I SA/Ol 80/13
WyrokWSA w Olsztynie2013-03-14
Skład orzekający: Andrzej Błesiński, Zofia Skrzynecka, Wojciech Czajkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, stwierdzając wydanie decyzji z naruszeniem prawa w trybie wznowienia postępowania, może ograniczyć się do stwierdzenia naruszenia, jeśli od doręczenia decyzji upłynęło pięć lat?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji z powodu upływu pięcioletniego terminu od jej doręczenia, ma prawo ograniczyć się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w tym zakresie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. Ż. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa decyzji przyznającej płatności na zalesianie gruntów rolnych. Organ I instancji wznowił postępowanie i stwierdził naruszenie prawa, ponieważ faktyczna powierzchnia zalesionych gruntów była mniejsza niż zadeklarowana we wniosku. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy, powołując się na upływ pięcioletniego terminu uniemożliwiający uchylenie pierwotnej decyzji. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego i procesowego, kwestionując sposób ustalenia powierzchni zalesionej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Błesiński, Sędziowie sędzia WSA Zofia Skrzynecka (sprawozdawca), sędzia WSA Wojciech Czajkowski, Protokolant sekretarz sądowy Jolanta Piasecka, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 14 marca 2013r. sprawy ze skargi A. Ż. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności na zalesianie gruntów rolnych z naruszeniem prawa oddala skargę
Decyzją z dnia "[...]" Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał A.Ż. wsparcie na zalesienie gruntów rolnych o powierzchni 5,90 ha w wysokości 41.616 zł, premię pielęgnacyjną na okres 5 lat w wysokości 2.478 zł rocznie oraz premię zalesieniową na okres 20 lat w wysokości 8.260 zł rocznie. Podstawę wydania tej decyzji stanowił wniosek strony, w którym określono, że wsparcie na zalesianie dotyczy działek ewidencyjnych nr "[...]" i "[...]" położonych w miejscowości S. – K. o powierzchniach odpowiednio 2,04 ha i 3,86 ha, na terenach o korzystnej konfiguracji z wykorzystaniem drzew iglastych na powierzchni 2,92 ha i drzew liściastych na powierzchni 2,98 ha.
Postanowieniem z dnia "[...]" organ I instancji wznowił postępowanie administracyjne zakończone wydaniem opisanej wyżej decyzji, wskazując na wystąpienie przesłanki wznowienia z art. 145 §1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako: "K.p.a.". Wskazano, że płatność na zalesianie została przyznana do całej powierzchni zadeklarowanych we wniosku powierzchni działek nr "[...]" i "[...]", tj. odpowiednio 2,04 ha i 3,86 ha, podczas, gdy z wydanej w dniu "[...]" decyzji Starosty w przedmiocie przekwalifikowania gruntu rolnego na leśny wynikało, że w odniesieniu do działki nr "[...]" przekwalifikowaniu podlegała powierzchnia 3,72 ha.
Decyzją z dnia "[...]" organ I instancji stwierdził, że decyzja z dnia "[...]" została wydana z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wskazał, że w oparciu o decyzję Starosty z dnia "[...]", stwierdzono, że faktyczna powierzchnia gruntów zalesionych na podstawie wniosku o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych na 2007 r. wyniosła:
- 2,26 ha na działce ewidencyjnej nr "[...]", wobec powierzchni zadeklarowanej we wniosku o przyznanie płatności 2,04 ha,
- 3,72 ha na działce ewidencyjnej nr "[...]", wobec powierzchni zadeklarowanej we wniosku o przyznanie płatności 3,86 ha.
Organ I instancji wyjaśnił, że różnica pomiędzy łączną powierzchnią zadeklarowaną do zalesienia (5,90 ha), a powierzchnią faktycznie zalesioną (5,76 ha) wynosiła 0,14 ha, co stanowiło 2,43% powierzchni zalesionej. Podniósł przy tym, że z uwagi na to, że od doręczenia stronie decyzji o przyznaniu płatności na zalesianie gruntów rolnych w dniu 16 maja 2007 r. upłynęło 5 lat, stosownie do art. 146 § 1 K.p.a. nie mógł uchylić tej decyzji, a jedynie ograniczył się do stwierdzenia wydania tej decyzji z naruszeniem prawa. W związku z powyższym wskazał również, że premia pielęgnacyjna i zalesieniowa za lata 2008 – 2011 oraz premia zalesieniowa za 2012 r. zostały pomniejszone o wykrytą różnicę, zaś o sposobie zwrotu kwot nienależnie pobranych strona zostanie poinformowana w drodze odrębnej decyzji.
W odwołaniu od opisanej wyżej decyzji strona podniosła, że z decyzji Starosty z dnia "[...]" wynikało, iż łącznie na działkach o nr "[...]" i "[...]" zalesiono grunty o powierzchni 5,98 ha, a więc o powierzchni większej niż powierzchnia zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności o 0,08 ha.
Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w uzasadnieniu decyzji z dnia "[...]" odwołał się do brzmienia art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Zaznaczył ponadto, że stosownie do art. 146 § 1 K.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 5 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Wskazał również na art. 151 § 2 K.p.a., zgodnie z którym w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.
Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo uznał, że z uwagi na upływ ww. terminu nie mógł uchylić decyzji ostatecznej, a jedynie ograniczył się do stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa, wskazując jednocześnie powody odstąpienia od jej uchylenia. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR nie dopatrzył się naruszenia przez organ I instancji przepisów prawa materialnego i procesowego. Jak wskazał, podstawy wznowienia w sprawie nie stanowiła sama decyzja Starosty z dnia "[...]", lecz okoliczności w niej stwierdzone, tj. fakt zalesienia powierzchni mniejszej, niż zadeklarowana przez producenta. Ze znajdującej się w aktach sprawy decyzji w przedmiocie zatwierdzenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów, wynikało bowiem, że zalesiona powierzchnia gruntów rolnych wyniosła na działce ewidencyjnej nr "[...]" – 2,26 ha, zaś na działce ewidencyjnej nr "[...]" – 3,72 ha. W ocenie organu odwoławczego, okoliczność ta istniała w dniu wydania decyzji ostatecznej z dnia "[...]", zaś decyzja Starosty ją jedynie uzewnętrzniła. Jednocześnie organ II instancji podkreślił, że przedmiotem postępowania nie było ustalanie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych świadczeń oraz sposobu jej zwrotu, która to kwestia będzie przedmiotem odrębnego postępowania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona wniosła o zmianę decyzji organu odwoławczego i odmowę stwierdzenia wydania decyzji ostatecznej z dnia "[...]" z naruszeniem prawa, ewentualnie zaś o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi odwoławczemu. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1) prawa materialnego polegające na przyjęciu, iż działki nr "[...]" i "[...]" nie stanowią działki rolnej jako zwarty kompleks i w konsekwencji przyjęcie wyższej powierzchni przedeklarowania niż zaistniała w rzeczywistości, tj.:
- art. 2 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego (Dz. U UE L z 2009 r. Nr 316, s. 65),
- § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomoc finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 187, poz. 1929 ze zm.),
2) przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 w zw. z art. 15 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania przez organ odwoławczy i ograniczenie postępowania odwoławczego jedynie do kontroli zaskarżonej decyzji.
Uzasadniając zarzut naruszenie przepisów postępowania, skarżący wskazał, że wbrew istocie zasady dwuinstancyjności, którą jest dwukrotne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy, organ odwoławczy ograniczył się wyłącznie do kontroli decyzji organu I instancji, nie rozpatrując sprawy w jej całokształcie, na który to obowiązek wskazano w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 520/11. Strona zarzuciła, że organ II instancji nie odniósł się do argumentacji odwołania, w świetle której jako powierzchnię zalesioną powinno uznawać się obszar, na którym dokonano zalesienia, bez rozbijania na poszczególne działki.
Tymczasem, w ocenie skarżącego, zasadniczą kwestią warunkującą prawidłowe rozstrzygnięcie niniejszej sprawy była interpretacja pojęcia powierzchni zalesionej, do której przyznawana jest płatność. Zajął przy tym stanowisko, że w przypadku płatności na zalesianie istotnym jest rozróżnienie działki rolnej i działki ewidencyjnej, gdyż w świetle przepisów regulujących płatność na zalesianie ustawodawca wyraźnie rozróżnia działkę rolną jako rodzaj jednorodnego użytkowania gruntu oraz działkę ewidencyjną jako kategorię geodezyjną. Odwołał się do § 3 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r., zgodnie z którym płatność na zalesianie przyznawana jest producentowi rolnemu, jeśli spełni warunki w nim przewidziane, w tym jeśli m.in. zobowiązał się do zalesienia działek rolnych, na których do dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności, była prowadzona produkcja rolna. Wskazał ponadto na brzmienie § 6 ust. 4 pkt 2 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym do wniosku o płatność należy dołączyć wypis z ewidencji gruntów i budynków dotyczący działek ewidencyjnych, na których są położone działki rolne przeznaczone do zalesienia. W ocenie skarżącego, z powyższych unormowań wynika, że dla potrzeb płatności na zalesianie gruntów rolnych, faktyczne określenie działki rolnej następuje w planie zalesienia, który będąc podstawą złożenia wniosku o dopłatę wyznacza obszar zalesiany. Tym samym dla oceny zgodności obszaru zadeklarowanego do zalesienia z powierzchnią faktycznie zalesioną, należałoby porównywać cały obszar zalesiony, bowiem zalesieniu podlegają działki rolne, a nie ewidencyjne.
Zdaniem strony, za powyższym rozumieniem pojęcia działki rolnej przemawia również art. 2 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., który definiuje działkę rolną jako zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw.
W świetle powyższego skarżący wskazał, że zadeklarowana przez niego działka rolna składała się z dwóch działek ewidencyjnych o nr "[...]" i "[...]" i miała powierzchnię 5,90 ha, natomiast według decyzji Starosty z dnia "[...]" w przedmiocie zatwierdzenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów zalesiona została powierzchnia 5,98 ha.. W ocenie strony z powyższego wynikało, że różnica powierzchni deklarowanej i faktycznie zalesionej wynosiła 0,08 ha, a zatem organ powinien był przyjąć, że zatwierdzony obszar jest równy obszarowi zadeklarowanemu stosownie do art. 16 ust. 3 akapit 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE L Nr 25, s. 8).
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczas prezentowaną argumentację. W szczególności organ uznał za błędną dokonaną przez stronę wykładnię pojęcia działki rolnej w kontekście § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W przypadku uwzględnienia skargi, sąd nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Mając na uwadze powyższe reguły Sąd stwierdził, że skarga jest bezzasadna.
Na wstępie należy zaznaczyć, że wydane w sprawie decyzje podjęte zostały w nadzwyczajnym trybie, jakim jest tryb wznowienia postępowania.
Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w uzasadnieniu decyzji z dnia "[...]" nawiązał do brzmienia art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Zaznaczył ponadto, że stosownie do art. 146 § 1 K.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 5 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Wskazał również na art. 151 § 2 K.p.a., zgodnie z którym w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.
Podstawą wznowienia było ujawnienie się nowej okoliczności, istniejącej w dacie wydawania decyzji o przyznaniu płatności na zalesienie. Okoliczność ta została ujawniona w związku wydaniem przez Starostę decyzji z dnia "[...]" w przedmiocie zatwierdzenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów.
Z ww. decyzji Starosty wynika, że zalesiona została łączna powierzchnia 5,98 ha, co oznacza, że różnica między łączną powierzchnią deklarowaną we wniosku o przyznanie płatności (5,90 ha) a powierzchnią faktycznie zalesioną wynosiła 0,08 ha. Z decyzji tej wynikało jednocześnie, że zalesiona powierzchnia gruntów rolnych wyniosła na działce ewidencyjnej nr "[...]" – 2,26 ha, zaś na działce ewidencyjnej nr "[...]" – 3,72 ha.
W planie zalesienia dołączonym do wniosku o przyznanie płatności w części II zatytułowanej: Opis gruntów planowanych do zalesienia wskazano, że planuje się do zalesienia na działce ewidencyjnej "[...]", mającej powierzchnię 2,26 ha, użytki o łącznej powierzchni 2,04 ha, natomiast na działce ewidencyjnej oznaczonej "[...]", o powierzchni 5,53 ha, zaplanowano zalesienie użytków o powierzchni 3,86 ha. Łącznie do zalesienia na obu działkach ewidencyjnych zaplanowano powierzchnię 5,90 ha, a więc mniejszą niż wynosi łączna powierzchnia obu działek ewidencyjnych (2,26 ha + 5,53 ha = 7,79 ha). Plan zalesienia w części oznaczonej literą B. "Określenie składu gatunkowego upraw dla przyjętych siedliskowych typów lasu w drzewostanie panującym i w strefie ekotonowej" przewidywał dla gruntów położonych na działce ewidencyjnej nr "[...]" 0,96 ha gatunków iglastych i 1,08 ha gatunków liściastych zaś na działce nr "[...]" 1,96 ha gatunków iglastych i 1,90 ha liściastych. Dla każdej z działek osobno zaplanowano powierzchnie zajmowane przez poszczególne gatunki (dąb, sosna, modrzew, brzoza, świerk - tylko na działce nr "[...]"). Nie ulega zatem wątpliwości, że plan zalesienia w sposób szczegółowy określał jakie gatunki drzew i w jakiej proporcji do powierzchni zaplanowanej powinny być zasadzone na każdej z działek. Zaznaczenia wymaga, że wnioskodawca jako działki rolne przeznaczone do zalesienia wskazał: oznaczoną literą H działkę o powierzchni 2,04 ha położoną na działce ewidencyjnej nr "[...]" i działkę oznaczoną literą J o powierzchni 3,86 ha położoną na działce ewidencyjnej nr "[...]" (oświadczenie o sposobie użytkowania działek rolnych przeznaczonych do zalesienia).
Składając w 2006 r. wniosek o przyznanie płatności zalesienie i korektę tego wniosku (z dnia 8 września 2006 r.) wnioskodawca oświadczył jednocześnie, że znane mu są zasady przyznawania płatności na zalesianie gruntów rolnych i jest świadom skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania "zalesianie gruntów rolnych". Oświadczył też, że wykona zalesienie zgodnie z planem zalesienia w terminie do 4 maja 2007 r. W dniu "[...]" wydane zostało przez kierownika Biura Powiatowego ARiMR postanowienie o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych. Przed wydaniem w dniu "[...]" decyzji w sprawie przyznania płatności na zalesienie gruntów rolnych wnioskodawca złożył w dniu 8 maja 2007 r. oświadczenie na piśmie o wykonaniu w terminie zalesienia zgodnie z planem zalesienia (dołączając do niego zaświadczenie nadleśniczego potwierdzające wykonanie zalesienia zgodnie z planem zalesienia)
W decyzji Starosty z dnia "[...]" w przedmiocie zatwierdzenia zmian w gleboznawczej klasyfikacji gruntów wskazuje się w uzasadnieniu, że w działkach nr "[...]" i "[...]" zalesiono grunty o powierzchni odpowiednio 2,26 ha i 3,72 ha.
Na wniosek A.Ż. postępowanie administracyjne wznowione na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. zostało zawieszone do czasu wyjaśnienia kwestii związanych z przekwalifikowaniem gruntów przez Starostę. Składając wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania producent rolny nie podał jaki był wynik podjętych przez niego działań w celu wyjaśnienia kwestii związanych z powierzchnią przekwalifikowanych gruntów i nie dołączył żadnych dokumentów. W związku z powyższym, organ opierał swe rozstrzygnięcie na materiale zgromadzonym do czasu zawieszenia postępowania.
Rozpatrując zarzut skargi odnoszący się do pojęcia działki rolnej należy zgodzić się ze skarżącym, że w przypadku płatności na zalesianie istotnym jest rozróżnienie działki rolnej i działki ewidencyjnej, gdyż w świetle przepisów regulujących płatność na zalesianie ustawodawca wyraźnie rozróżnia działkę rolną jako rodzaj jednorodnego użytkowania gruntu oraz działkę ewidencyjną jako kategorię geodezyjną. Zasadne było odwołanie się do § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r., zgodnie z którym płatność na zalesianie przyznawana jest producentowi rolnemu, jeśli spełni warunki w nim przewidziane, w tym jeśli m.in. zobowiązał się on do zalesienia działek rolnych, na których do dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności, była prowadzona produkcja rolna. Na akcentowane przez skarżącego rozróżnienie wskazuje także brzmienie § 6 ust. 4 pkt 2 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym do wniosku o płatność należy dołączyć wypis z ewidencji gruntów i budynków dotyczący działek ewidencyjnych, na których są położone działki rolne przeznaczone do zalesienia. Trafna jest ocena skarżącego, że z powyższych unormowań wynika, iż dla potrzeb płatności na zalesianie gruntów rolnych, faktyczne określenie działki rolnej następuje w planie zalesienia, który będąc podstawą złożenia wniosku o dopłatę wyznacza obszar zalesiany.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, iż ustalanie obszaru upraw dla których przyznawana jest płatność rolna, w tym na zalesianie gruntów rolnych, nie następuje na podstawie danych zawartych w ewidencjach i rejestrach, lecz przede wszystkim na podstawie kontroli na miejscu, a w szczególności fizycznej inspekcji działek co do rzeczywistego obszaru zgłoszonych upraw (p. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2007 r. sygn. akt II GSK 259/07, wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2008 r. o sygn. akt: II GSK 598/08, - opubl. www.cbois.nsa.gov.pl). Wynika to m.in. z tego, że w myśl zarówno przepisów prawa krajowego, jak i prawa wspólnotowego przyznawanie płatności pomocowych odnosi się do pojęcia działek rolnych. Przepis § 3 ust. 1 pkt 2 lit. a, wydanego na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 187, poz. 1929 ze zm.), stanowi, iż płatność na zalesianie jest udzielana producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną albo spółdzielnią produkcji rolnej, który zobowiązał się do zalesienia działek rolnych, na których do dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności była prowadzona działalność rolnicza. Stosownie zaś do § 3 ust. 2 rozporządzenia, płatność na zalesianie jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Na podstawie art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności w brzmieniu, który stosuje się do płatności jakich dotyczy niniejsza sprawa, działka rolna to zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego.
Nie można już jednak zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że zadeklarowana przez niego działka rolna składała się z dwóch działek ewidencyjnych o nr "[...]" i "[...]" i miała powierzchnię 5,90 ha. Jak już wcześniej wskazano z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika jednoznacznie, że skarżący zadeklarował do zalesienia dwie działki rolne oznaczone literami H i J, przy czym każda z nich położona jest na innej działce ewidencyjnej. Z wyżej opisanego planu zalesienia wynika, iż na każdej z dwóch działek rolnych zadeklarowanych do zalesienia miały być dokonane nasadzenia ściśle określonego rodzaju i na ściśle określonej powierzchni. W związku z tym nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja strony, że skoro z decyzji Starosty z dnia "[...]" w przedmiocie zatwierdzenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów wynika, że zalesiona została powierzchnia 5,98 ha, a więc różnica powierzchni deklarowanej i faktycznie zalesionej wynosiła 0,08 ha, to organ powinien był przyjąć, że zatwierdzony obszar jest równy obszarowi zadeklarowanemu stosownie do art. 16 ust. 3 akapit 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE L Nr 25, s. 8).
Skarżący wychodząc z prawidłowej definicji działki rolnej i zwracając trafnie uwagę, że zalesieniu podlegają działki rolne a nie ewidencyjne, w dalszej swej argumentacji dochodzi do wniosków sprzecznych z przepisami regulującymi przyznawanie płatności na zalesienie.
Zwrócić też należy uwagę, że autor skargi przywołuje przepisy prawa unijnego, które nie obowiązywały w chwili wydawania decyzji, której dotyczy wznowienie. Na przykład, zdaniem strony, za powyższym rozumieniem pojęcia działki rolnej przemawia również art. 2 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., który definiuje działkę rolną jako zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw. Powołany w skardze przepis art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 definiuje działkę rolną jako zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw; jednak w przypadku gdy w kontekście niniejszego rozporządzenia wymagane jest oddzielne zgłoszenie użytkowania pewnego obszaru w ramach gruntów objętych grupą upraw, granice działki rolnej są wyznaczane na podstawie tego konkretnego użytkowania. Państwa członkowskie mogą ustanowić dodatkowe kryteria wyznaczania granic działki rolnej. Na użytek niniejszej sprawy należało mieć na uwadze, że pojęcie działki rolnej prawodawca wspólnotowy definiuje w art. 2 pkt 1a Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w Rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U.UE L04.141.18), jako "zwarty obszar gruntu, na którym jeden rolnik prowadzi jedną grupę upraw; jednak gdy w kontekście niniejszego rozporządzenia wymagane jest oddzielne zgaszenie użytkowania pewnego obszaru w ramach gruntów objętych grupą upraw, działka rolna jest ograniczona na podstawie tego konkretnego użytkowania.". Tak rozumianego pojęcia działki rolnej dotyczy też przepis art. 30 ww. rozporządzenia regulujący zasady określania powierzchni, zgodnie z którym zasadą jest przy określaniu powierzchni działki rolnej branie pod uwagę powierzchni faktycznie użytkowanej. Dopuszcza się, pod pewnymi warunkami zaliczenie do tej powierzchni jedynie żywopłotów, rowów i murów jeśli tradycyjnie stanowią element dobrej kultury rolnej lub użytkowania ziemi. Biorąc jednak pod uwagę, że definicje działki rolnej zawarte w obu rozporządzeniach nie różnią się powołanie przez stronę niewłaściwego przepisu pozostaje bez znaczenia.
Odnosząc się do zarzutów skargi wskazujących na brak odniesienia się w zaskarżonej decyzji do zarzutów odwołania należy zwrócić uwagę, że odwołanie zawarto w dwóch zdaniach. Jedno z nich zawiera nawiązanie do decyzji Starosty z "[...]", o numerze "[...]", z której wynika według strony, że "na działkach nr "[...]" i "[...]" zalesiono grunty o powierzchni 5,98 ha czyli większą o 0,08 ha niż powierzchnia deklarowana, obie działki są zalesione na całej powierzchni."
Organ odwoławczy na ostatniej stronie decyzji stwierdza, że okoliczność zalesienia na działce nr "[...]" mniejszej powierzchni niż zadeklarowana została uzewnętrzniona w decyzji Starosty z dnia "[...]". Organ nie poddaje szerszej analizie stwierdzenia zawartego w w/w zdaniu odwołania. W ocenie Sądu nie było takiej potrzeby. Podkreślenia wymaga, że strona nie neguje w istocie ustaleń zawartych w decyzji Starosty z dnia "[...]". Zauważyć też trzeba, że wymieniona w odwołaniu decyzja Starosty o wskazanym przez stronę numerze została wydana w dniu "[...]", a nie dnia "[...]". Stwierdzenie zawarte w odwołaniu, iż obie działki ewidencyjne zalesione zostały na całej powierzchni pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią decyzji z dnia "[...]", w której wyraźnie wskazano, że zalesiono działkę ewidencyjną o nr "[...]" na powierzchni 2,26 ha, natomiast działkę ewidencyjną nr "[...]" na powierzchni 3,72 ha. Z wypisu z rejestru gruntów z dnia 30 czerwca 2006 r. (zał. Nr 9 akta administracyjne) wynika, że działka ewidencyjna nr "[...]" ma powierzchnię 2,26 ha, natomiast działka ewidencyjna nr "[...]" ma powierzchnię 5,53 ha. W związku z tym decyzja z dnia "[...]" potwierdza zalesienie całej działki ewidencyjnej nr "[...]" i części działki ewidencyjnej nr "[...]". Z oczywistych względów decyzja Starosty odnosi się wyłącznie do kategorii działek ewidencyjnych a nie działek rolnych.
Organ odwoławczy, podobnie jak organ pierwszej instancji, mógł swe rozstrzygnięcie opierać na rzeczywistej treści decyzji z dnia "[...]" a nie na treści przytoczonej w odwołaniu (zdanie drugie) i tak też uczynił.
Drugi zarzut odwołania z dnia 20 listopada 2012 r. (w kolejności prezentacji pierwszy) wskazuje na naruszenie przez organ pierwszej instancji "art.51 ust.1, art.50 ust.3-5 rozporządzenia. Różnica pomiędzy powierzchnią za którą otrzymałem płatność ustaloną nie przekracza 3% całej zalesionej powierzchni( 5,90 ha - 5,76 ha = 2,43 %)."
Przyznać należy, że organ odwoławczy nie poddał analizie tego zarzutu ograniczając się do ogólnikowych stwierdzeń, że nie dopatrzył się w zaskarżonej odwołaniem decyzji naruszenia prawa materialnego i procesowego. W ocenie Sądu uchybienie to nie miało jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia. Organ pierwszej instancji przytoczył w swej decyzji art.50 ust. 3 i 51 ust.1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. i wyjaśnił w jaki sposób mają one zastosowanie do okoliczności sprawy.
Podstawą wydania decyzji o przyznaniu płatności na zalesienie gruntów rolnych były przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej ( Dz. U. nr 229 , poz.227 ze zm.) a konkretnie art. 5 ust.2 tej ustawy oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz. U. nr 187, poz.1929 ze zm.). Zgodnie z §3 ust.2 ww. rozporządzenia płatność na zalesianie jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (...). Płatność jest przyznawana do działek rolnych i dwie działki rolne zostały zgłoszone do przyznania płatności a nie jedna działka rolna położona na dwóch działkach ewidencyjnych, jak się obecnie twierdzi w skardze (str.6). Z faktu, że rolnik dokonał na działce o nr ewidencyjnym "[...]" zalesienia całości działki przekraczając tym samym zgłoszoną do zalesienia powierzchnię działki rolnej oznaczonej literą H nie wynika, że mogła mu być przyznana płatność do powierzchni zalesionej na tej działce przekraczającej powierzchnię zadeklarowaną tj. 2,04 ha. Zgodnie bowiem z art.50 ust.1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 ( Dz. U. UE L z dnia 30 kwietnia 2004 r.) w przypadku wniosków o pomoc w ramach systemów pomocy obszarowej, z wyjątkiem skrobiowych odmian ziemniaków, nasion i tytoniu, jak przewidziano tytule IV rozdziały 6,9 i 10 C rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, jeżeli obszar zatwierdzonej grupy upraw jest większy niż we wniosku pomocowym, do obliczania pomocy zostanie zastosowany obszar zadeklarowany.
Z kolei wobec zrealizowania zalesienia na działce rolnej oznaczonej literą J na mniejszej powierzchni niż zadeklarowana (3,86 ha), płatność musiała być dostosowana do rzeczywistego stanu zalesienia tej działki rolnej. Organ pierwszej instancji wyliczając kwotę przyznaną na wsparcie miał na uwadze, że procentowa różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną a ustaloną wynosi 2,43 %, a więc nie przekracza 3%, o których mowa w art.51 ust.1 rozporządzenia nr 796/2004, w związku z czym obliczając wysokość pomocy nie dokonał pomniejszenia obszaru ustalonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy. Za podstawę przyznania wsparcia na zalesienie przyjęto zatem wyłącznie powierzchnie działek rolnych, na których faktycznie zrealizowane zostało zalesienie, z tym że w odniesieniu do działki oznaczonej literą H jedynie do powierzchni zadeklarowanej.
Prawidłowe było więc ustalenie zawarte w decyzji organu pierwszej instancji, zaakceptowane przez organ odwoławczy, że za obszar ustalony uważa się w tym przypadku powierzchnię określoną w decyzji o przekwalifikowaniu gruntów, nie większą jednak niż zadeklarowana dla każdej działki we wniosku o przyznanie płatności.
Wobec ujawnienia się rozbieżności między powierzchnią zadeklarowaną a ustaloną organ pierwszej instancji poddał analizie zaistniały stan rzeczy mając na uwadze treść art.68 rozporządzenia nr 796/2004 i słusznie doszedł do przekonania, że przepis ten nie znajduje zastosowania wobec tego, że producent rolny nie poinformował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o nieprawidłowościach dotyczących powierzchni zalesionej. Wykazanie braku zawinienia w podaniu danych niezgodnych ze stanem faktycznym spoczywa na deklarującym powierzchnię działek rolnych do płatności, producencie rolnym. Oznacza to, że ciężar dowodu braku winy obciąża wnioskującego o przyznanie płatności rolnika, a nie organ. W tym zakresie nie ma zastosowania art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., a więc obowiązek działania organu z urzędu i dochodzenia do prawdy materialnej.
Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ odwoławczy zasady dwuinstancyjności ustanowionej w art.138 K.p.a. Nie ulega wątpliwości, że organ odwoławczy ma za zadanie rozpoznać sprawę w jej całokształcie nie ograniczając się tylko do poddania kontroli decyzji zaskarżonej odwołaniem. Stan faktyczny sprawy został ustalony przez organ pierwszej instancji w sposób, który umożliwiał ocenę, czy właściwie zastosowano prawo materialne. Brak powtórzenia tych ustaleń przez organ drugiej instancji oraz wszystkich zastosowanych przepisów nie powoduje w zaistniałej sytuacji tego rodzaju skutku jakim jest wpływ na wynik sprawy. Obszar faktycznie zalesiony przez wnioskodawcę - producenta rolnego został ustalony zgodnie z wynikami postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Starosty z dnia "[...]". Prawidłowo, w ocenie Sądu organy przyjęły powyższe wyniki jako miarodajne dla dokonania ustaleń po wznowieniu postępowania i brak jest uzasadnionych podstaw do ich kwestionowania. Odnosi się to także do zastosowania prawa materialnego.
Ze względu na powyższe należało uznać skargę za bezzasadną i orzec o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a..
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło