I SA/Ol 92/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło, Sędziowie sędzia WSA Wiesława Pierechod (sprawozdawca), sędzia WSA Renata Kantecka, Protokolant sekretarz sądowy Jolanta Piasecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2018r. w Olsztynie skargi Dyrektora Izby Administracji Skarbowej o wznowienie postępowania sądowego, zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 stycznia 2017r., sygn. akt I SA/Ol 863/16 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej) z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym oraz w opłacie paliwowej za lipiec i sierpień 2011r. postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zasądzić od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz M. P. kwotę 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 26 stycznia 2017r. sygn. akt I SA/Ol 863/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" nr "[...]" określającą M. P. zobowiązania w podatku akcyzowym oraz w opłacie paliwowej za lipiec i sierpień 2011r. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 13 kwietnia 2017r., wobec odrzucenia, postanowieniem z dnia 30 marca 2017r. wniesionej po terminie skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej i uprawomocnienia się postanowienia WSA z dnia 24 kwietnia 2017r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W dniu 7 lutego 2018r. do Sądu wpłynęła skarga Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 2 lutego 2018r. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyżej wymienionym wyrokiem. W skardze o wznowienie postępowania Organ powołał się na przesłankę wznowienia określoną w art. 271 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U . z 2017r. poz. 1369 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Uzasadniając zaistnienie wymienionej przesłanki oraz dochowanie terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania, określonego w art. 277 p.p.s.a Organ wskazał, że o podstawie wznowienia dowiedział się w dniu 29 listopada , tj. w dniu doręczenia wyroku NSA z dnia 5 października 2017r. w sprawie o sygn. akt II FSK 1262/17, w którym jako przyczynę uchylenia wyroku WSA w Olsztynie Naczelny Sąd Administracyjny wskazał nieważność postępowania , wynikającą z nieprawidłowego składu sądu, w którym orzekało troje sędziów delegowanych. Orzeczenie NSA zapadło na posiedzeniu niejawnym, zatem Organ mógł powziąć wiadomość o przesłance nieważności dopiero w momencie doręczenia wyroku. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że także w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 863/16. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie orzekał w dniu 26 stycznia 2017r w składzie nieprawidłowym, albowiem wyrok został wydany w składzie trzyosobowym przez sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, delegowanych do orzekania w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie. Organ wskazał, że zgodnie z art. 16 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na rozprawie w składzie trzech sędziów. Kwestia orzekania w innym sądzie niż wskazany w akcie nominacji nie została unormowana w ustawach Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz Prawie o ustroju sądów administracyjnych. W oparciu o art. 29 § 1 p.u.s.a. w sprawach nieuregulowanych w ustawie do wojewódzkich sądów administracyjnych oraz sędziów, asesorów sądowych, starszych referendarzy sądowych , referendarzy sądowych starszych asystentów sędziów, asystentów sędziów stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o ustroju sądów powszechnych. Zgodnie z art. 77 § 1 pkt.1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r.- Prawo o ustroju sądów powszechnych ( Dz. U. z 2016r. poz. 2062 ze zm.) sędzia wojewódzkiego sądu administracyjnego może być, za jego zgodą delegowany na czas określony do 2 lat lub czas nieokreślony do innego wojewódzkiego sądu administracyjnego przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Natomiast według art.46 § 1p.u.s.p. w składzie sądu może brać udział tylko jeden sędzia innego sądu. W przypadku więc sądu o ustalonym składzie osobowym sędziów ( tak jak WSA w Olsztynie ), sprawy należące do właściwości tego sądu rozpoznają sędziowie tego sądu, a tylko wyjątkowo w składzie orzekającym mógłby brać udział tylko jeden sędzia innego sądu. W przypadku, gdy w składzie sądu uczestniczy więcej niż jeden sędzia innego sądu, mamy do czynienia ze składem sądu sprzecznym z przepisami prawa , co stanowi o zaistnieniu przesłanki nieważności, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. tj nieważność postępowania zachodzi jeżeli skład sądu był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. Zaistnienie przesłanki nieważności sprawia, że wznowienie postępowania na takiej podstawie powoduje bezwzględne uchylenie orzeczenia niezależnie od związku z nieważnością a jej wpływem na rozstrzygnięcie sprawy. Na potwierdzenie tego stanowiska Dyrektor Izby Administracji Skarbowej powołał się na pogląd wyrażony w komentarzu do kodeksu postępowania cywilnego (t.I Warszawa.2004 s.854), że interes prawny skarżącego nie musi być wynikiem pokrzywdzenia treścią rozstrzygnięcia jakie zapadło w sprawie. Skargę o wznowienie może wnieść również osoba , której żądania zostały uwzględnione w całości. Ponadto przytoczył tezy wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 11.04. 2013r. sygn. akt II FSK 1169/11 oraz z dnia 15.09. 2010r. II OSK 1670/10. według których każde orzeczenie wydane w toku postępowania dotkniętego wadą nieważności powinno być zawsze usunięte z obrotu prawnego, niezależnie od wyniku zakończonego postępowania i niezależnie od słuszności zapadłego w nim rozstrzygnięcia. Przepis art. 271 p.p.s.a. wskazuje na nieważność postępowania jako podstawę wznowienia, określając przyczyny nieważności postępowania, które będą skutkowały uchyleniem prawomocnego orzeczenia bez względu na to, czy miały one jakikolwiek wpływ na wynik postępowania. Orzeczenie podjęte w wadliwym składzie sądu narusza w związku z tym art.16 § 1 p.p.s.a. , art. 46 p.u.s.p. w związku z art. 29 § 1 p.u.s.a. , a tym samym zachodzi przesłanka nieważności postępowania, określona w art.271pkt 2. Zaistniała zatem konieczność korekty wadliwego orzeczenia Sądu, które zapadło z uchybieniem bezwzględnie obowiązującym przepisom prawa. Po wstępnym sprawdzeniu wymogów skargi o wznowienie postępowania sprawa została skierowana do rozpoznania na rozprawie. Na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2018r. pełnomocnik M. P. wniosła o odrzucenie skargi Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z uwagi na treść art. 271 p.p.s.a i niespełnienie łącznie przesłanek wznowienia. Podkreśliła, że nie dochowano terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania sądowego. Zdaniem pełnomocnika, terminu tego nie można liczyć od otrzymania wyroku w innej sprawie. Powinien on być liczony najpóźniej od daty otrzymania wyroku z uzasadnieniem w sprawie, w której żąda się wznowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że uregulowana w art. 270 p.p.s.a. instytucja wznowienia postępowania polega na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego w przypadkach zaistnienia ustawowych przyczyn wznowienia. Jest to instytucja nadzwyczajna, zatem przy badaniu dopuszczalności wniesienia skargi o wznowienie postępowania nie stosuje się wykładni rozszerzającej. Trzeba też wskazać, że zaistnienie którejś ze wskazanych w art. 271, 272, 273 p.p.s.a ustawowych podstaw wznowienia nie prowadzi bezpośrednio do wyeliminowania z obrotu prawnego prawomocnego orzeczenia. Postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego opiera się na zasadzie skargowości, a warunkiem skuteczności skargi jest wykazanie jej wniesienia w terminie określonym w art. 277 p.p.s.a. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we wniesionej skardze o wznowienie postępowania wskazał na podstawę z art. 271 pkt.1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem "Można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia". Wprost z literalnego brzmienia przepisu należy wnioskować, i tak jest przyjęte w dotychczasowym orzecznictwie NSA, że osobą nieuprawnioną do orzekania jest osoba nie będąca sędzią, a więc ten kto nie został powołany na stanowisko sędziego sądu administracyjnego, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2017r. poz. 2188 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.u.s.a. Osobą nieuprawnioną jest też osoba, która nie ma uprawnień do orzekania w danym sądzie administracyjnym. Uprawnienia do orzekania w danym sądzie wynikają z faktu otrzymania powołania na stanowisko sędziego z wyznaczeniem miejsca służbowego ( siedziby) sędziego ( art. 5 § p.u.s.a.) lub z delegacji do orzekania w określonym sądzie. Zgodnie z art. 3 § 1 p.u.s.a. sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne. Trzeba w tym miejscu wskazać, że w myśl art. 13 § 1 p.u.s.a Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego może delegować, na czas określony sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego, za jego zgodą , do pełnienia obowiązków sędziego w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Według § 2 art.13 "Minister Sprawiedliwości, na wniosek Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, może delegować, na czas określony, sędziego sądu apelacyjnego lub sędziego sądu okręgowego, za jego zgodą do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym". Zatem, wbrew argumentacji zawartej w skardze o wznowienie postępowania ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych zawiera własne regulacje w "kwestii orzekania w innym sądzie, niż wskazany w akcie powołania". Niewątpliwie ustawa ta milczy w kwestii delegowania sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego do innego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zgodzić się należy ze stanowiskiem, że w takim wypadku delegacja następuje na postawie art. 77 § 1 pkt.1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r.- Prawo o ustroju sądów powszechnych w związku z art. 29 § 1 p.u.s.a. Wątpliwości budzi przy tym to, czy, przy odpowiednim stosowaniu do wojewódzkich sądów administracyjnych przepisów ustawy p.u.s.p. i regulacjach z art. 13 p.u.s.a , norma z art. 46 § 1 p.u.s.p. odnosi się do składów orzekających wojewódzkich sądów administracyjnych, a nie wyłącznie do sytuacji, w której w składzie wsa orzeka sędzia sądu okręgowego lub apelacyjnego. Wtedy bowiem mamy do czynienia z sędzią innego sądu, niż wojewódzki sąd administracyjny. Trzeba zwrócić uwagę na to, że nie zachodzi tożsamość między treścią art.183§2pkt.4) p.p.s.a ,który wskazano na uzasadnienie nieważności postępowania, a art. 271 pkt 1 p.p.s.a W ocenie Sądu, literalnie odczytywana podstawa wznowienia postępowania wskazana w art. 271 pkt 1 p.p.s.a nie zachodzi w przypadku uznania, że skład sądu był niezgodny z przepisami prawa, a wyłącznie w przypadku braku uprawnienia danej osoby do orzekania. Nie można mówić o "nieuprawnionej osobie" gdy w składzie orzekającym w sprawie zasiadali sędziowie wojewódzkiego sądu administracyjnego, delegowani przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego do orzekania w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie. Niezależnie od powyższego Sąd podziela stanowisko pełnomocnika skarżącego, że wskazany w art. 277 p.p.s.a. trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania nie może być liczony od dnia, w którym Organ otrzymał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego wraz z uzasadnieniem w innej sprawie. W tej sprawie wyrok z dnia 26.01. 2017r. sygn. akt I SA/Ol 863/16, wraz uzasadnieniem został doręczony organowi w dniu 21.02.2017r. Niewątpliwie zatem już w okresie biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej istniała możliwość rozważenia kwestii nieważności postępowania ze względu na skład sądu, biorąc pod uwagę faktyczną wiedzę co do zaistnienia tej przesłanki. Jak już wskazano na wstępie, skarga kasacyjna od tego wyroku ( niezawierająca zarzutu nieważności) została odrzucona z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia. Termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania upłynął zatem najpóźniej z dniem 13 lipca 2017r. ( trzy miesiące od daty prawomocności wyroku). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, po zbadaniu na rozprawie dopuszczalności wznowienia, na podstawie art. 281 p.p.s.a. odrzucił skargę o wznowienie postępowania. O zwrocie kosztów procesu na rzecz M. P. Sąd orzekł na podstawie art.200 i art. 205 § 2 oraz 206 w związku z art. 276 p.p.s.a., Sąd uznał, że odpowiednie stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, uzasadnia - w przypadku odrzucenia wniesionej przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej skargi o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem, w którym uwzględniono skargę skarżącego - przyznanie stronie reprezentowanej przez radcę prawnego zwrotu kosztów postępowania, przy uwzględnieniu wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości stałej.