jego stanem zdrowia. W tej sytuacji, w ocenie referendarza, ewentualna konieczność poniesienia kosztów postępowania sądowego w postaci opłat sądowych, zwrotu wydatków, mogłaby w istotnym stopniu wpłynąć na sytuację materialną skarżącego i jego rodziny. Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności referendarz sądowy, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.