I SA/Ol 815/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie - Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Szpitala Powiatowego "[...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Szpitala Powiatowego "[...]" na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]"., nr "[...]" w przedmiocie: odmowy umorzenia zaległości podatkowych postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Szpital Powiatowy "[...]" wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Szpital powołał się na bardzo złą sytuację finansową. Wskazał, że kapitały jednostki są ujemne zaś wysokość zobowiązań wymagalnych stale rośnie. Podniósł, iż zobowiązania wymagalne na koniec 2012r wynosiły 475.563,00 zł. Natomiast na dzień 30 czerwca wzrosły o 200%. Bieżące wymagalne zobowiązania znacząco przewyższają ewentualny zysk, jaki mógłby wynikać z dokumentów finansowych placówki. Ponadto wskazał, że ma podpisane z Narodowym Funduszem Zdrowia umowy na udzielanie świadczeń zdrowotnych, które określają limit środków, jakie Fundusz przekazuje podmiotowi leczniczemu, w przeciwnym wypadku bowiem niemożliwym stałoby się funkcjonowanie placówek służby zdrowia. Umowa zawarta z Narodowym Funduszem Zdrowia w zakresie świadczonych usług medycznych wyznacza a priori tzw. limity, na podstawie których przyznawane są środki finansowe, jednakże działalność Szpitala w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych znacząco wykracza poza tę skalę i powstają tzw. usługi ponadlimitowe. W 2011 r. koszty z tytułu wykonania usług ponad limit finansowania wyniosły ponad 1.000.000 zł, przy czym NFZ zwrócił Szpitalowi zaledwie około 40% kwoty wykonanych świadczeń. Pozostała część kwoty, wynosząca blisko 600 000 zł, nigdy nie zostanie Szpitalowi zwrócona i wpływa ona bezpośrednio na zwiększenie zadłużenia. Nierozliczone należności wynikające z wykonanych przez mrągowską placówkę w 2012 r. świadczeń ponadlimitowych wynoszą ponad 730 tys. złotych. Środki te nie zostały do tej pory Szpitalowi zwrócone przez NFZ pomimo wystosowania licznych wezwań do zapłaty. Fundusz odmawia refundacji tych świadczeń. Innych danych dotyczących wysokości kapitału zakładowego, wartości środków trwałych, wysokości zysku lub strat za ostatni rok obrotowy oraz stanu rachunków bankowych wnioskujący nie przedstawił. W związku z brakami formalnymi wniosku PPPr tj. niewypełnieniem rubryk 6, 7, 8, 9 i 10 formularza wniosku oraz brakiem wskazania co do zakresu złożonego żądania wezwano wnioskodawcę o uzupełnienie tych braków. Jednocześnie zwrócono się o przedłożenie dodatkowych dokumentów obrazujących sytuację finansową placówki takich jak: rachunek zysków i strat oraz bilans za okres 01.01.2013r, wyjaśnień w formie oświadczenia czy wobec Szpitala prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, czy jego zobowiązania regulowane są w drodze układów ratalnych, sporów sądowych i ugód, wyjaśnień w formie oświadczenia w zakresie wysokości kredytów zaciągniętych przez Szpital, na jakie cele zostały zaciągnięte, kiedy i od jakich podmiotów jak wygląda ich spłata. W odpowiedzi na powyższe wezwanie uzupełniono braki formalne formularza wniosku poprzez wypełnienie odpowiednich rubryk oraz oświadczenie, że Szpital wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzupełnionych danych wynika, że wartość środków trwałych wnioskodawcy wynosi 8.999.721,61 zł. Wysokość kapitału zakładowego po przekształceniu w spółkę kapitałową wynosi 100.000 zł. Zysk za ostatni rok obrotowy wyniósł 162.834,36 zł. Stan konta w "[...]" na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 97.872,51 zł, natomiast stan konta w "[...]" wynosił 14.001,81 zł. Ponadto przedłożono bilans sporządzony na dzień 30.09.2013r., rachunek zysków i strat za okres 01.01.2013r do 30.09.2013r Z dokumentów tych wynika, że strona skarżąca w 2012 r. uzyskała przychody netto ze sprzedaży o wartości 23.027.366,33 zł, odnotowując zysk w wysokości 162.834,36 zł. W okresie od 01.01.2013r do 30.09.2013r. uzyskała przychody netto ze sprzedaży w wysokości 17.754.457,63 zł uzyskując zysk w wysokości 613.836,13 zł. Na dzień 31 grudnia 2012 r. jej kapitał własny wynosił -608.236,88 zł, na dzień 30.09.2013r. 5.599,25 zł. Na dzień 31.12.2012r dysponowała środkami pieniężnymi w kasie i na rachunkach w wysokości 1.060.125,97 zł, na dzień 30.09.2013r. w kasie i na rachunkach bankowych posiadała kwotę 279.725,21 zł zł. Dodatkowo strona skarżąca oświadczyła, iż nie jest w stosunku do niej prowadzone postępowanie egzekucyjne. Część zobowiązań jest regulowana w drodze systemu ratalnego i ugód pozasądowych. Wysokość stałych rat miesięcznych w związku z zawartymi umowami według stanu na dzień 30.11. 2013r. wynosi 176.153,20 zł. Ponadto posiada następujące zadłużenie: w "[...]" kredyt na restrukturyzację zobowiązań wymagalnych 447.670,00, miesięczna rata 37.305,50 zł, w "[...]" kredyt na spłatę zadłużenia w rachunku bieżącym w wysokości 500.000,00 zł, miesięczna rata 50.000,00 zł, w "[...]" kredyt na spłatę zobowiązań wymagalnych firmy "[...]" w wysokości 21.373,30 zł – miesięczna rata 7.187,63 zł, Starostwo Powiatowe "[...]" pożyczka na spłatę zobowiązań wymagalnych wysokość 1.300.000, zł.. Łącznie suma kredytów wynosi 2.269.043,00 zł. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie. Zgodnie jednak z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 dalej cyt. jako p.p.s.a.), osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym bądź częściowym, gdy wykaże, że nie ma jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów postępowania czy też dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Zgodnie z treścią wyżej wskazanych przepisów to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Osoba prawna (jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej) obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Prawo pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Wskazać również należy, że zgodnie z art. 84 Konstytucji RP każdy na obowiązek świadczenia ciężarów i świadczeń publicznych, do których zalicza się daniny publiczne w postaci kosztów sądowych. Zwolnienie od tego rodzaju danin stanowi więc odstępstwo od konstytucyjnej zasady ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego winno być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (vide: postanowienie NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04, publ. CBOiS). Oceniając sytuację finansową na podstawie złożonych przez Szpital oświadczeń i dokumentów źródłowych, należy stwierdzić, iż strona skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, iż w złożonym formularzu wniosku strona skarżąca przedstawiła początkowo jedynie takie dane, które miały obrazować jej bardzo złą sytuację materialną. Pominęła istotne kwestie dotyczące jej kondycji finansowej takie jak: stan rachunków bankowych, wartość środków trwałych oraz wysokość uzyskanego zysku za poprzedni rok obrotowy. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy sprawdza się do badania wzajemnej relacji pomiędzy aktywami podmiotu, który o to prawo się ubiega, a kosztami sądowymi, od których poniesienia w danym postępowaniu uzależniona jest realizacja prawa do sądu, polegające na rozpoznaniu wniesionego środka zaskarżenia na rozstrzygnięcie organu. Na obecnym etapie postępowania w sprawie koszty sądowe obejmują kwotę 500 zł wpisu sądowego od skargi. Jednocześnie na stronie skarżącej ciąży obowiązek uiszczenia wpisów sądowych w dwóch innych, zawisłych przed tutejszym Sądem, sprawach o sygn. akt I SA/Ol 816/13 i I SA/Ol 817/13. Łączna kwota wymagalnych wpisów we wszystkich sprawach wynosi 1.500 zł. Za odmową przyznania stronie skarżącej prawa pomocy przemawia przede wszystkim jej oświadczenie o posiadaniu na rachunkach bankowych, na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, kwoty 111.874,32 zł, która stanowi wielokrotność wpisu sądowego od skargi we wszystkich sprawach wszczętych skargami Szpitala. Skoro strona postępowania sądowoadministracyjnego wnioskująca o przyznanie prawa pomocy wykazała posiadanie kwoty pieniężnej koniecznej do uiszczenia aktualnie wymaganych od niej kosztów sądowych, wykluczona zostaje realizacja przesłanki określonej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Oświadczenie wnioskodawcy w wyżej wskazanym zakresie świadczy bowiem, że posiada on takie środki. Stanowiska w powyższej kwestii nie zmienia ilość oraz wysokość posiadanych zobowiązań finansowych. Koszty związane z kredytami czy pożyczkami stanowią normalny element prowadzenia działalności gospodarczej. Świadczą również o możliwości zaciągania i regulowania tego typu zobowiązań, które zostały zweryfikowane przez odpowiednie instytucje finansowe. Wskazać w tym miejscu należy, że kredyty czy pożyczki zaciągnięte przez skarżącą nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Wynikające z nich prywatne zobowiązania finansowe nie mogą mieć pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi (zob. postanowienie NSA z 9 września 2013 r., I OZ 862/13 publ. CBOiS). Tym samym nie do zaakceptowania jest sytuacja w której strona skarżąca reguluje zobowiązania o charakterze cywilnoprawnym, natomiast opłacenia zobowiązań o charakterze publicznym tj. kosztów sądowych oczekuje od Skarbu Państwa. Jak wynika z przedłożonego bilansu Szpital reguluje swoje zobowiązania kredytowe. Na koniec 2012r. strona skarżąca w ramach swoich zobowiązań posiadała kredyt lub pożyczkę w wysokości 860.364,50 zł, natomiast na koniec września 2013r. wysokość kredytów i pożyczek zmalała do kwoty 161.920,50 zł. Oznacza to, że w ciągu dziewięciu miesięcy zadłużenie placówki zmalało o 698.444,00 zł. Stwierdzić również należy, że strona skarżąca prowadzi działalność o dużych rozmiarach i posiada znaczny majątek. Z przedłożonych dokumentów księgowych wynika, iż przychody netto z prowadzonej działalności gospodarczej za okres 01.01.2013r. do 30.09.2013r. wyniosły 17.754.457,63 zł przy kosztach uzyskania przychodów w kwocie 17.948.453,39 zł. Zauważyć jednakże należy, że do kosztów działalności w tym okresie zaliczono m.in. koszty z tytułu amortyzacji, które wyniosły 1.188.187,73 zł. Uwzględniając, iż amortyzacja jest kosztem niepieniężnym, gdyż nie pociąga za sobą wydatków w danym okresie, należy stwierdzić, iż rzeczywiste koszty, które strona skarżąca poniosła w tym okresie wynosiły 16.760.265,66 zł. Należy również mieć na uwadze iż prowadzona działalność nie przynosi strat, przeciwnie przynosi zyski. W omawianym roku 2013r. Szpital uzyskał zysk w wysokości 613.836,13 zł. Kondycja placówki uległa poprawie w stosunku do poprzedniego okresu sprawozdawczego, za 2012r. Szpital odnotował również zysk, lecz w mniejszej wysokości 162.834,36 zł. Tym samym nie można stwierdzić, że szpital znajduje się w złej sytuacji finansowej. Za uwzględnieniem twierdzeń strony skarżącej o jej złej kondycji finansowej nie przemawiały także dane przedstawione w bilansie, z których wynikało, że strona skarżąca posiada na koniec września 2013r. środki trwałe o wartości 9.576.988,63 zł. Co więcej wartość środków trwałych, pomimo odpisów amortyzacyjnych, wzrosła w stosunku do roku 2012r. o 1.189.223,93 zł. Powyższe świadczy o poprawie kondycji majątkowej placówki. Podkreślić przy tym należy, że z bilansu na dzień 30.09.2013r. wynika, że w skład środków trwałych wchodzą grunty, budynki, lokale, urządzenia techniczne i maszyny, inne środki trwałe oraz środki trwałe w budowie. Nie sposób zatem przyjąć, że placówka która dokonuje inwestycji w środki trwałe, a mianowicie zainwestowała w 2013r. w budowę środków trwałych kwotę 291.248,74 zł oraz zwiększa ich wartość tak jak w przypadku: budynków i lokali, urządzeń technicznych i maszyn, innych środków trwałych, wymaga pomocy ze strony Skarbu Państwa w postaci zwolnienia jej od części kosztów sądowych. Stwierdzić zatem należy, że placówka dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Zauważyć również należy, iż na dzień 30.12.2012r. Szpital dysponował środkami pieniężnymi w kasie i na rachunkach w wysokości 1.063.695,97 zł, zaś na koniec września 2013r. ilość posiadanych środków wynosiła 279.725,21 zł. Oznacza to że placówka dysponowała realnymi pieniędzmi, które mogła szybko uzyskać, nie tak jak np. w przypadku sprzedaży majątku. Biorąc pod uwagę, iż postępowanie podatkowe w niniejszej sprawie toczy się od końca 2012r. stwierdzić należy, iż Szpital miał możliwość uwzględnienia w swoich wydatkach kosztów związanych z ewentualnym postępowaniem sądowym. Posiadał bowiem aktywa pieniężne zgromadzone w kasie i na rachunkach przekraczające wielokrotnie kwotę wymaganego wpisu. Tak samo posiadał bieżące aktywa na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Reasumując należy stwierdzić, że wartość środków, jakimi Szpital obraca, wartość majątku jaki posiada w porównaniu z wysokością należnego w niniejszej sprawie wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł ( zaś w 3 sprawach zawisłych przed tut. Sądem w kwocie 1.500 zł), czyni nieuzasadnionym jego twierdzenia, iż nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania. W tym świetle kwota należnego w niniejszej sprawie wpisu sądowego od skargi jawi się jako nieznacząca dla kondycji finansowej placówki. Zdaniem referendarza sądowego strona wnosząco o prawo pomocy posiadająca wielomilionowy majątek, którego wartość corocznie powiększa, odnotowująca od dwóch lat zysk finansowy, posiadająca środki w kasie i na rachunkach bankowych wielokrotnie przewyższające wartość wymaganego wpisu, regulująca swoje zobowiązania - jest w stanie wygospodarować środki pieniężne na uiszczenie kosztów sądowych. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej argumenty, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w oparciu o art. 258 §2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.