I SA/Ol 854/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S.K na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 postanawia: odmówić skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych WSA/post.1 - sentencja postanowienia Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżący S.K. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Uzyskuje dochody z tytułu "pracy zawodowej" w wysokości "{...]" miesięcznie. Ponadto ze złożonego formularza wniosku wynika, iż skarżący posiada gospodarstwo rolne wraz z zabudowaniami odziedziczone po rodzicach oraz busa. W rubryce 11 "Zobowiązania i stałe wydatki" formularza PPF oświadczył, że "[...]" Wspomagam finansowo córkę, która choruje na"{...]"". Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, referendarz sądowy może zażądać od strony złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego . W niniejszej sprawie z możliwości tej skorzystano i wystosowano do strony wezwanie z dnia 17 stycznia 2017 r. W wezwaniu tym zwrócono się o przedłożenie: - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia: w zakresie szczegółowego zestawienia stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem własnym skarżącego (tj. rachunki za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, TV, Internet, ogrzewanie, opał, wywóz odpadów, koszty wyżywienia, ubrania, środków czystości, koszty eksploatacji samochodu, koszty leczenia, lekarstw, rehabilitacji, rat pożyczek, kredytów, ubezpieczeń, wysokość płaconych podatków itp.), przedłożenia odpisów dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki za okres od 01.10.2016 r. do dnia doręczenia wezwania. Dodatkowo w związku z oświadczeniem wnioskodawcy, że wspomaga finansowo dzieci, należało określić sposób i rodzaj udzielanej im pomocy. Nadto oświadczyć czy dzieci są już samodzielne tj. czy pracują i prowadzą oddzielne od skarżącego gospodarstwa domowe. - wyciągów i wykazów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych, lokat terminowych posiadanych przez skarżącego w tym obsługujących posiadane ewentualnie kredyty i inne zobowiązania, z okresu ostatnich trzech miesięcy tj. od 1.11.2016 r. do dnia doręczenia wezwania, - w związku z oświadczeniem wnioskodawcy w zakresie uzyskiwanych dochodów z tytułu "Praca zawodowa" należało wyjaśnić czy wnioskodawca zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę, czy też innej umowy cywilnoprawnej, ewentualnie czy prowadzi działalność gospodarczą. Nadto w przypadku gdyby dochody wnioskodawcy nie wpływały na rachunek bankowy należało przedłożyć zaświadczenie (np. z zakładu pracy) o wysokości uzyskanego dochodu za ostatnie trzy miesiące tj. od 1.10.2016 r. do 31.12.2016 r. - oświadczenia o posiadanych przez skarżącego nieruchomościach (podania ich rodzaju, powierzchni i położenia), ruchomościach, przedmiotach wartościowych o wartości większej niż 5.000 zł, zasobach pieniężnych, oszczędnościach, papierach wartościowych, w okresie od 01.01.2015 r. do dnia doręczenia wezwania, w przypadku zbycia lub nabycia w tym okresie jakiegoś składnika majątku należy wskazać tytuł prawny oraz kwotę zakupu, ewentualnie cenę sprzedaży (wskazanie przeznaczenia środków uzyskanych ze sprzedaży), W wyznaczonym terminie, skarżący złożył oświadczenie, że rachunki wystawiane są na zmarłą żonę i córki. Oświadczył, że opłaty za mieszkanie ponosi sam nadto spłaca raty wykupu ziemi do Agencji Nieruchomości Rolnych. Do oświadczenia załączył skierowanie do poradni specjalistycznej z dnia "[...]" wykaz godzin pracy na stanowisku "[...]", potwierdzenie przelewu z rachunku bankowego S.K. do Agencji Nieruchomości Rolnych z dnia "[...]" na kwotę "[...]" oraz rachunek za energię za okres od 15.09.2015 r. do 17.11.2015 r. na kwotę 53,24 zł, potwierdzenie zapłaty na kwotę 30,30 zł (PGNIG) z dnia 8.06.2016 r., potwierdzenie zapłaty na kwotę 31,99 zł(opłata za wodę) z dnia 12.04.2016 r. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: W świetle art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie jest w stanie ponieść określonych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznania prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej. W warunkach niniejszej sprawy złożone przez skarżącego oświadczenia nie były wyczerpujące, a tym samym nie zawierały dostatecznych oraz pełnych danych, koniecznych do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Wobec braku wyczerpującego wyjaśnienia aktualnej sytuacji materialnej i finansowej wnioskodawcy nie jest możliwe stwierdzenie, że skarżący nie może ponieść kosztów postępowania sądowego. Rzeczywista sytuacja finansowa i majątkowa strony nie została bowiem ustalona w sposób rzetelny i jednoznaczny, co uniemożliwia dokonanie oceny, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego. Oceniając przedstawione przez wnioskodawcę oświadczenia stwierdzić należy, że wniosek nie może zostać uwzględniony w związku z nieudzieleniem przez stronę pełnych, rzetelnych, a przede wszystkim wiarygodnych wyjaśnień, pozwalających na całościowe zweryfikowanie złożonych przez stronę oświadczeń. I tak na podstawie złożonych oświadczeń nie sposób ustalić wysokości ponoszonych kosztów i wydatków skarżącego. Z lakonicznego oświadczenia skarżącego, że rachunki wystawione są na zmarłą żonę i córki i że sam opłaca czynsz za mieszkanie nie wynika bowiem jakie ponosi w związku z tym wydatki w okresie trzech miesięcy od dnia założenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przedstawione zaś potwierdzenia zapłaty dotyczą roku 2015 i II kwartału 2016 r. i opiewają w sumie na kwotę 115,49 zł. Na tej podstawie nie sposób ani określić rodzaju ponoszonych stałych wydatków jak i ich wysokości. Dodatkowo wnioskodawca został zobowiązany do złożenia wyjaśnień w kwestii sposobu zatrudnienia tj. określenia rodzaju umowy jaki i przedstawienia ewentualnie zaświadczenia o wysokości uzyskiwanych dochodów za ostatnie trzy miesiące, w przypadku gdyby otrzymywane wynagrodzenie nie wpływało na rachunek bankowy. W tym zakresie wnioskodawca ograniczył się do przedstawienia zestawienia godzin pracy na stanowisku "[...]" i oświadczenia, że "z powyższego wynika, że jego zarobki są mizerne". Takie działanie skarżącego uniemożliwiło zarówno określenie wysokości uzyskiwanych przez niego dochodów jak i ponoszonych kosztów utrzymania. Podkreślić przy tym należy, że niezbędne dla oceny możliwości poniesienia kosztów niniejszego postępowania jest ustalenia jakie faktycznie strona uzyskuje dochody i ponosi wydatki i z jakich środków je opłaca. Skarżący został również zobowiązany do przedłożenia dokumentów źródłowych w postaci wyciągów z rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy tj. od 01.10.2016r. do dnia doręczenia wezwania. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedłożył tylko potwierdzenie przelewu z rachunku bankowego z dnia "[...]" na kwotę "[...]". Tym samym nie przedstawił wyciągów z rachunków bankowych za trzy miesiące do czego był zobligowany wezwaniem z dnia 17 stycznia 2017r. Nie wyjaśnił również w żaden sposób jakie są przyczyny nieprzedstawienia przedmiotowych wyciągów za cały wskazany w wezwaniu okres. Wskazać należy, że skarżący, został wezwany w sposób czytelny i zrozumiały, do przedstawienia wyciągów z rachunków bankowych za konkretnie wskazany w wezwaniu okres. Z uwagi na fakt, iż skarżący otrzymuje dopłaty i treść przedstawionego potwierdzenia przelewu z rachunku bankowego fakt nie złożenia tych dokumentów źródłowych budzi uzasadnione wątpliwości, co do możliwości finansowych wnioskodawcy. Podkreślić bowiem należy, że dopłaty wypłacane są w formie przelewów na konta bankowe rolników. Powyższa okoliczność wskazuje, że w sytuacji gdy strona otrzymuje dopłaty, to musi, posiadać również rachunek bankowy, gdyż zobowiązany jest go wskazać na formularzu wniosku o dopłaty, nadto ARiMR przyznane dopłaty przekazuje tylko za pośrednictwem przelewów bankowych. Nadto z przedstawionego przez stronę potwierdzenia przelewu wynika, że wnioskodawca posiada rachunek bankowy, z którego dokonano w dniu "[...]" przelewu środków w kwocie "[...]" na rachunek ANR. Nieprzedłożenie zaś wyciągów z rachunków bankowych rodzi, wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń, a tym samym uniemożliwia uwzględnienie wniosku. W tym stanie rzeczy należało uznać, że brak jest odpowiedniego materiału, który pozwoliłby na dokonanie dokładnej analizy stanu środków finansowych, zgromadzonych przez stronę na posiadanym ewentualnie przez nią rachunku bankowym. Analiza tego rodzaju dokumentów umożliwiałaby ustalenie np. sposobu gospodarowania posiadanymi przez skarżącego środkami finansowymi, co jest ważne dla ustalenia czy strona ewentualnie miała możliwość zaoszczędzić konieczne środki pieniężne na koszty sądowe. Co więcej, nieprzedłożenie takiego dokumentu bankowego, pozbawia możliwości oceny rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego i to niezależnie od tego, że ostatecznie może okazać się, że na posiadanych rachunkach bankowych nie zgromadził on znacznych środków pieniężnych (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 maja 2010 r., II SAB/Ol 20/10, LEX 668164). Podkreślić należy, że nieprzedłożenie wyciągów z rachunków bankowych powoduje wątpliwości, co do wiarygodności składanych również innych oświadczeń przez stronę, a dotyczących m.in. kwestii posiadanych oszczędności. Zaznaczyć przy tym należy, że jak wskazano to już wyżej rolą strony jest uzasadnienie i uprawdopodobnienie wszystkich okoliczności, które podaje we wniosku i dodatkowym oświadczeniu. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku informacji o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (vide: postanowienie NSA z 10 stycznia 2008 r., sygn. II FZ 540/07, niepubl.). Skarżący nie ustosunkował się też w żaden sposób do kwestii posiadanego ewentualnie majątku w okresie od 1.01.2015 r. do dnia doręczenia wezwania. Reasumując podkreślić należy, że celem wystosowanego do skarżącego wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a. było możliwie najbardziej dokładne ustalenie jego faktycznej kondycji finansowej i stwierdzenie, czy rzeczywiście potrzebuje on wsparcia ze strony Państwa, bez którego nie mógłby korzystać ze swojego konstytucyjnego prawa do sądu. Referendarz (lub Sąd) rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może być pozbawiony możliwości weryfikacji danych zawartych we wniosku strony. Przepis ten wprost upoważnia referendarza (lub Sąd) rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej (por. postan. NSA z dnia 16 stycznia 2015r., sygn. akt II FZ 1955/14, publ. CBOiS). Nie udzielając wyjaśnień na wezwanie skarżący nie udzielił niezbędnych dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczeń. Uznać więc należy, iż skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki do przyznania mu prawa pomocy a tym samym brak było podstaw do przyznania mu prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazać przy tym należy, że w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji (nieprzedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych) wykluczona jest możliwość merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05 - niepublikowane). Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.