I SA/Ol 838/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Spółki A o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Spółki A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]", w przedmiocie: określenia wysokości dotacji pobranej nienależnie postanawia: odmówić skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych WSA/post.1 - sentencja postanowienia Wnioskiem złożonym w dniu 29 grudnia 2016r. Spółka A zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPPr oświadczenia o majątku i dochodach spółki oraz dokumentów finansowych przedłożonych na wezwanie w trybie art. 255 p.p.s.a. wynika, że spółka posiada środki trwałe o wartości 66.638,30 zł, ostatni rok obrotowy zakończyła stratą (-92.195,35zł), a wysokość kapitału zakładowego wynosi 6.500 zł. Stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 118,00 zł ("[...]") i 47,43 zł ("[...]"). Argumentując wniosek skarżąca podniosła, iż znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, bieżące zobowiązania przekraczają należności, ostatni rok zakończyła stratą. Wskazała także, że w związku z rozpoczęciem roku szkolnego dużą część budżetu spółka przeznaczyła na zakup pomocy dydaktycznych. W odpowiedzi na wezwanie wyjaśniono, że stosownie do zapisów umowy spółki wspólnicy mogą zostać zobowiązani, uchwałą zgromadzenia wspólników, do wniesienia dopłat do wysokości 500-krotnej wartości posiadanych przez nich udziałów. Dopłaty mogą zostać zwrócone wspólnikom, jeżeli nie są one potrzebne na pokrycie straty wykazanej w sprawozdaniu finansowym. Wskazano, że z majątku spółki nie jest prowadzona egzekucja. Wynagrodzenie prezesa zarządu wynosi 3.000 zł netto miesięcznie. Ze sprawozdania finansowego za rok 2015r (k. 34) wynika, iż plan na rok 2016 obejmuje kontynuację obecnej działalności, stratę Zarząd planuje pokryć z przychodów z kolejnych lat. Z informacji dodatkowej za rok 2015 (k.36) wynika, że nie są znane zdarzenia zagrażające kontynuowaniu przez spółkę działalności w najbliższym okresie dłuższym niż rok. Spółka przedłożyła ponadto Rachunek zysków i strat oraz bilans za rok 2015 (k. 41-43). Protokół zgromadzenia wspólników z dnia 30 czerwca 2015r. (k.44-46), rachunek zysków i strat za rok 2016 (k. 47) oraz wyciągi z rachunków bankowych (k. 48-141). Rozpoznając niniejszy wniosek zważono co następuje: Zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie. Zgodnie jednak z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm. dalej cyt. jako p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmującym np. zwolnienie od opłat sądowych, może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zgodnie z treścią wyżej wskazanych przepisów to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Osoba prawna (jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej) obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. W szczególności zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów także sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 31 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1397/13, publ. CBOSA). Dodatkowo należy podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym zostało w znacznym zakresie pozostawione uznaniu orzekającego w tym przedmiocie (referendarza sądowego bądź sądu administracyjnego). Zgodnie bowiem z treścią art. 246 § 2 p.p.s.a. spełnienie przesłanek ekonomicznych w nim wskazanych uprawnia jedynie do udzielenia prawa pomocy. Sąd bądź referendarz sadowy tym samym może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt I GZ 173/08, orzeczenie dostępne na stronie publ. CBOSA). Ustawodawca wskazał bowiem w sposób wyraźny, że nawet spełnienie przesłanki określonej w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. nie obliguje do pozytywnego rozpatrzenia wniosku strony. Tylko zatem wystąpienie wyjątkowych i szczególnych okoliczności mogłoby przemawiać za zastosowaniem w danym przypadku prawa pomocy w odniesieniu do osoby prawnej. Rozpoznając niniejszy wniosek stwierdzić należy, iż żadne tego rodzaju okoliczności w odniesieniu do spółki nie zaistniały. Przede wszystkim należy podnieść, że skarżąca, pomimo podnoszonych trudności ciągle pozostaje w obrocie gospodarczym. Z wyciągu z KRS (k. 13-18) nie wynika, aby spółka prowadzoną działalność zawiesiła, zlikwidowała, rozwiązała czy zgłosiła wniosek o upadłość. Z majątku skarżącej nie jest również prowadzona egzekucja. W orzecznictwie podnosi się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008r., sygn. akt I OZ 208/08, publ. CBOSA). Podkreślić również należy, iż nawet brak bieżących dochodów, czy strata za ostatni rok obrotowy wykazywane w formularzu PPPr, nie mogą być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności np. poprzez wystąpienie w odpowiednim czasie o ogłoszenie upadłości. Należy wskazać, że o kondycji finansowej spółki decyduje wiele elementów. Podstawowym jest oczywiście zysk, który spółka uzyskuje z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Nie oznacza to jednak równocześnie, że w razie poniesienia przez nią straty, zasadnym jest automatyczne uznanie o potrzebie przyznania jej wsparcia ze środków publicznych. Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego, lecz nie jest równoznaczne z brakiem środków finansowych. Strata nie oznacza więc utraty płynności finansowej. Dla oceny kondycji finansowej spółki istotne znaczenie ma także uzyskiwany przychód. W 2016r. Spółka osiągnęła łączny przychód w wysokości 1.338,113,91 zł, natomiast koszty uzyskania przychodu wyniosły 1.339.846,34 zł. Przychód netto ze sprzedaży produktów wyniósł w 2016r. 475.168,97 zł, pozostałe przychody operacyjne wyniosły 862.944,94 zł, w tym kwotę 813.628,82 zł stanowiła uzyskana z Urzędu Miasta dotacja. Rozpoznając niniejszy wniosek wzięto pod uwagę, że skarżąca w dużej mierze funkcjonuje dzięki otrzymywanej dotacji, która stanowi ponad połowę jej przychodów. Okoliczność powyższa nie stanowi jednakże samoistnej podstawy do zwolnienia wnioskodawczyni z kosztów sądowych. Należy mieć na uwadze, że z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wystąpiła spółka prawa handlowego, a więc podmiot, którego celem istnienia i funkcjonowania w obrocie gospodarczym jest pomnażanie zysku swoich udziałowców. Tak więc, w sensie ekonomicznym, skarżąca spółka jest własnością tychże udziałowców i ich interesy gospodarcze realizuje, a zatem brak jest podstaw do jej uprzywilejowanego traktowania, w stosunku do innych uczestników obrotu, poprzez przyznanie jej dofinansowania ze środków publicznych, w postaci prawa pomocy. Z analizy przedłożonych przez skarżącą dokumentów finansowych wynika, że spółka pomniejszyła znacząco stratę za ostatni rok obrotowy. W 2015r strata wyniosła 92.194,35 zł, co wykazała spółka w formularzu PPPr, natomiast za ubiegły rok została zmniejszona do 13.326,02 zł. (k.47). Tym samym nie można uznać że sytuacja spółki w ostatnim okresie pogorszyła się. Należy również mieć na uwadze, ze wykazywane straty nie stanowią o zagrożeniu egzystencji skarżącej, stanowią normalny element prowadzonej działalności gospodarczej. Jak wynika ze sprawozdania finansowego za rok 2015r (k. 34) plan na rok 2016 obejmuje kontynuację obecnej działalności, a stratę Zarząd planuje pokryć z przychodów z kolejnych lat. Z informacji dodatkowej za rok 2015 (k.36) wynika, że nie są znane zdarzenia zagrażające kontynuowaniu przez spółkę działalności w najbliższym okresie dłuższym niż rok. Zwrócić należy uwagę, że wnioskodawczyni sama ocenia swoją sytuację jako niewymagającą podejmowania nadzwyczajnych kroków w celu poprawy jej kondycji finansowej. Jak wskazano wyżej fakt ponoszenia straty jest jedynie wynikiem generowania wysokich kosztów uzyskania. Wśród kosztów które miały wpływ na poniesioną w ubiegłym roku stratę należy wskazać na wysokie koszty działalności operacyjnej spółki jak chociażby koszty usług obcych (B III), w ramach których opłacane są m.in. koszty najmu, usług transportowych, usług budowlano-montażowych, koszty doradztwa, księgowości (441.147,99 zł), czy pozostałych kosztów rodzajowych (B VII), do których zalicza się koszty reprezentacji i reklamy, podróży służbowych, ryczałty za używanie samochodów prywatnych do celów służbowych oraz koszty składek na rzecz organizacji (17.911,69 zł). W tym miejscu wskazać należy, że koszty sądowe, związane z toczonymi sporami sądowymi, należy zaliczyć do zwykłych kosztów funkcjonowania spółki, tak więc konieczność ich sfinansowania nie może być rozpatrywana w kategorii obciążenia jej nieuzasadnionymi ciężarami. Normalnym bowiem następstwem wykonywania działalności gospodarczej jest prowadzenie spraw sądowych, zatem koszty sądowe powinny być traktowane jako koszt bieżącego funkcjonowania firmy i spełnione przed innymi świadczeniami. W ocenie rozpoznającego niniejszy wniosek kwota wymaganego na obecnym etapie wpisu sądowego w wysokości 446 zł nie stanowi zagrożenia dla bytu spółki i należy do bieżących kosztów jej funkcjonowania. Końcowo zauważyć należy, iż nie ma przeszkód do podjęcia odpowiednich kroków celem poprawy kondycji finansowej spółki, np. poprzez podjęcie decyzji o dopłatach przez wspólników. Jak wyjaśniła wnioskodawczyni możliwość taka istnieje i wynika z § 11 Umowy Spółki. Zastrzegła jednocześnie, że zapis umowy nie wprowadza automatycznego obowiązku dopłat w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki. Rozpoznający wniosek nie polemizuje z tym stwierdzeniem, wskazuje jednak, że podjęcie takich działań oznaczałoby wyczerpanie wszelkich możliwości zmierzających do pozyskania niezbędnych środków na pokrycie działalności Spółki. Wspólnicy, decyzją których Spółka powstała nie mogą pozostawać bierni w sytuacji trudności finansowych i żądać udzielenia przez państwo bezzwrotnej pomocy finansowej na prowadzenie postępowań sądowych. W orzecznictwie przeważa pogląd, że nie można stosując prawo pomocy, chronić czy wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 21 października 2013r., sygn. akt I SA/Wr 1097/13 publ. CBOSA). Tak więc jeżeli spółka aktualnie doświadcza problemów finansowych, to w pierwszej kolejności winna zwrócić się o pomoc do swoich udziałowców, z woli których funkcjonuje w obrocie prawnym. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.