I SA/Ol 858/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Zofia Skrzynecka po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2010 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym wniosku E.S. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. E.S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Finansowego i Celnego pismem z dnia 31 marca 2010 r. wezwano stronę skarżącą do uiszczenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru tego wezwania, zostało one doręczone stronie w dniu 14 kwietnia 2010 r., a zatem termin do wykonania wynikającego z niego obowiązku upłynął w dniu 21 kwietnia 2010 r. W piśmie z dnia 22 kwietnia 2010 r. strona skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego. Jednocześnie pismem z dnia 21 kwietnia 2010 r., do którego dołączono formularz PPF, strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Podkreśliła, iż złożony wniosek zasługuje na uwzględnienie z uwagi na jej stan zdrowia, sytuację rodzinną oraz status osoby bezrobotnej od dnia 11 grudnia 2003 r. Strona legitymuje się okresowym orzeczeniem o lekkim stopień niepełnosprawności z powodu chorób układu nerwowego i psychosomatycznych. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jej jedynym dochodem jest kwota uzyskiwana z wynajmu domu w wysokości 1.175 zł brutto miesięcznie. Jak podała wnioskodawczyni, koszty związane z wynajmem kształtują się różnie, ponadto dochód z tego tytułu nie ma stałego charakteru. Innych dochodów w postaci emerytury, renty bądź alimentów strona nie uzyskuje. Wnioskodawczyni wyjaśniła ponadto, że w latach 1998 – 2001 toczyło się wobec niej postępowanie w sprawie eksmisji. Zamieszkuje w mieszkaniu ojca pod jego czasową nieobecność. Miesięczne opłaty związane z utrzymaniem tego mieszkania wynoszą ok. 400 zł miesięcznie, a w okresie zimowym dodatkowo 200 zł miesięcznie na ogrzewanie. Skarżąca oświadczyła ponadto, że posiada nieuregulowane zobowiązania w najbliższej rodzinie w wysokości ok. 3.000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w dalszej części zwanej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do § 3 powołanego przepisu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powołanych przepisów wynika, ż instytucja przyznania prawa pomocy posiada wyjątkowy charakter i jest stosowana jedynie w sytuacjach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, z których wynika, iż wnioskodawca nie posiada wystarczających możliwości finansowych pokrycia kosztów postępowania związanych z jego udziałem w sprawie. Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpoznawanej sprawy, należy uznać, że przedstawione przez skarżącą okoliczności, dotyczące jej sytuacji finansowej i osobistej, pozwoliły stwierdzić, iż złożony wniosek zasługiwał na uwzględnienie. Nie sposób bowiem przyjąć, że wnioskodawczyni będzie w stanie ponieść koszty sądowe w sytuacji, w której pozostaje dysponuje dochodem w postaci czynszu z tytułu najmu, który pozwala jedynie na zaspokojenie elementarnych potrzeb życiowych, a ponadto nie ma stałego charakteru. Podkreślenia wymaga również szczególna sytuacja zdrowotna skarżącej oraz związane z tym wydatki. Uwzględniając powyższe okoliczności, uznać należy, że strona nie miała możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności. W tej sytuacji należało przyjąć, że zaistniały okoliczności warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o co wnosiła strona. Za taką oceną przemawia zarówno sytuacja materialna, jak i zdrowotna, a w szczególności wysokość uzyskiwanego dochodu oraz brak zgromadzonych zasobów finansowych. Jednocześnie wyjaśnić należy, że zwolnienie od kosztów sądowych nie ma mocy wstecznej (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 22 grudnia 1959 r., sygn. akt I CZ 126/59, publ. OSN 1960, z. IV, poz. 112, oraz z dnia 7 kwietnia 1995 r., sygn. akt II CRN 20/95, publ. OSNC 1995/9/132). Zatem przyznanie prawa pomocy nie obejmuje zwolnienia od kosztów, do uiszczenia których strona zobowiązana była przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. np. postanowienie NSA z dnia 23 czerwca 2004 r., sygn. FZ 125/04, postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., II FSK 1658/06, Lex nr 471036, H.Knysiak-Molczyk (w:) T.Woś, H.Knysiak-Molczyk, M.Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. I, Warszawa 2005, s. 627). Z uwagi na fakt, iż w rozpoznawanej sprawie strona uchybiła terminu do uiszczenia wpisu od skargi, a postanowieniem z dnia 18 maja 2010 r. Sąd odmówił przywrócenia tego terminu, przyjąć należy, że przyznane niniejszym postanowieniem zwolnienie od kosztów sądowych nie obejmuje zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Powyższa uwaga zachowuje aktualność przy założeniu, że postanowienie z dnia 18 maja 2010 r. o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi uprawomocni się. Mając na uwadze powyższe, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.