I SA/Ol 871/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M.B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: przyznać skarżącemu prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata WSA/post.1- sentencja postanowienia Pismem z dnia 29 grudnia 2016 r. M.B. (dalej jako wnioskodawca, strona, skarżący), wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Do pisma załączył wypełniony nieobowiązujący od 29.08.2015 r. urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 30.12.2016 r. Nadto przedłożył kserokopie: decyzji MOPS-u z dnia "[...]" przyznającej świadczenie z pomocy społecznej – zasiłek okresowy w kwocie 317 zł na okres od 01.10.2016r. do 31.12.2016 r., niepodpisane pismo do Prokuratury Rejonowej z dnia 11.03.2013 r., pismo Komornika Sądowego z dnia 01.03.2013 r. Z uwagi na braki formalne wniosku o przyznanie prawa pomocy, na podstawie art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U z 2016r., poz. 718 ze zm.) dalej zwana w skrócie p.p.s.a, wezwaniem z dnia 12.01.2017 r. zobowiązano skarżącego do złożenia wypełnionego urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na aktualnym druku formularza. Jednocześnie, na podstawie art. 255 p.p.s.a, wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów potwierdzających w sposób wyczerpujący i całkowity sytuację materialną i życiową wnioskodawcy tj. przedstawienia pisemnego oświadczenie w zakresie zestawienia stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem własnym skarżącego, przedstawienia wyjaśnień czy korzysta z czyjeś pomocy finansowej ewentualnie rzeczowej. Nadto zobowiązano skarżącego do złożenia pisemnego oświadczenia w zakresie ewentualnego uzyskiwania dochodów z prac dorywczych, sezonowych oraz czy prowadzi działalność gospodarczą. W przypadku odpowiedzi twierdzącej miał przedłożyć kopie dokumentów potwierdzających wysokość uzyskanego przychodu, dochodu, poniesionych kosztów za rok 2016. W odpowiedzi na wezwanie przy piśmie z dnia 7 lutego 2017 r. wnioskodawca przedłożył: aktualny wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF z dnia 2 lutego 2017 r., pisemne oświadczenie złożone na wezwanie w trybie art. 255 p.p.s.a, kopię obliczenia dochodu wg wzoru księgi za okres od stycznia do listopada 2016 r., PIT-B za 2015 r. wraz z potwierdzeniem jego złożenia, decyzję MOPS z dnia "[...]" o przyznaniu zasiłku z pomocy społecznej – zasiłek okresowy w kwocie 317 zł na okres od 01.01.2017 r. do 30.04.2017 r., postanowienie Sądu Rejonowego sygn. akt "[...]" z dnia "[...]" postanowienie Sądu Rejonowego sygn.. akt II "[...]" z dnia "[...]" pismo M.B. skierowane do Komornika z dnia 12.06.2015 r. oraz pismo z dnia 9.12.2015 r. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPF z dnia 2.02.2017 r. oświadczenia wynikało, że skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wyjaśnił, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie uzyskuje dochodów. Skarżący jest współwłaścicielem domu o powierzchni ok 190 m kw, który uległ zniszczeniu na skutek wybuchu gazu i pożaru. Nadto posiada u komornika wierzytelność w kwocie 1100 zł wraz z należnymi od niej odsetkami. Wskazał, że z uwagi na sytuację finansową nie ponosi zobowiązań jak i stałych wydatków. Składając wyjaśnienia na wezwanie w trybie art. 255 p.p.s.a oświadczył, że nie ponosi kosztów utrzymania w postaci opłat za media, kosztów eksploatacji samochodu, leczenia, podatków, ubezpieczeń pożyczek czy też kredytów z powodu braku środków lub też braku zobowiązań z tego tytułu. Ponosi opłaty z tytułu użytkowania telefonu i Internetu w kwocie ok. 100 zł, które to stanowią koszt prowadzonej działalności gospodarczej. Z uzyskiwanego zasiłku z MOPS-u ponosi wydatki na wyżywienie w kwocie około 15-20 zł dziennie, korzysta również z pomocy rzeczowej MOPS-u w postaci produktów żywnościowych. Odzież kupuje używaną lub też z otrzymuje z pomocy społecznej. Stwierdził, że nie wykonuje prac dorywczych jak i sezonowych. Prowadzi od 15 lat działalność gospodarczą, przy czym w znacznym stopniu ograniczoną z uwagi na prowadzone postępowanie egzekucyjne i inne przeszkody. Oświadczył również, że środki trwałe w postaci kasy fiskalnej, regałów sklepowych, czajnika oraz komputera zostały zamortyzowane, natomiast samochód został skradziony w 2010 r. Z przedstawionych zaś kopii dokumentów źródłowych wynika, że skarżący w okresie od stycznia do listopada 2016 r. uzyskał przychód w kwocie "[...]" poniósł koszty w wysokości "[...]", poniósł stratę w kwocie "[...]". Nadto z przedstawionego obliczenia dochodu za ww. okres wynika, że wartość spisu z natury na początek okresu wynosiła "[...]’ zaś na koniec tego okresu "[...]". Nadto ustalono, że za rok 2015 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wnioskodawca poniósł stratę w kwocie "[...]" (wg. PIT/B z 2015 r.). W tym stanie uznano, co następuje: Generalną zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest konieczność ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie. Wyjątek od powyższej zasady wprowadza instytucja prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać należy, że prawo pomocy wywodzi swoją genezę z tzw. prawa ubogich, określanego też prawem ubóstwa lub nawet prawem o wspieraniu ubogich. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Burzy bowiem konstytucyjny obowiązek wynikający z art. 84 Konstytucji RP świadczenia ciężarów i świadczeń publicznych, do których zalicza się daniny publiczne w postaci kosztów sądowych na zasadzie równości i powszechności. Koszty procesu przerzucane są bowiem na innych i z tego tytułu instytucja prawa pomocy winna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a. (vide: postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2013r., sygn. akt I FZ 385/13, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl) Celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Stosując prawo pomocy nie można chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. (vide postanowienia: NSA z dnia 29 listopada 2013r., sygn. akt II FZ 773/13; WSA w Poznaniu z dnia 16 października 2008r., sygn. akt I SA/Po 1433/07 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl) . Oceniając natomiast przedstawione oświadczenie zarówno na formularzu wniosku jak i na podstawie złożonych dodatkowych oświadczeń stwierdzić należy, że z uzyskiwanych dochodów w wysokości 317 zł po opłaceniu kosztów wyżywienia ok. 15-20 zł dziennie, skarżący nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów sądowych jak i kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Uzasadniony jest zatem wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w postaci adwokata. Uiszczenie przez skarżącego kosztów sądowych czy też opłacenie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika mogłoby wywołać negatywne skutki dla jego koniecznego utrzymania, uniemożliwiłoby zaspokojenie podstawowych i usprawiedliwionych potrzeb. Z tych też względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono, jak w sentencji postanowienia.