I SA/Ol 910/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca) sędzia WSA Wojciech Czajkowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Spółki A na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia 1) Uchyla zaskarżone postanowienie , 2) Zasadza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/OI 910/16 Uzasadnienie Skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie w przedmiocie nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności. Ponadto złożyła wniosek o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia zażalenia. Wskazała, że do chwili sprostowania pouczenia zawartego w treści postanowienia Spółka nie miała pewności co do tego w jaki sposób zażalenie to powinna wnieść co świadczy o tym, że uchybienie terminowi nastąpiło z powodu istotnej wady pouczenia zawartego w omawianym postanowieniu, nie zaś z winy strony. Brak właściwego pouczenia co do sposobu wniesienia zażalenia na postanowienie stanowi - jak ocenił to podatnik - wadę istotną mającą znaczny wpływ na sytuację procesową strony w postępowaniu podatkowym. Ze względu na rangę wskazanej wady pouczenia zawartej w postanowieniu organu z dnia 19 sierpnia 2016 r. w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności - nieostatecznej decyzji podatkowej, termin do wniesienia zażalenia powinien być liczony dopiero od daty usunięcia wady to jest od dnia 1 września 2016 r.. Wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu Podatnik złożył także zażalenie na postanowienie organu z dnia 19 sierpnia 2016 r. realizując w ten sposób obowiązek wynikający z treści art. 162 Ordynacji podatkowej. Kolegium rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie nie uwzględniło wniosku. Kolegium wskazało na treść art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Powodem uchybienia terminowi było - jak wskazała strona - błędne pouczenie o sposobie wniesienia zażalenia. W pouczeniu wskazano, że zażalenie wnieść należy za pośrednictwem Prezydenta Miasta O., zamiast Prezydenta Miasta "[...]". Prawidłowe pouczenie zostało wskazane w postanowieniu o sprostowaniu pouczenia i wskazania Prezydenta Miasta zamiast Prezydenta Miasta O. jako organu, do którego należało złożyć zażalenie. Kolegium wskazało, że wada pouczenia zawarta w postanowieniu organu z dnia 19 sierpnia 2016 r. w żaden sposób nie uniemożliwiła Stronie wniesienia zażalenia w terminie 7 dni licząc od dnia doręczenia tego postanowienia - to jest do dnia 31 sierpnia 2016 r. włącznie. Nawet przy założeniu, że podatnik byłby nieświadomy, co do właściwości organu pośredniczącego w złożeniu zażalenia to zachowanie się tegoż podatnika zgodnie z pouczeniem prowadziłoby do skutecznego złożenia środka zaskarżenia. Wynika to wprost z treści art. 165 § 3 Ordynacji podatkowej mówiącego o tym, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu ( ..... ). Prezydent Miasta O. jest niewątpliwie organem podatkowym, który byłby w takiej sytuacji zobowiązany do skorzystania z przepisu zawartego w art. 170 § 1 O.p. stanowiącego, że jeżeli organ podatkowy, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, powinien niezwłocznie przekazać je organowi właściwemu, zawiadamiając o tym wnoszącego podanie. Na podstawie art. 170 § 2 O.p. podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem terminu określonego przepisami prawa uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Wskazana regulacja gwarantowała zatem podatnikowi skuteczne wniesienie środka zaskarżenia. Dowody zebrane w niniejszej sprawie nie potwierdzają jednak także i tego, że podatnik nie miał wiedzy o tym do jakiego właściwego organu powinien nadać zażalenie. Wynika to z samego faktu oczekiwania przez podatnika na sprostowanie pouczenia zamieszczonego w postanowieniu. A zatem skarżąca miała wiedzę o tym, że środki zaskarżenia składane są za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżony akt. Zbędne oczekiwanie przez Podatnika na sprostowanie pouczenia mimo możliwości zrealizowania prawa do złożenia zażalenia w sposób wskazany w tym pouczeniu bądź wniesienia zażalenia za pośrednictwem organu, który był podatnikowi w rzeczywistości znany - jest w ocenie Kolegium działaniem zawinionym. Nie można zatem w tej sytuacji stwierdzić, że spełnione zostały przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Kolegium rozpatrując niniejszą sprawę dokonało jej analizy także w aspekcie przepisów zawartych w art. 214 w związku z art. 219 Ordynacji podatkowej, z których to przepisów wynika, że błędne pouczenie w decyzji (w postanowieniu) co do prawa odwołania lub skargi do sądu administracyjnego albo brak takiego pouczenia - nie może stronie szkodzić. Wystąpienie skutku przewidzianego w art. 214 O.p. miałoby - w ocenie Kolegium - miejsce wówczas, gdyby zastosowanie się do pouczenia zawartego w postanowieniu miało negatywny wpływ na sytuację procesową tegoż Podatnika. Tymczasem - jak wskazano to wyżej - wniesienie zażalenia za pośrednictwem organu podatkowego omyłkowo wskazanego w postanowieniu nie przyniosłoby negatywnych skutków a wręcz odwrotnie służyłoby zachowaniu terminu do wniesienia zażalenia. Mając na uwadze powyższe Kolegium stwierdziło, że nie zachodzą przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W skardze wniesionej do Sądu Spółka zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów prawa procesowego, a to art. 162 § 1 O.P. w zw. z art. 214 w zw. z art. 219 O.P. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że pomimo wadliwego pouczenia w postanowieniu Prezydenta Miasta z dnia 19 sierpnia 2016 r. w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej Prezydenta Miasta z dnia 25 lutego 2013 r., co do prawa jego zaskarżenia przez skarżącą i wniesienia przez nią zażalenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia jej postanowienia zawierającego sprostowanie ww. pouczenia, ponosi ona winę uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 19 sierpnia 2016 r.. W związku z powyższym wniosła o: uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]", w całości, oraz zasądzenie na rzecz Skarżącej od Samorządowego Kolegium Odwoławczego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie, z uwagi na wniesienie przez Skarżącą skargi do tut. Sądu na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", stwierdzającego uchybienie przez skarżącą terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta z dnia 19 sierpnia 2016 r., na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wniosła o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu rozstrzygnięcie tej sprawy. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że do chwili sprostowania pouczenia zawartego w treści postanowienia Spółka nie miała pewności co do tego w jaki sposób zażalenie to powinna wnieść co świadczy o tym, że uchybienie terminowi nastąpiło z powodu istotnej wady pouczenia zawartego w omawianym postanowieniu, nie zaś z winy strony. W ocenie skarżącej art. 217 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej stanowi, że poprawne pouczenie adresata wydanego postanowienia w kwestii zażalenia stanowi jeden z obligatoryjnych elementów postanowień wydawanych w postępowaniu podatkowym. Z uwagi na jego istotne znaczenie pouczenie to nie może być - w ocenie strony - sanowane w trybie art. 215 § 1 w związku z art. 219 Ordynacji podatkowej, to jest w drodze przewidzianej w tych przepisach instytucji sprostowania decyzji podatkowej (w niniejszym przypadku postanowienia). Brak właściwego pouczenia co do sposobu wniesienia zażalenia na postanowienie stanowi - jak ocenił to podatnik - wadę istotną mającą znaczny wpływ na sytuację procesową strony w postępowaniu podatkowym. Ze względu na rangę wskazanej wady pouczenia zawartej w postanowieniu organu z dnia 19 sierpnia 2016 r. w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności - nieostatecznej decyzji podatkowej, termin do wniesienia zażalenia powinien być liczony dopiero od daty usunięcia wady to jest od dnia 1 września 2016 r. Wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu skarżąca złożyła także zażalenie na postanowienie organu z dnia 19 sierpnia 2016 r. realizując w ten sposób obowiązek wynikający z treści art. 162 Ordynacji podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm., oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. W myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Sąd podzielił zarzut Spółki w przedmiocie naruszenia przepisów prawa procesowego, a to art. 162 § 1 O.p. w zw. z art. 214 w zw. z art. 219 O.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że pomimo wadliwego pouczenia w postanowieniu Prezydenta Miasta z dnia 19 sierpnia 2016 r. w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej Prezydenta Miasta z dnia 25 lutego 2013 r., co do prawa jego zaskarżenia przez skarżącą i wniesienia przez nią zażalenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia jej postanowienia zawierającego sprostowanie ww. pouczenia, ponosi ona winę uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 19 sierpnia 2016 r. W kontekście poczynionych ustaleń faktycznych, które są bezsporne, zaistniały przesłanki przewidziane w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Na okoliczności związane z błędnym pouczeniem zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1351/16. "Przy ocenie przesłanki braku zawinienia, będącej warunkiem koniecznym przywrócenia terminu do dokonania przez stronę spóźnionej czynności w postępowaniu administracyjnym, ma znaczenie okoliczność, czy przyczyną uchybienia terminu jest wyłącznie zachowanie samej strony, czy również postępowanie organu, mogące wprowadzić stronę w błąd". Instytucja przywrócenia terminu w postępowaniu podatkowym nie opiera się na wykazaniu, lecz na uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminu. Zważywszy natomiast na niewątpliwy błąd organu pierwszej instancji, w przedmiocie wadliwego pouczenia, to należy uznać, że następstwo powyższej przesłanki w niniejszej sprawie zostało uprawdopodobnione. Przy ocenie przesłanki braku zawinienia, będącej warunkiem koniecznym przywrócenia terminu do dokonania przez stronę spóźnionej czynności w postępowaniu administracyjnym, ma znaczenie okoliczność, czy przyczyną uchybienia terminu jest wyłącznie zachowanie samej strony, czy również postępowanie organu, mogące wprowadzić stronę w błąd (por. wyrok NSA z 16 października 2015 r., II GSK 1871/14, www.orzecznia.nsa.gov.pl). Sąd uznał zatem za zasadny zarzut naruszenia art. 162 § 1 O.p., gdyż niewłaściwa ocena wystąpienia przesłanki uprawdopodobnienia niezawinionego działania strony miała istotny wpływ na wynik sprawy. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. skarga podlega uwzględnieniu, gdyż w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki przewidziane w art. 162 § 1 O.p., gdyż strona skarżąca uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu. Brak było podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1) p.p.s.a.. Rozstrzygnięcie niniejszej tej sprawy nie jest uzależnione od wyniku postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiocie uchybienia przez skarżącą terminu do wniesienia przedmiotowego zażalenia. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na art. 200, 205 i 209 p.p.s.a..