I SAB/Ol 2/22
WyrokWSA w Olsztynie2022-04-20
Skład orzekający: Katarzyna Górska, Renata Kantecka, Przemysław Krzykowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego prowadził postępowanie w sprawie podatku od towarów i usług w sposób przewlekły, naruszając tym samym przepisy Ordynacji podatkowej oraz Konstytucji RP?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ nie prowadził postępowania w sposób przewlekły ani nie pozostawał w bezczynności. Pomimo złożoności sprawy, obszerności materiału dowodowego i konieczności prowadzenia postępowań przez inne organy, organ podejmował systematyczne czynności dowodowe i wyjaśniające, informował stronę o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy, podając przyczyny i wyznaczając nowy termin. Działania organu miały umocowanie w przepisach prawa i nie nosiły znamion opieszałości, pozorności ani braku należytej staranności.Stan faktyczny
Spółka A złożyła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w sprawie podatku od towarów i usług za marzec 2019 r. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i Konstytucji RP poprzez rażące naruszenie terminów załatwienia sprawy, wskazując, że postępowanie trwało ponad 2 lata od wszczęcia kontroli. Organ w odpowiedzi na skargę przedstawił szczegółowy przebieg postępowania, wskazując na złożoność sprawy, konieczność zebrania obszernego materiału dowodowego, w tym z postępowań prowadzonych przez inne organy, oraz podjęte czynności dowodowe i wyjaśniające.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Górska Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Spółki A na przewlekłe prowadzenie przez Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego postępowania w sprawie podatku od towarów i usług za marzec 2019 r. oddala skargę.
W. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. (dalej jako Spółka, skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika doradcę podatkowego, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie podatku od towarów i usług za marzec 2019r.
Spółka wniosła o:
1) zobowiązanie organu do merytorycznego zakończenia wskazanej sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt organowi;
2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych;
3) rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym;
4) stwierdzenia rażącego naruszenia art. 63 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 422 ze zm., dalej jako u.k.a.s.) oraz 120, art. 121 § 1, art. 123, art. 124, art. 125 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 1540 ze zm., dalej jako O.p.) oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP przez organ prowadzący postępowanie.
Zarzucając Naczelnikowi Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie (dalej jako organ, Naczelnik) naruszenie: art. 120, art. 121 § 1, art. art. 123, art. 124, art. 125 § 1, art. 63 ust. 1 i 2 u.k.a.s. oraz art. 2 i 7 Konstytucji przez rażące naruszenie terminów załatwienia sprawy.
W uzasadnieniu wskazano, że w grudniu 2019 r. organ wszczął kontrolę celno-skarbową, która we wrześniu 2021 r. przekształciła się w postępowanie podatkowe. Pomimo upływu 5 miesięcy (od przekształcenia i ponad 2 lat od wszczęcia kontroli) nadal nie wiadomo, co w sprawie robi organ i co konkretnie stoi na przeszkodzie w zakończeniu kontroli? Naruszono nie tylko art. 63 ust. 1 i 2, ale przede wszystkim art. 125, ale także : art. 120, art. 121 § 1, art. 123, art. 124, O.p. Organ podatkowy przedłużył postanowieniem termin załatwienia sprawy do 24 stycznia 2022 r., bez konkretnego zresztą wskazania przyczyn zwłoki.
Wskazując na treść art. 63 ust. 1 u.k.a.s., określającego termin załatwienia kontroli celno-skarbowej, którego treść odpowiada treści art. 139 § 1 i art. 140 § 1 O.p.
Podkreślono, że Ordynacja podatkowa nakazuje załatwianie spraw w następujących terminach: niezwłocznie, bez zbędnej zwłoki, w ciągu miesiąca, w ciągu 2 miesięcy, w ciągu 3 miesięcy, w innym terminie przewidzianym wyraźnie w ordynacji podatkowej. Można zatem dokonać podziału tych terminów na wyznaczone w sposób bezwzględny (miesiąc, 2 miesiące, 3 miesiące) oraz względny (niezwłocznie i bez zbędnej zwłoki).
Przedłużając termin do załatwienia sprawy organ winien wskazać konkretne przyczyny niedotrzymania terminu (wyjaśniając, co stoi na przeszkodzie w załatwieniu sprawy, jakie czynności i dowody zamierza jeszcze przeprowadzić) i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Takie przypadki winny jednak być incydentalne; w Polsce stały się niechlubną normą, dzięki nadmiernej pobłażliwości sądów, które tolerują łamanie przez organy wskazanych w niniejszej skardze zasad postępowania podatkowego i wzorców konstytucyjnych oraz lekceważą konstytucyjną powinność sądów, jaką jest ochrona praw obywatelskich podatników przed arbitralnością organów władzy publicznej.
Tym samym, zdaniem Spółki, w niniejszym przypadku doszło do naruszenia wielu zasad: praworządności, zaufania podatnika do organu (państwa prawa), czynnego udziału w postępowaniu, szybkości postępowania czy przekonywania w sprawie, które muszą dla organu rodzić negatywne konsekwencje. Ich bowiem brak będzie nie tylko przyzwoleniem na dalsze lekceważenie prawa przez organy stosujące prawo i obowiązane do stania na jego straży, ale także na nieliczenie się organów ze słusznym interesem podatnika, zainteresowanego szybkim załatwieniem sprawy, o umacnianiu przekonania, że żyjemy w praworządnym państwie prawa - nie wspominając. Nie wolno zapominać, że długi czas trwania postępowania powoduje, że podatnik przez ten czas pozostaje w nieustannej dyspozycji organu (zamiast skupić się na prowadzeniu biznesu) i musi reagować na każde jego wezwanie. W takiej sytuacji nie jest możliwe prowadzenie biznesu w sposób racjonalny i zaplanowany. Obecne postępowanie trwa już ponad 2 lata; w żadnym cywilizowanym kraju Europy nie spotkamy się z taką ignorancją organów administracji publicznej wobec podatników.
W odpowiedzi na powyższą skargę organ wniósł o jej oddalenie, przedstawiając przebieg postępowania administracyjnego, z którego wynika, że przed wszczęciem postępowania podatkowego nr 378000-CKK6.4103.5.2021 Naczelnik przeprowadził kontrolę celno-skarbową wobec Spółki w zakresie przestrzegania przepisów prawa podatkowego w podatku od towarów i usług za marzec 2019 r. wszczętą w dniu 20.12.2019 r. na podstawie upoważnienia do przeprowadzenia kontroli celno-skarbowej.
W toku kontroli tej organ przeprowadził czynności dowodowo-wyjaśniające, w wyniku których zebrał dowody pomieszczone w 9 tomach akt kontroli celno-skarbowej (dokumenty obejmujące 1843 karty).
W dniu 13.07.2021 r. Naczelnik wydał dla Spółki wynik kontroli celno-skarbowej, doręczony 27.07.2021 r.
Na podstawie zebranych dowodów organ ustalił, co następuje: Spółka zgodnie z wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego, została zarejestrowana w dniu [...] 2017 r. Pierwszym prezesem zarządu Spółki (i jedynym jego członkiem) był G. W., natomiast od dnia 15.04.2020 r. prezesem zarządu i jedynym jego członkiem jest I. W. Kapitał akcyjny Spółki od dnia 15.04.2020 r. wynosi 10.200.000 zł. Według wpisu do KRS przedmiotem przeważającej działalności Spółki jest wykonywanie instalacji wodno-kanalizacyjnych, cieplnych, gazowych i klimatyzacyjnych. Faktycznym przedmiotem działalności Spółki jest głównie świadczenie usług montażu instalacji wentylacyjnych, przede wszystkim na rzecz kontrahentów zagranicznych z obszaru Unii Europejskiej. Jak ustalono, Spółka zaewidencjonowała w rejestrach zakupu oraz uwzględniła w rozliczeniu podatku od towarów i usług za marzec 2019 r. 10 faktur nieodzwierciedlających rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, wystawionych w okresie od 5 2 do 18 marca 2019 r. przez spółkę I. Sp. z o.o., na łączną wartość netto 7 406 056,00 zł, VAT 1 703 392,88 zł. Z treści tych faktur wynika, że przedmiotem sprzedaży na rzecz kontrolowanej Spółki miały być usługi pośrednictwa i współpracy przy zawarciu i realizacji kontraktów zawartych przez Spółkę z kontrahentami zagranicznymi. Na podstawie zebranych w toku kontroli celno-skarbowej dowodów (szczegółowo opisanych w wyniku kontroli celno[?]skarbowej), w tym m.in. wyjaśnień przesłanych przez M. O. - prezesa zarządu I. Sp. z o.o. oraz informacji i dokumentów otrzymanych od innych organów podatkowych ustalono, że usługi, które miały być świadczone przez I. Sp. z o.o., wykonać miała firma A. S. Firma ta w marcu 2019 r. wystawiła dla I. Sp. z o.o. 10 faktur “ również za usługi pośrednictwa i współpracy przy zawarciu i realizacji kontraktów - na łączną kwotę netto 6 185 126,00 zł, VAT 1 422 578,98 zł. Z kolei wystawcą faktur dla A. S była firma A. Sp. z o.o., która w okresie od grudnia 2018 r. do kwietnia 2019 r. wystawiła na rzecz A.S. faktury na łączną wartość netto 9.271.001,50 zł, VAT 2.132.330,35 zł. A. Sp. z o.o. nie rozliczyła wystawionych faktur w deklaracjach VAT ani nie wykazała ich w plikach JPK. Ponieważ ani spółka I. Sp. z o.o., ani Spółka. nie przedstawiły wiarygodnych dowodów, że zafakturowane usługi zostały faktycznie wykonane, a także biorąc pod uwagę, że żaden z kontrahentów (I. Sp. z o.o., A. S., A. Sp. z o.o.) nie posiadał wystarczających zasobów ludzkich do wykonania zafakturowanych usług, organ ocenił, że faktury VAT wystawione w marcu 2019 r. przez I. Sp. z o.o. na rzecz Spółki stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane, a tym samym Spółka bezprawnie skorzystała z prawa do odliczenia wykazanego w tych fakturach podatku naliczonego VAT.
Organ wskazał, że wobec A. S. prowadzona jest przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Zielonej Górze kontrola podatkowa w zakresie prawidłowości rozliczeń podatku VAT za okres od października 2018 r. do grudnia 2019 r., zaś wobec A. Sp. z o.o. prowadzone jest przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście postępowanie podatkowe w zakresie rozliczania podatku od towarów i usług za okres od 1.12.2018 r. do 31.07.2019 r. Żadna z ww. spraw nie została zakończona do dnia sporządzenia niniejszego pisma.
Ponieważ Spółka po wydaniu wyniku kontroli celno-skarbowej nie skorzystała z prawa do złożenia korekty deklaracji podatkowej VAT-7, postanowieniem z dnia 10.09.2021 r. (doręczonym w dniu 24.09.2021 r.) Naczelnik przekształcił kontrolę celno-skarbową w postępowanie podatkowe nr 378000-CKK6.4103.5.2021.
W okresie od wszczęcia ww. postępowania organ podjął dodatkowe czynności mające na celu ustalenie w sposób nie pozostawiający żadnych wątpliwości stanu faktycznego w sprawie, a w szczególności jednoznaczne rozstrzygnięcie, czy usługi wykazane na fakturach wystawionych w marcu 2019 r. przez I. Sp. z o.o. dla Spółki mogły być faktycznie wykonane, czy też faktury te nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń.
Następnie organ wskazał i wymienił szczegółowo czynności dowodowe i wyjaśniające wykonane w toku prowadzonego postępowania.
Dodatkowo Naczelnik podkreślił, że w dalszym toku postępowania organ zamierza - po otrzymaniu materiałów dowodowych od organów prowadzących kontrolę podatkową wobec A. S. i postępowanie podatkowe wobec A. Sp. z o.o. - rozważyć ewentualne sięgnięcie po dodatkowe środki dowodowe, następnie sporządzić protokół badania ksiąg oraz (po rozpatrzeniu ewentualnych zastrzeżeń do tego protokołu) dokonać ostatecznej oceny zebranego materiału dowodowego w decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z Dz.U z 2021r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Kontrola sądu sprowadza się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności.
Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 i § 1a p.p.s.a.). Ponadto - w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. - sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala (art. 151 p.p.s.a.).
Dodatkowo wyjaśnić należy, że przedmiotowa skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Oznacza to, że w przypadku takiej skargi w obecnym stanie prawnym skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony.
Zakwalifikowanie postępowania organu, jako dotknięte przewlekłością jego prowadzenia w określonej dacie, a datą tą będzie data orzekania przez Sąd - wymaga gruntownego zbadania sprawy pod wieloma względami. Dokonania oceny czynności procesowych, analizy faktów i okoliczności zależnych od działania organu i jego pracowników oraz stanu zastoju procesowego sprawy wynikającego z zaniechania lub wadliwości działań podejmowanych przez strony lub innych uczestników postępowania. Badanie to musi obejmować całą aktywność lub jej brak w prowadzonym przez ten organ postępowaniu, przez które rozumieć należy czas od jego wszczęcia aż do wydania ostatecznej decyzji. (por. wyrok NSA z 17 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1343/20).
Przechodząc do meritum sprawy należy wskazać, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (zob. T. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2005, s. 86; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt IV SAB/Wr 66/09). Wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 37). Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności.
Natomiast przewlekłe prowadzenie postępowania, w świetle orzecznictwa, wystąpi z reguły wówczas, gdy w określonym przepisami terminie organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, jednakże mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności, ponieważ prowadzi postępowanie w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu lub podejmuje czynności pozorne czy też zbędne. O przewlekłości postępowania można mówić, gdy postępowanie jest prowadzone opieszale, niesprawnie i nieskutecznie, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym. W związku z tym, w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej sąd administracyjny bada, czy podejmowane przez organ czynności zmierzają do należytego i szybkiego załatwienia sprawy, w jakich odstępach czasu są one podejmowane, a także czy nie są to czynności pozorne, przedłużające postępowanie i nie prowadzące w istocie do wydania stosownego rozstrzygnięcia. Oceniając zwłokę organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej nie można abstrahować od jej charakteru (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lipca 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 202/13, CBOSA). Rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o następujące kryteria: złożoność sprawy, postawa samego skarżącego i właściwych organów, znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżącego. W sprawach o skomplikowanym stanie faktycznym, w których zachodzi konieczność przeprowadzenia wielu dowodów, obowiązkiem organu jest sprawne prowadzenie postępowania dowodowego (co nie zawsze znaczy szybkie), zmierzające do ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy.
W przedmiotowej sprawie pełnomocnik skarżącej zarzuca, że w grudniu 2019 r. organ wszczął kontrolę celno-skarbową, która we wrześniu 2021 r. przekształciła się w postępowanie podatkowe. Pomimo upływu 5 miesięcy od przekształcenia i ponad 2 lat od wszczęcia kontroli, nadal nie wiadomo, co w sprawie robi organ i co konkretnie stoi na przeszkodzie w zakończeniu kontroli. Organ podatkowy przedłużył postanowieniem termin załatwienia sprawy do 24 stycznia 2022 r., bez konkretnego wskazania przyczyn zwłoki.
W ocenie Sądu argumentacja prezentowana przez skarżącą sprowadzająca się do uznania, że w sprawie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania nie zasługują na uwzględnienie. Szybkość postępowania nie może być realizowana kosztem wnikliwości, w związku z czym obowiązek wnikliwego działania został wymieniony przez ustawodawcę na pierwszym miejscu. Natomiast postawa organu, ukierunkowana wyłącznie na szybkie załatwienie sprawy, stałaby w sprzeczności z pozostałymi zasadami wynikającymi z ustawy Ordynacja podatkowa.
W ocenie Sądu wnikliwa i wszechstronna analiza akt sprawy, przedstawiona chronologia podjętych przez organ czynności, wobec skarżącej Spółki dowodzą, że organ nie prowadzi przedmiotowego postępowania w sposób przewlekły. Akta sprawy dowodzą też, że gromadzony sukcesywnie materiał dowodowy był niezwłocznie poddany analizie, co uzasadniają prowadzone kolejne czynności w postępowaniu dowodowym. W sprawie pomimo złożoności i obszerności materiału dowodowego oraz prowadzonych czynności występuje ukierunkowanie i koncentracja zbieranego materiału dowodowego. Podkreślenia wymaga, że przedmiot postepowania dotyczy znacznych kwot potencjalnych uszczupleń podatkowych, w kwestionowanych transakcjach, w których występuje łańcuch wielu podmiotów uczestniczących w rzekomych dostawach usług. To zaś powoduje, że dla końcowej oceny stanu faktycznego niezmiernie ważne są dokonane ustalenia i zebrane dokumenty w postępowaniach prowadzonych przez inne organy podatkowe: w A. S.k i A. Sp. z o.o., tj. w podmiotach występujących w łańcuchu dostaw prowadzących do Spółki i podejrzewanych o to, że brały udział w wystawianiu i posługiwaniu się nierzetelnymi fakturami, co miało prowadzić do oszustwa w podatku od towarów i usług. Jak wskazał organ w odpowiedzi na skargę sprawy tych podmiotów nie zostały dotychczas zakończone.
Zauważyć należy również, że zarzucane przez skarżącą naruszenie przepisów art. 63 u.k.a.s. mają zastosowanie w kontroli celno-skarbowej (która w przypadku Spółki została już zakończona), a nie w prowadzonym obecnie postępowaniu podatkowym. Natomiast odpowiednikiem tego artykułu mającym zastosowanie do postępowania podatkowego jest art. 140 O.p.
Zgodnie z art. 140 § 1 O.p. każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek (§ 2) ciąży na organie również w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu. Tak więc ustawodawca wyraźnie zezwala na przedłużenie terminu zakończenia postępowania, zobowiązując jednak organ do powiadomienia o tym fakcie strony z równoczesnym wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy. Oznacza to, że nie ma przeszkód prawnych nawet do wielokrotnego przedłużania terminu załatwienia sprawy, jeżeli jest to usprawiedliwione jej okolicznościami.
Dodatkowo podkreślić należy, że w niniejszej sprawie o każdym przypadku niezakończenia organ zawiadamiał stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu oraz wskazując nowy termin załatwienia sprawy, tj.
- postanowieniem z dnia 23.11.2021 r. organ poinformował, że postępowanie podatkowe nie zostanie zakończone w terminie, o którym mowa w art 139 § 1 O. p. z uwagi na prowadzenie dalszych czynności dowodowych i wyjaśniających w celu ustalenia stanu faktycznego oraz wyznaczył przewidywany termin załatwienia sprawy na 24.01.2022 r. (k. 46-48),
- postanowieniem z dnia 19.01.2021 r. organ poinformował, że postępowanie podatkowe nie zostanie zakończone w terminie wskazanym w postanowieniu z dnia 23.11.2021 r. z uwagi na prowadzenie dalszych czynności dowodowych i wyjaśniających w celu ustalenia stanu faktycznego oraz wyznaczył przewidywany termin załatwienia sprawy na 24.03.2022 r. (k. 87-90).
Podkreślić należy, iż przedstawiane w zawiadomieniach przyczyny niezałatwienia sprawy w terminie były istotne i prawdziwe. Organ w tym czasie podejmował czynności i gromadził materiał dowodowy.
W świetle powyższego uznać należy za chybiony zarzut pełnomocnika o rażącym naruszeniu terminów do załatwienia sprawy. Działania organu mają umocowanie w przepisach prawa. W przedmiotowym postępowaniu nie ma miejsca ani opieszałość, ani pozorność czy brak należytej staranności w zorganizowaniu postępowania. Tym bardziej, że postępowanie podatkowe - postanowieniem z dnia 10.09.2021 r. (doręczonym w dniu 24.09.2021 r.) Naczelnik przekształcił kontrolę celno-skarbową w postępowanie podatkowe nr 378000-CKK6.4103.5.2021, do dnia wniesienia skargi do sądu zarzucającej przewlekłość postępowania – złożonej w dniu 3 lutego 2022 r., toczyło się dopiero około 4 miesięcy.
Sąd w pełni podziela stanowisko organu zaprezentowane w odpowiedzi na skargę, że w okresie trwania niniejszego postępowania, przeprowadzono szereg czynności dowodowych i wyjaśniających i tak:
- 8.10.2021 r. wydano postanowienie o włączeniu do akt postępowania podatkowego dowodów zgromadzonych w aktach kontroli celno-skarbowej 378000-CKK6.500.5.2020 9 tomów akt głównych i 1 tom dokumentów wyłączonych z akt kontroli celno-skarbowej oraz wyłączono 1 tom dokumentów wyłączonych;
- 8.10.2021 r. wpłynęło pełnomocnictwo szczególne udzielone przez Spółkę dla doradcy podatkowego wraz z informacją o zamiarze zapoznania się z aktami sprawy;
- w tym samym dniu (8.10.2021 r.) przeprowadzono z pełnomocnikiem skarżącej rozmowę telefoniczną, w której m.in. poinformowano go, że akta sprawy znajdują się w Elblągu, gdzie świadczą pracę osoby prowadzące postępowanie,
- 11.10.2021 r. poinformowano pełnomocnika, że akta sprawy znajdują się w lokalu Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie;
- 11.10.2021 r., w związku z otrzymaniem od pełnomocnika pisma datowanego na 8.10.2021 r. w którym oświadczył on, że ma zamiar zapoznać się z aktami w dniu 15.10.2021 r. w siedzibie organu, tj. w Olsztynie, ponownie poinformowano pełnomocnika, że akta sprawy znajdują się w lokalu organu mieszczącym się w Elblągu;
- 15.10.2021 r. pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy w miejscu ich przechowywania oraz wykonał fotokopie wybranych dokumentów, co zostało udokumentowane protokołem;
- 26.10.2021 r. otrzymano pismo pełnomocnika z 25.10.2021 r. (uzupełnione kolejnym pismem z 26.10.2021 r., w którym sprostowano błędnie podanego adresata), w którym wskazał on, że organ "rażąco narusza przepisy prawa dot. doręczeń", na które organ pismem z 27.10.2021 r. poprosił o wskazanie, które z pism, w jego opinii, zostało wysłane niezgodnie z przepisami o doręczeniach;
- w odpowiedzi z 10.11.2021 r. pełnomocnik stwierdził: "nie mam obowiązku wypełniania Państwa życzeń w opisanym zakresie";
- 5.11.2021 r. otrzymano zażalenie pełnomocnika (skierowane do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie zamiast do Naczelnika Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie) na postanowienia z 4, 8 i 19 października 2021 r. o wyłączeniu z akt określonych dokumentów. Przy czym jak podał organ w odpowiedzi na skargę w niniejszym postępowaniu nie zostały wydane postanowienia datowane na 4 i 19 października 2021 r. Zażalenie zostało przekazane pismem z 15.11.2021 r. do właściwej komórki Urzędu Celno-Skarbowego celem załatwienia wraz z informacją, że w postanowieniu z 8.10.2021 r. zawarto pouczenie, iż na postanowienie to nie służy zażalenie. Postanowieniem z 4.01.2021 r. Naczelnik stwierdził niedopuszczalność zażalenia.
- w dniach 9.11.2021 r. - 22.12.2021 r.:
udzielono odpowiedzi na pismo Naczelnika Drugiego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie, w którym poinformowano o przekształceniu kontroli celno-skarbowej w postępowanie podatkowe, wysłano wezwania do stawienia się w charakterze świadka do pracownic Spółki S. S. i K. J. (według zebranych informacji osoby te uczestniczyły w pracach przy przygotowaniu i realizacji kontraktów Spółki i mogły potwierdzić, czy w projektach tych uczestniczyła faktycznie spółka I. Sp. z o.o.) oraz do prezesa zarządu I. Sp. z o.o. M. O., a także wysłano zawiadomienie do pełnomocnika skarżącej o planowanych przesłuchaniach, wydano postanowienie o zmianie terminu załatwienia sprawy do 24.01.2022 r. wystąpiono do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z zapytaniem, na jakim etapie realizacji jest przesłany 2.07.2020 r. wniosek SCAC dotyczący transakcji między Spółką a M. GmbH, na który dotychczas nie otrzymano odpowiedzi, wpłynęło postanowienie Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Płocku w sprawie PO II Ds. 4.2020, w którym zażądano udzielenia informacji i przesłania wybranych dokumentów z akt sprawy, na które udzielono odpowiedzi pismem z 22.12.2021 r. przeprowadzono w Urzędzie Skarbowym w Ciechanowie przesłuchanie świadków S. S. i K. J. (wezwany na ten sam dzień M. O. nie odebrał wezwania i nie stawił się), w których pełnomocnik skarżącej uczestniczył;
- w dniach 23.12.2021 r. -19.01.2022 r.:
wysłano do Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi wniosek o przeprowadzenie w ramach pomocy prawnej przesłuchania w charakterze świadka pracownicy Spółki. D. S.k, wydano postanowienie o wyłączeniu z akt postępowania niektórych dokumentów (dokumenty zawierające dane osobowe oraz pismo ws. pomocy prawnej zawierające treść pytań do świadka) oraz włączono wyciąg z ww. pisma, wysłano pełnomocnikowi Spółki zawiadomienie o przesłuchaniu świadka w Łódzkim Urzędzie Celno-Skarbowym w Łodzi w dniu 8.02.2022 r., wysłano pełnomocnikowi postanowienie o zmianie terminu załatwienia sprawy do 24.03.2022 r.
- w dniach 24.01.2022 r. - 9.02.2022 r.:
pełnomocnik przesłał za pośrednictwem platformy ePUAP trzy pisma z żądaniem udostępnienia do wglądu dokumentów wyłączonych z akt postępowania; dwa z tych pism powołują się na postanowienia z 4 i 19 października 2021 r. (które w niniejszym postępowaniu nie zostały wydane, o czym pełnomocnik został już poinformowany w postanowieniu z 4.01.2022 r.); wysłano wezwanie na przesłuchanie w charakterze świadka do A. B. (jak wynika m.in. z zeznań S. S. i K. J., współpracował on ze skarżącą przy realizacji kontraktów Spółki i powinien mieć wiedzę o ewentualnym uczestnictwie I. Sp. z o.o. w tych kontraktach), termin przesłuchania wyznaczono na 21.02.2022 r., o czym poinformowano pełnomocnika; pełnomocnik wniósł za pośrednictwem tut. organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na przewlekłość prowadzonego postępowania; wydano postanowienie o włączeniu do akt wyciągu z wydruku formularza SCAC (po ukryciu danych osobowych); wydano postanowienia w sprawie odmowy udostępnienia do wglądu dokumentów ze względu na brak w aktach postanowień, na które powołał się pełnomocnik; wydano postanowienie o odmowie wglądu do dokumentów wyłączonych postanowieniami z 17.03.2021 r. i z 7.07.2021 r., szczegółowo uzasadniając odmowę.
- w dniach 10.02.2022 r. - 25.02.2022 r.:
wpłynęło (elektronicznie) pismo od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z wnioskiem o ustosunkowanie się do wniesionego przez pełnomocnika skarżącej ponaglenia na nieterminowe załatwienie sprawy (ponaglenie to zostało wniesione do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie i przekazane zgodnie z właściwością); wydano postanowienie o wyłączeniu z akt postępowania niektórych dokumentów (dokumenty zawierające dane osobowe); wysłano do Dyrektora Izby Skarbowej ustosunkowanie się do wniesionego przez pełnomocnika ponaglenia na nieterminowe załatwienie sprawy; wpłynęło od Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi pismo z załączonym protokołem przesłuchania świadka D. S.; wpłynął wniosek pełnomocnika o przesłanie skanu wyciągu z wydruku formularza SCAC; przeprowadzono w siedzibie Urzędu Skarbowego Warszawa-Bielany dowód z przesłuchania świadka A. B. (pełnomocnik brał udział w przesłuchaniu); w odpowiedzi na wniosek pełnomocnika przesłano za pośrednictwem platformy ePUAP skan wyciągu z wydruku formularza SCAC; wydano postanowienie o wyłączeniu z akt postępowania niektórych dowodów (dokumenty zawierające dane osobowe) oraz włączeniu wyciągu; wpłynęło postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie o uznaniu ponaglenia pełnomocnika z 24.01.2022 r. za bezzasadne; wpłynęło zażalenie pełnomocnika na postanowienie z 9.02.2022 r. o odmowie wglądu do dokumentów wyłączonych z akt.
Mając na uwadze ww. czynności podjęte przez organ w ocenie Sądu stwierdzić należy, że prowadzone przez organ postępowanie na dzień składania skargi nie miało charakteru przewlekłego, jak również nie można uznać, że organ pozostawał w bezczynności.
Powyższe wskazuje, że zdaniem Sądu, nie zasługują na uwzględnienie zarzuty zawarte w skardze dotyczące naruszenia przez organ art. 120, art. 121 § 1, art. 123, art. 124, art. 125 § 1 o.p., art. 139 § 1, art. 140 § 1 O.p. oraz art. 2 i 7 Konstytucji na skutek rażącego naruszenie terminów załatwienia sprawy.
W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło