I SA/Ol 908/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zofia Skrzynecka po rozpoznaniu w Olsztynie dniu 10 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiąc marzec, kwiecień, maj, lipiec 2008 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Wnioskiem z dnia 30 kwietnia 2015r., złożonym wraz ze skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 19 lutego 2015r., skarżąca B.K., zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego przez skarżącą formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz trojgiem dzieci w wieku 19, 17 i 14 lat. Jest zatrudniona w Zespole Szkół nr "[...]" w S. i otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości 3.958,78 zł, z czego potrącana jest przez komornika kwota 1.389 zł. Mąż skarżącej prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje miesięczny przychód w wysokości 5.486,45 zł brutto. Wnioskodawczyni jest właścicielką domu o powierzchni 350 m², z czego wykończona i zamieszkała część stanowi 150 m², oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 100 ha. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że jej zaległości w podatku od towarów i usług wynoszą 25.000 zł. Wskazała również na trudną sytuację w rolnictwie, tj. niskie ceny zboża i trzody, skutkujące tym, że produkcja jest niedochodowa. Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie postanowieniem z dnia 21 maja 2015r. odmówił przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. W sprzeciwie od tego postanowienia strona, podnosząc zarzut naruszenia art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", wskazała, że przepisy p.p.s.a. normujące instytucję prawa pomocy nie wprowadzają kryterium finansowo – zarobkowego. Przyznała, że dysponuje gospodarstwem rolnym o powierzchni 100 ha, jednak, w jej ocenie, w zaskarżonym postanowieniu bezzasadnie pominięto kwestie związane z aktualną sytuacją rynkową rolników, znacznymi wydatkami na działalność rolniczą oraz stratę w latach ubiegłych. Zdaniem strony, porównując sytuacją majątkową osoby, która nie posiada żadnej nieruchomości z jej aktualną sytuacją, należy stwierdzić, że jej sytuacja jest gorsza, gdyż posiadana przez nią nieruchomość generuje wydatki. Strona podniosła, że oprócz postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika sądowego, toczy się również szereg postępowań sądowych, w których jej mąż występuje jako pozwany. Z tego też względu, jak również wobec licznej rodziny skarżącej i z uwagi na fakt, że przed Sądem toczą się aktualnie 3 postępowania sądowe, w których złożono skargi kasacyjne, konieczne jest podjęcie działań zmierzających do uzyskania pełnego obrazu jej możliwości płatniczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Stosując prawo pomocy, nie można jednak chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Skoro zatem udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Ma ono zatem charakter wyjątkowy i może zostać przyznane wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach (p. postanowienie NSA z 26 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 201/14, opubl.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazany wyżej przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nakłada na stronę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie (p. postanowienie NSA z 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04, z 3 marca 2008 r., sygn. akt I FZ 74/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jest ona zatem zobligowana do przedstawienia w sposób czytelny swojego stanu finansowego, prezentując w sposób niebudzący wątpliwości źródła swego utrzymania, jak również ponoszone przez siebie wydatki. W tym celu winna ona złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o jej stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym (art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Uwzględniając powyższe uwagi, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów powstałych w związku z toczącym się postępowaniem sądowym, tj. wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 200 zł, bez uszczerbku utrzymania koniecznego, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu, opisana we wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacja majątkowa i osobista skarżącej nie wskazuje, wbrew twierdzeniom wnioskodawczyni, iż nie posiada ona, czy też nie jest w stanie zdobyć, środków pieniężnych na opłacenie kosztów postępowania sądowego. Przypomnieć w związku z tym należy, że skarżąca osiąga dochód z tytułu wynagrodzenia w wysokości 3.958,78 zł miesięcznie, natomiast jej mąż prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje przychód w wysokości 5.445,23 zł brutto miesięcznie. Uwzględniając nawet potrącenie komornicze z wynagrodzenia skarżącej w kwocie 1.389 zł, uznać należy, że wysokość dochodów jej rodziny umożliwia pozyskanie środków na pokrycie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 200 zł, bez uszczerbku w zaspokojeniu potrzeb rodziny. Przy ocenie kwestii związanych z sytuacją majątkową skarżącej nie sposób też pominąć, że posiada ona dom o powierzchni 350 m², z czego wykończona i zamieszkała część stanowi 150 m², oraz nieruchomość rolną o powierzchni 100 ha. W ocenie Sądu, prowadzenie gospodarstwa rolne znacznie (bo prawie 10 - krotnie) przekraczającego średnią wielkość powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwach rolnych w Polsce w 2014 r. (10,48 ha wg ogłoszenia Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 17.09.2014 r.) niewątpliwie generuje wysokie koszty, ale daje też możliwość osiągnięcia odpowiednich przychodów z produkcji rolnej, jak też i dochodów z tytułu zbycia tego gospodarstwa, oddania go w dzierżawę, a ponadto daje możliwość posłużenia się nim jako przedmiotem zabezpieczenia ewentualnego kredytu lub pożyczki, itd. Nie można tym samym przychylić się do twierdzeń wnioskodawczyni, że jej sytuacja jest gorsza od sytuacji osób nieposiadających w ogóle majątku nieruchomego. Rozpoznając zgłoszony w niniejszej sprawie wniosek, Sąd uwzględnił przy tym, że łączna kwota wpisów od skarg kasacyjnych wniesionych w trzech sprawach skarżącej oraz jej męża (sygn. akt I SA/Ol 703/14 i I SA/Ol 704/14) wynosi 852 zł. W ocenie Sądu dochody skarżącej i jej męża oraz posiadany przez nich majątek nieruchomy zapewniają im możliwość poniesienia tych kosztów. Mając na uwadze powyższe, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.