I SA/Ol 871/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Katarzyna Górska po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Spółki A od postanowienia Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 15 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Ol 871/17 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi Spółki A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie: zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2017 r. postanawia : utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. WSA/post.1-sentencja postanowienia Spółka A (dalej: "skarżąca" lub "spółka"), wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2017 r. Skarżąca na obecnym etapie postępowania została zobowiązana do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 913 zł. We wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym na formularzu PPPr w dniu "[...]" skarżąca wniosła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, t.j. w zakresie wpisu od skargi. W uzasadnieniu wskazała, że z uwagi na trudną, wciąż pogarszającą się kondycję finansową nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego w kwocie 913 zł. Wraz z wnioskiem przedłożyła dwa wyciągi bankowe: z 16 października 2017 r. (Bank A) i z 8 lutego 2016 r. (Bank B) wskazując przy tym, że rachunki spółki są zajęte przez komorników sądowych w związku z prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi. W związku z tym wszelkie kwoty wpływające na rachunek bankowy są zajmowane przez organy egzekucyjne. Skarżąca załączyła także do wniosku zeznanie podatkowe CIT-8 za 2016 r. i wskazała, że wynika z niego strata w wysokości 12.784.438,71 zł. Dochody spółki nie przewyższają ponoszonych kosztów. Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2018 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że konieczność uiszczenia należnego wpisu sądowego w wysokości 913 zł nie stanowi zagrożenia dla bytu skarżącej, gdyż taki wydatek mieści się w bieżących kosztach funkcjonowania podmiotu gospodarczego. Porównanie wysokości wpisu, jaki strona zobowiązana jest uiścić w niniejszej sprawie z przychodem netto skarżącej, ponoszonymi kosztami działalności gospodarczej oraz wartością kapitału zakładowego prowadzi do wniosku, że nie istnieją przesłanki przemawiające za obciążeniem skarbu państwa kosztami postępowania sądowoadministracyjnego, w którym uczestniczy skarżąca. Wnioskodawczyni nie wykazała również, że jest zagrożona niewypłacalnością, gdyż przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu obecnie działalności na dużą skalę. Referendarz sądowy zauważył, że skarżąca spółka realizuje interesy gospodarcze dwóch wspólników, będących spółką akcyjną i spółką z o.o., posiadających w skarżącej Spółce udziały o łącznej wartości 551.650 zł. W takiej sytuacji możliwe byłoby pokrycie kosztów wpisu sądowego przez wspólników poprzez dokonanie dopłat na rzecz skarżącej spółki. Podkreślono, że skarżąca nie wykazała, że nie ma możliwości pozyskania dopłat od wspólników. W tej sytuacji, według referendarza sądowego, nie ma podstaw do przenoszenia na podatników kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w którym uczestniczy skarżąca. W postanowieniu wskazano także, że ponoszona strata z działalności gospodarczej nie musi wskazywać na wystąpienie zagrożenia egzystencji skarżącej, gdyż strata jest normalnym elementem prowadzonej działalności gospodarczej. Koszty sądowe, związane z toczonymi sporami sądowymi, należy zaliczyć do zwykłych kosztów funkcjonowania spółki, tak więc konieczność ich sfinansowania nie może być rozpatrywana w kategorii obciążenia jej nieuzasadnionymi ciężarami, zwłaszcza że wysokość wpisu (913 zł) jest wielokrotnie niższa od wykazanych w CIT-8 kosztów prowadzonej działalności gospodarczej. W kwestii postępowań egzekucyjnych prowadzonych wobec skarżącej stwierdzono w zaskarżonym postanowieniu, że okoliczność ta także nie może być wystarczającym argumentem za przyznaniem prawa pomocy. Przyjęcie takiej argumentacji prowadziłoby do wniosku, że w zasadzie każdy podmiot, względem którego prowadzona jest egzekucja administracyjna, powinien być zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych. W związku z powyższym stwierdzono, że nie jest zasadny wniosek o częściowe zwolnienie z kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia skarżąca złożyła sprzeciw, wnosząc o jego zmianę poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Zarzuciła postanowieniu referendarza naruszenie art. 246 § 2 pkt 1 (powinno być: art. 246 § 2 pkt 2) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niezastosowanie, gdyż skarżąca uważa, że wykazała, iż nie posiada obecnie środków na pokrycie opłat sądowych nie tylko z uwagi na wyniki finansowe, ale przede wszystkim wobec prowadzonej do jej majątku egzekucji, która powoduje, że nie skarżąca nie otrzymuje do swojej dyspozycji wszystkich przychodów, które w normalnym toku działalności by uzyskiwała. W treści sprzeciwu podniesiono, że nie tylko środki finansowe na rachunkach bankowych skarżącej są zajęte przez organy egzekucyjne, ale również wierzytelności przysługujące od kontrahentów. Powoduje to, że skarżąca prowadzi działalność w bardzo ograniczonym zakresie i w rzeczywistości nie uzyskuje jakichkolwiek przychodów nie mając dostępu do pieniędzy wpływających na rachunek bankowy. Nie jest w stanie ponieść nawet kwoty wpisu w niniejszej sprawie. Podniesiono, że skarżąca w 2016 r. pozyskała inwestora – Spółka B, który w ramach podwyższenia kapitału zakładowego wniósł środki umożliwiające skarżącej bieżącą działalność, ale uległy one wyczerpaniu. Zaś drugi wspólnik – spółka C, jest w stanie upadłości i w związku z tym nie może dofinansować skarżącej. Zatem skarżąca wyczerpała możliwości podwyższenia kapitału poprzez dopłaty wspólników, przez co spełnia wymogi dla uzyskania prawa pomocy. Ponadto skarżąca podniosła, że ocena jej sytuacji materialnej winna być dokonywana na podstawie bieżącej sytuacji, a nie odległych sprawozdań, nie odzwierciedlających jej aktualnej sytuacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zaskarżone rozstrzygnięcie referendarza sądowego wydane zostało bez naruszenia obowiązujących przepisów. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "ppsa"), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 ppsa, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżony akt zmienia albo utrzymuje w mocy. Czyniąc to, w myśl art. 260 § 2 ppsa, działa jako sąd drugiej instancji i stosuje odpowiednio przepisy o zażaleniu. Prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania, wyrażonej w art. 199 ppsa. Dlatego, ze względu na wyjątkowy charakter tej instytucji, okoliczności powoływane przez stronę ubiegającą się przyznanie prawa pomocy, powinny uzasadniać takie wyjątkowe traktowanie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 463/04 - powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych przesłanek. W sprzeciwie skarżąca błędnie powołała art. 246 § 2 pkt 1 ppsa jako podstawę prawną przyznania prawa pomocy. Przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż normuje warunki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, podczas gdy strona wnosi wyłącznie o zwolnienie od wpisu od skargi. Do skarżącej zastosowanie ma przepis art. 246 § 2 pkt 2 ppsa, z którego wynika, że osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślenia wymaga, że ww. przepis, mówiący o przyznaniu prawa pomocy osobie prawnej, nie ma charakteru bezwzględnego. Instytucja przyznania prawa pomocy osobom prawnym przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ppsa ma charakter fakultatywny. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2010r. sygn. akt I FSK 790/10, z dnia 30 września 2011r., sygn. akt II FZ 409/11). Zaznaczyć również należy, że od podmiotów prowadzących działalność gospodarczą wymaga się co do zasady podejmowania działań z zachowaniem wyższego stopnia staranności aniżeli ma to miejsce w przypadku osób fizycznych, niebędących profesjonalnymi przedsiębiorcami ani nie posiadających specjalistycznej wiedzy prawniczej. Dotyczy to również przewidywania konsekwencji prowadzonej działalności w postaci konieczności prowadzenia postępowań sądowych i ponoszenia związanych z tym kosztów. Osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich mimo podjęcia wszelkich niezbędnych środków celem zdobycia funduszy na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 2., Warszawa 2006, s. 504, postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008r., sygn. akt I GZ 147/08, LEX nr 479137). Dokonując analizy wniosku skarżącej, zgromadzonych w sprawie dokumentów oraz argumentacji zawartej we wniesionym sprzeciwie, sąd stwierdził, że rozstrzygnięcie wydane przez referendarza sądowego nie narusza obowiązujących przepisów. Nie ma podstaw do zmiany ww. postanowienia i postulowanego w sprzeciwie zwolnienia skarżącej od wpisu sądowego od skargi. Sąd podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że koszty sądowe związane z toczonymi sporami sądowymi, należy zaliczyć do zwykłych kosztów funkcjonowania spółki, zatem konieczność ich sfinansowania nie może być rozpatrywana w kategorii obciążenia jej nieuzasadnionymi ciężarami zwłaszcza, że wysokość wpisu jest wielokrotnie niższa od ponoszonych przez skarżącą kosztów prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżąca wykazała bowiem w CIT-8 za 2016 r., że koszty uzyskania przychodów wyniosły 17.484.843,11 zł, a ponadto według oświadczenia we wniosku PPPr - aktualnie deklaruje miesięczne koszty w granicach 440.000 zł oraz miesięczny dochód w wysokości 65.000 zł. Powyższe dane świadczą o prowadzeniu działalności na znaczną skalę. Spółka odnotowuje znaczące obroty (za 2016 r. blisko 5 mln zł), generując jednocześnie wysokie koszty prowadzonej działalności. Osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, musi natomiast wykazać podjęcie wszelkich niezbędnych działań zmierzających do zdobycia funduszy. Źródła finansowania wskazał już referendarz. W pierwszej kolejności Spółka winna zwrócić się o pomoc do swoich udziałowców, z woli których funkcjonuje w obrocie prawnym. Powyższe wynika z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013r., poz. 1030 ze zm.). Wspólnicy, którymi są dwie spółki: spółka akcyjna i spółka z o.o., posiadające w skarżącej spółce udziały o łącznej wartości 551.650 zł, nie mogą pozostawać bierni w sytuacji trudności finansowych i oczekiwać udzielenia przez państwo bezzwrotnej pomocy finansowej na prowadzenie postępowań sądowych. Skarżąca nie wykazała, że podjęła wszelkie działania zmierzające do pozyskania niezbędnych środków na pokrycie jej własnej aktywności i zapewnienie środków na wniesienie wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Deklarowany w sprzeciwie brak możliwości dopłat wspólników nie jest przekonywujący. Nie ma przeszkód, aby wspólnik ponownie dofinansował funkcjonującą Spółkę. Z kolei okoliczność, że jeden ze wspólników jest w stanie upadłości, nie została poparta jakimkolwiek dowodem. Natomiast postulowane w sprzeciwie dążenie do orzekania w oparciu o aktualną sytuację skarżącej jest jak najbardziej zasadne, dlatego Spółka już w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy jest zobowiązana przedstawić aktualne dane finansowe. Strona jest najlepiej poinformowana i stosowne dane winna udostępniać na potrzeby omawianego postępowania. Ciężar dowodu istnienia przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych spoczywa na wnioskodawcy, który ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy był w niniejszej sprawie rozpatrywany na podstawie udostępnionych przez skarżącą informacji i przez nią udokumentowanych. Nie było powodu, aby uznawać te informacje za niepełne. Sąd nie kwestionuje trudności wnioskodawcy związanych z prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi, zajęciem rachunków bankowych, oraz wykazaną stratą za 2016 r. Niemniej jednak, strona prowadzi działalność gospodarczą na znaczną skalę, a kwoty, jakimi operuje, są niewspółmiernie wysokie w porównaniu z kwotą należnego wpisu - nie tylko wymaganego w niniejszej sprawie, ale także w pozostałych sprawach zawisłych przed tutejszym sądem. W związku z powyższym nie zasługują na uzasadnienie zarzuty sprzeciwu od zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 ppsa, orzeczono jak sentencji postanowienia.