I SA/Ol 929/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący: SSO del. Jolanta Strumiłło po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. L. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi D. L. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia odwołania p o s t a n a w i a: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. I SA/Ol 929/14 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 6 marca 2015 r. Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie, po rozpoznaniu wniosku D. L. o przyznanie prawa pomocy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 14 marca 2015 r. Powyższe postanowienie zaskarżył D. L. W złożonym sprzeciwie skarżący podkreślił, że jest osobą bezrobotną, która nie może ponosić kosztów postępowania sądowego. Do sprzeciwu dołączył zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy z 16 marca 2015r. podkreślił, że nie otrzymał wezwania Sądu do uzupełnienia wniosku o przyznanie pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje: W razie wniesienia sprzeciwu, zgodnie z art. 260 p.p.s.a., postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc. Zatem wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu. Zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, w przypadku gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ocena czy w sprawie zachodzi konieczność zwolnienia strony od kosztów sądowych podejmowana jest przede wszystkim na podstawie oświadczenia o stanie majątkowym strony. Powinno ono być tak sporządzone by odzwierciedlało całą sytuację majątkową i życiową ubiegającego się o zwolnienie. Pozwala ono na ocenę czy strona ubiegająca się o zwolnienie od kosztów nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca w dniu 16 stycznia 2015r. został wezwany do uzupełnienia wniosku przez złożenie dodatkowych wyjaśnień i dokumentów dotyczących jego stanu majątkowego. Korespondencja jednak mimo prawidłowego dwukrotnego awizowania nie została przez niego odebrana. Sąd na podstawie przepisów art.73 §1,2,3,4, ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012.270) uznał doręczenie za dokonane z dniem 5 lutego 2015r. Wnioskodawca w swoim oświadczeniu o stanie majątkowym i uzupełnieniu oświadczenia dokonanym w sprzeciwie z dnia 19 marca 2015r, wskazał, że jest na utrzymaniu swoich rodziców. Nie posiada jakiegokolwiek majątku. Jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku i mimo starań nie może znaleźć żadnej pracy. Podkreślił, że nie prowadzi z rodzicami wspólnego gospodarstwa domowego pozostaje na całkowitym ich utrzymaniu. Podał, że z tytułu zatrudnienia rodzice uzyskują dochód w wysokości 1 600 zł i 2 000 zł. Należy podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r. (sygn. akt FZ 478/04,) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Z tego względu przesłanki zastosowania instytucji prawa pomocy winny być interpretowane w sposób ścisły, a udzielenie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej – jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody. W tych okolicznościach niniejszej sprawy Sąd uznał, że skarżący nie posiada środków majątkowych umożliwiających poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Powyższe uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji