I SA/Ol 93/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. G. o zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za: luty, czerwiec, od września do grudnia 2005r., od stycznia do grudnia 2006r., od stycznia do grudnia 2007r. oraz od stycznia do czerwca i od sierpnia do listopada 2008r. postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego ponad kwotę 3.000 zł Wnioskiem z dnia 1 marca 2011r. skarżący W. G. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w wysokości 7.099 zł. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca obecnie nie pracuje, we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną, która prowadzi działalność gospodarczą, z tego tytułu uzyskuje dochód w wysokości 2.928,98 zł. Skarżący nie posiada żadnego majątku nieruchomego jak również zasobów pieniężnych. Jest właścicielem samochodów "[...]", "[...]", "[...]". Pojazdy te są zajęte przez Urząd Skarbowy w "[...]" na poczet należności stanowiącej przedmiot sporu w niniejszej sprawie. Argumentując trudną sytuację materialną wnioskodawca wskazał, iż w chwili obecnej nie jest w stanie uiścić opłaty od skargi. Nie posiada majątku, nie ma możliwości zarobkowych, podjęcie jakiejkolwiek działalności zarobkowej uniemożliwia mu stan zdrowia. Do złożonego wniosku skarżący dołączył opinię sądowo-lekarską z dnia 15.01.2011r., z której wynika, iż jest on po operacji wszczepienia endoprotezy stawu biodrowego prawego, choruje na zwyrodnienie pourazowe stawu kolanowego prawego, ponadto na boreliozę i nadciśnienie tętnicze. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy powinien zbadać sytuację majątkową wnioskodawcy, a w szczególności skonfrontować jego dochody z udokumentowanymi wydatkami. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona stosownie do przepisu art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.), jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Pismem z dnia 04.03.2011r., skarżący wezwany został do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie następujących dodatkowych oświadczeń: - odpisu dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do lokalu, w którym skarżący zamieszkuje ("[...]"), bądź oświadczenia w tym zakresie (tj. czy lokal ten wynajmuje, zamieszkuje nieodpłatnie lub inne), - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia w zakresie szczegółowego zestawienia stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny, przedłożenia dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki, oświadczenia czy korzysta z czyjejś pomocy i podania jej zakresu, – wyjaśnień w formie pisemnego oświadczenia o stanie majątkowym żony ( nieruchomości – mieszkanie, dom, nieruchomości rolne, inne nieruchomości, podania ich powierzchni i położenia; ruchomości, przedmiotów wartościowych o wartości większej niż 3000 euro, zasobów pieniężnych, oszczędności, papierów wartościowych), - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia o posiadanych przez skarżącego, a także jego małżonkę nieruchomościach (podania ich rodzaju i powierzchni), ruchomościach powyżej 3.000 euro oraz o posiadanych przez niego zasobach pieniężnych (oszczędnościach, papierach wartościowych) - w okresie od 01.01.2007r do 01.03.2011r. - w przypadku zbycia ewentualnego majątku określenia formy zbycia ( darowizna, sprzedaż itp.) podania daty zbycia, w przypadku sprzedaży podania kwoty uzyskanej z tego tytułu oraz jej przeznaczenia, – wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia czy skarżący lub jego żona posiadają rachunki bankowe, w przypadku odpowiedzi twierdzącej przedstawienia wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (grudzień 2010r., styczeń- luty 2011r), w przypadku braku posiadania rachunków bankowych przez skarżącego czy jego żonę odpowiedniego oświadczenia w tym zakresie, - oświadczenia czy skarżący lub jego żona posiadają polisy ubezpieczeniowe, jeżeli tak to kiedy zostały(a) zawarte(a), jaka jest wysokość i częstotliwość rat oraz jakie środki zostały na nich zgromadzone, - przedłożenia innych dokumentów, oświadczeń mogących potwierdzić w ocenie skarżącego trudną sytuację materialną i życiową. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w piśmie z dnia 15 marca 2011r. złożył oświadczenie, iż nieruchomość, przy ul. "[...]" w "[...]" została sprzedana w październiku 2008r. za kwotę 280.000 zł. Całość kwoty została przeznaczona na zakup nieruchomości w "[...]" przy ul. "[...]", będącej własnością spółki jawnej A. W skład tej nieruchomości wchodzi budynek mieszkalny, w którym zamieszkuje: skarżący wraz z żoną "[...]", dorosła córka z dzieckiem oraz dorosły syn wraz z żoną i dzieckiem. Na zakup tej nieruchomości spółka A zaciągnęła ponadto kredyt w wysokości 517.241,38 CHF. Spółka A należała wówczas do wspólników W. i B. G. Od 20 września 2010r. wspólnikiem w miejsce W. G. został jego syn M. G. Z możliwości zamieszkiwania we wskazanej nieruchomości skarżący i jego żona korzystają nieodpłatnie bez umowy ze spółką. Wnioskodawca podniósł, iż obecnie jest niezdolny do pracy, przebywa na długotrwałym zwolnieniu lekarskim po przebytej operacji biodra. Wskazał, iż obecnie pozostaje na wyłącznym utrzymaniu żony. Wyjaśnił, iż łączne wydatki na opłaty za wodę, energię elektryczną, wyżywienie, leczenie, telefon, środki czystości i ubrania wynoszą miesięcznie około 1.500 zł. Oświadczył również, iż nie posiada zasobów pieniężnych nie posiada ich również żona skarżącego, małżonkowie nie posiadają także rachunków bankowych, nieruchomości i innych wartościowych rzeczy ruchomych, papierów wartościowych. Dodał, iż jego małżonka nie posiada zasobów pieniężnych oszczędności i innych praw majątkowych. Posiada jedynie 50% udziałów w spółce A. Wskazał, iż posiada polisę, aktualna suma ubezpieczenia to 32.366 złotych, składka 98,20 zł miesięcznie. Jego żona posiada również polisę, podobnie aktualna suma ubezpieczenia wynosi 32.366 zł, a składka 106,40 zł. Skarżący przekazał swoje udziały w spółce synowi M. G. w drodze darowizny, innych praw spółkowych nie posiada. Rozpoznając niniejszy wniosek zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Przedstawiona powyżej sytuacja materialna i rodzinna wnioskodawcy nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W związku z tym, iż skarżący nie uzyskuje obecnie dochodów, pomocy w uiszczeniu części kosztów sądowych w wysokości 3.000 zł będzie musiał oczekiwać ze strony swojej rodziny tj. żony, na której utrzymaniu pozostaje oraz dzieci, a zwłaszcza syna. Stanowisko powyższe znajduje uzasadnienie w okolicznościach niniejszej sprawy. Jak już wyżej wskazano skarżący pozostaje na utrzymaniu żony, która uzyskuje dochód w wysokości 2.928 zł. Wykazane stałe koszty utrzymania gospodarstwa domowego wynoszą zaledwie połowę dochodu rodziny, tym samym do dyspozycji rodziny pozostaje wolna kwota środków pieniężnych w wysokości około 1.500 zł. Wnioskodawca nie wykazał przy tym żadnych szczególnych obciążeń takich jak np. kredyty, pożyczki. Zauważyć również należy, iż skarżący pomimo nie posiadania własnych nieruchomości, zamieszkuje nieodpłatnie w nieruchomości będącej własnością spółki, tym samym nie musi ponosić kosztów wynajmu. Skarżący nie powoływał się również na jakiekolwiek trudności finansowe spółki A, w związku, z którymi dochody żony lub sytuacja mieszkaniowa rodziny byłaby zagrożona. O dobrej kondycji finansowej spółki świadczyć może również wysokość udzielonego jej kredytu na zakup nieruchomości (517.241,38 CHF). Skarżący i jego żona ponoszą również koszty dodatkowych ubezpieczeń w wysokości około 200 zł miesięcznie, nie wyjaśnił przy tym jakiego rodzaju są to ubezpieczenia i jakie środki zostały na nich zgromadzone. Przedstawione wyżej okoliczności świadczą zatem o stabilnej sytuacji bytowej skarżącego i jego żony. Ponadto w okolicznościach niniejszej sprawy zasadne jest stwierdzenie, iż pomocy w zakresie uiszczenia kosztów sądowych czy ich części, skarżący może również oczekiwać ze strony swojego syna, co nie pozostawałoby w sprzeczności z art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym "rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie". Powyższe uzasadnia bowiem okoliczność darowania synowi majątku, w postaci swoich udziałów w spółce, tj. połowy udziałów spółki. Dodatkowo za stanowiskiem częściowego zwolnienia od kosztów sądowych przemawia również zakres złożonego wniosku. Skarżący w formularzu PPF zwrócił się bowiem o zwolnienie od kosztów sądowych lub o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Biorąc pod uwagę wysokość wymaganego na chwilę obecną wpisu sądowego uznać należy, iż zwolnienie ponad połowę koniecznych kosztów będzie adekwatne do zakresu złożonego wniosku jak i możliwości finansowych skarżącego. Biorąc bowiem pod uwagę całokształt sytuacji materialnej, bytowej i rodzinnej wnioskodawcy stwierdzić należy, iż nie jest ona na tyle zła, aby zdobycie przez wnioskodawcę środków pieniężnych na uiszczenie części kosztów sądowych było rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W związku z tym na zasadzie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzec należało jak w sentencji.