I SA/Ol 87/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie - Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. T. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. J. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003r. postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych Wnioskiem z dnia 16.01.2009r. złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej J. J. T. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia skarżącego wynika, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwójką małoletnich dzieci. Nie posiada żadnego majątku. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje dochód w wysokości 3.000 zł brutto miesięcznie. Nadto w uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że z żoną pozostaje w separacji i przekazuje jej alimenty w wysokości 800 zł. Wszczęta przez organy administracji egzekucja spowodowała znaczne ograniczenie uzyskiwanych dochodów. Dodatkowo oświadczył, że jest wpisany do Krajowego Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, dlatego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., został on wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów tj: wyjaśnień w kwestii posiadanego tytułu prawnego do lokalu mieszalnego przy ul. L. w O., w którym zamieszkuje, oświadczenia o posiadanych nieruchomościach i ruchomościach (powyżej 3.000 zł) w okresie 01.01.2005r. do 16.01.2009r., oświadczenia w zakresie wysokości ponoszonych miesięcznych kosztów związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, oświadczenia w kwestii pozostawania w związku małżeńskim, ewentualnie przedłożenia dokumentów potwierdzających fakt rozwiązania związku małżeńskiego czy też separacji lub też dokumentów potwierdzających okoliczność prowadzenia sprawy sądowej w tym zakresie, złożenie odpisu zeznania rocznego za rok 2007, wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, odpisów dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych kosztów związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, wyjaśnień w kwestii sporządzenia bilansu za ostatni rok obrotowy, oświadczenia czy składał deklaracje dla podatku VAT, ewentualnie przedłożenie złożonych deklaracji za ostanie 6 miesięcy, oświadczenia czy złożył już deklaracje z tytułu osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w podatku dochodowym za rok 2008, wyjaśnień w kwestii zapłaty za usługi prawne zlecone radcy prawnemu. W odpowiedzi na wezwanie skarżący w piśmie z dnia 4.03.2009r. oświadczył, że lokal mieszalny przy ul. L. jest własnością gminy. Ponadto stwierdził, że nie posiada żadnych nieruchomości. Jest w posiadaniu dwóch samochodów osobowych: marki Renault Clio, rok produkcji 2004, VW Passat, rok produkcji 2001, oba na podstawie umowy przewłaszczenia stanowią zabezpieczenie kredytu samochodowego. Nadto oświadczył, że samochody te zostały zajęte przez Urząd Skarbowy. Wskazał, że miesięczne koszty utrzymania wynoszą ok. 800 zł. Jednocześnie skarżący wniósł o przedłużenie terminu do złożenia pozostałych dokumentów. Ustosunkowując się do wniosku skarżącego przedłużono termin do złożenia pozostałych dodatkowych oświadczeń do dnia 18.03.2009r. W piśmie z dnia 18.03.2009r. skarżący oświadczył, że od 2007 pozostaje w separacji z żona, nie potwierdzonej sądownie. Nadto od 2002 pozostaje z żoną w ustroju rozdzielności majątkowej. Oświadczył, że nie zamieszkuje z żoną i nie prowadzi wspólnego gospodarstwa, w związku z czym nie posiada wiedzy o dochodach żony. Za 2007 rok nie składał zeznania rocznego. Nie posiada lokat dewizowych. Wyjaśnił, że na koszty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego składają się wydatki na czynsz w wysokości 230 zł, wydatki na żywność 500 zł, środki czystości 100 zł na ponoszone koszty nie posiada rachunków. Ponadto stwierdził, że nie składał deklaracji dla podatku VAT, ani deklaracji o wysokości uzyskanego dochodu za 2008r. Nie sporządzał także bilansu. Na chwilę obecną nie zapłacił za usługi prawne pełnomocnikowi- radcy prawnemu. Do oświadczenia załączył zestawienie operacji na rachunku bankowym za okres 01.09.2008r. do 18.03.2009r, zaświadczenie o dokonaniu wpisu do Krajowego Rejestru Dłużników Niewypłacalnych oraz odpis umowy majątkowej małżeńskiej z dnia "[...]" Rep. A Nr "[...]" . Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a, zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania sądowego. Zgodnie jednak z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. osobie fizycznej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym bądź częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania czy też nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Celem zaś instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Z tego też względu do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia w celu jego weryfikacji oraz wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) oraz słusznego interesu strony. Zasadność wniosku rozpatruje się w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Oceniając sytuację finansową na podstawie złożonych przez wnioskodawcę oświadczeń i dokumentów, należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Złożone oświadczenie nie wskazuje bowiem w sposób jednoznaczny, pozbawiony wątpliwości, iż nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych umożliwiających poniesienie kosztów sądowych. Strona w złożonym oświadczeniu nie udowodniła, w ocenie orzekającego, że nie ma możliwości z uzyskiwanych dochodów opłacić należnych kosztów sądowych. Podkreślić należy, że skarżący posiada stały dochód w wysokości 3.000 zł brutto z którego to może opłacić należne koszty sądowe nawet w sytuacji gdy zobowiązany jest do ich opłacenia w trzech sprawach zawisłych przed tut. Sądem. Ustosunkowując się do przedstawionych oświadczeń stwierdzić należy, że wnioskodawca w praktyce ograniczył się wyłącznie do określenia wysokości ponoszonych wydatków i stwierdzenia, że jest wpisany do Krajowego Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Wskazał bowiem, że opłaca alimenty na żonę w kwocie 800 zł, nadto na wezwanie Sądu określił wysokość ponoszonych miesięcznych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego w wysokości ok. 800 zł. Przy czym nie załączył żadnych rachunków potwierdzających zarówno fakt wypłaty alimentów żonie jak i rachunków potwierdzających wysokość ponoszonych opłat. Zauważyć przy tym należy, że w celu zgromadzenia żądanych dokumentów na wniosek skarżącego przedłużono termin do złożenia m.in. tych też dokumentów. Skarżący zatem miał możliwość nawet w przypadku braku takich potwierdzeń wystąpić do odpowiednich instytucji (zakładów) celem zgromadzenia dokumentów potwierdzających np. wysokość i fakt opłacenia czynszu, opłat za energie elektryczną gaz czy też telefon itp. Wnioskodawca również poprzestając wyłącznie na swoim oświadczeniu, stwierdził iż nie pozostaje z żoną we wspólnym gospodarstwie domowym, gdyż są w separacji faktycznej. Zauważyć jednak należy, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) małżonkowie obowiązani są m.in. do wzajemnej pomocy. Natomiast fakt, że małżonkowie pozostają w separacji faktycznej nie stanowi okoliczności, w której to żona skarżącego nie może pomóc swojemu mężowi w opłaceniu kosztów sądowych (por. orz. NSA z dnia 31 stycznia 2007r., sygn. akt I FZ 674/06). Wątpliwości budzi również przekazany wyciąg z rachunku bankowego, z którego wynika, że skarżący w okresie od 09.2008r. do 18.03.2009r. nie dokonał żadnej operacji finansowej za pośrednictwem tego konta. Zauważyć przy tym, należy, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z której jak oświadczył uzyskuje miesięczny dochód w kwocie 3.000 zł brutto. Okoliczność ta biorąc pod uwagę realia życia codziennego, gdzie w praktyce każda osoba fizyczna posiada konto bankowe na które wpływają jej dochody z tytułu np. wynagrodzenia za pracę czy też renty i emerytury, tym bardziej jeżeli chodzi o przedsiębiorców, zobowiązanych do opłaty podatków, obowiązkowych składek na ZUS jak również rozliczeń pomiędzy kontrahentami, jest mało wiarygodna. Ponadto zastrzeżenia co do wiarygodności budzi oświadczenie skarżącego, iż "na dzień dzisiejszy nie zapłacił za usługi prawne dla radcy pranego", w sytuacji gdy pełnomocnik ten reprezentował już stronę na etapie postępowania przed organami podatkowymi. Wnioskodawca pominął również okoliczność, z jakich środków zamierza opłacić profesjonalnego pełnomocnika, skoro jak oświadczył nie ma możliwości zaciągnięcia żadnego kredytu jak i pożyczki, która to pozwoliłaby na zabezpieczenie środków na wynagrodzenie dla swojego pełnomocnika – radcy prawnego. Tym samym niezrozumiała jest sytuacja, w której skarżący jest czy też będzie w stanie ponieść koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, a przy tym domaga się finansowania ze środków Skarbu Państwa należności publicznoprawnych, do jakich należą koszty sądowe. Godzi się bowiem zauważyć, że do kosztów postępowania sądowego należą zarówno koszty sądowe, o zwolnienie od których ubiega się, jak również inne wydatki, w tym wynagrodzenie pełnomocnika. Przy tym zaznaczyć należy, że zobowiązania cywilnoprawne w tym z umów zlecenia nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. W tak ustalonym stanie fatycznym, gdzie skarżący pomimo wezwania tut. Sądu w złożonych oświadczeniach nie wykazał w sposób wiarygodny, nie budzący żadnych wątpliwości, że uzyskiwane dochody w wysokości 3.000 zł brutto nie wystarczają na opłacenie należnych kosztów sądowych brak było podstaw prawnych do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności, na podstawie art. 246§1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.