I SPP/Ol 170/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Katarzyna Górska po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K K od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 19 grudnia 2019 r. sygn. I SPP/Ol 170/19 o odmowie przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K K na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]"r., Nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił K K (dalej: "strona" lub "skarżący") przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie umorzenia zaległości podatkowych. W urzędowym formularzu PPF strona podała, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jako dochód wskazała kwotę "[...]" zł netto miesięcznie otrzymywaną z Powiatowego Urzędu Pracy w O. Zaś stałe miesięczne wydatki strony to łącznie "[...]" zł, w tym czynsz za mieszkanie –"[...]"zł, energia elektryczna – "[...]" zł za dwa miesiące ("[...]" zł za miesiąc), abonament telefoniczny – "[...]" zł, rata kredytu – "[...]" zł, rata kredytu –"[...]"zł, leki – około "[...]" zł. Skarżący oświadczył, że nie posiada majątku osobistego oraz oszczędności. W uzasadnieniu wniosku skarżący odniósł się do skarżonej decyzji. Z uwagi na zły stan zdrowia, wymaga rehabilitacji, wobec czego nie może prowadzić działalności gospodarczej. Starszy referendarz sądowy ustalił na podstawie akt sprawy podatkowej, że skarżący jest współwłaścicielem opisanych w zaskarżonym postanowieniu nieruchomości (zabudowana trzema budynkami nieruchomość w O o powierzchni "[...]" ha, "[...]" lokale mieszkalne w O, udział w prawie własności działki w O). Lokale mieszkalne nie są wynajmowane, zamieszkują w nich dzieci skarżącego, była żona skarżącego oraz skarżący. Skarżący zamieszkuje sam. Według złożonego przez skarżącego do protokołu o stanie majątkowym, sporządzonego w postępowaniu podatkowym, jest właścicielem trzech samochodów o wartości: "[...]" zł ( O), "[...]"zł ( V) i "[...]"zł (F). W oparciu o art.245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "ppsa") Starszy referendarz sądowy wskazał na konieczność wykazania przez osobę fizyczną ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, zaś w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Według Referendarza skarżący nie wykazał takiej sytuacji. Wprawdzie oświadczył, że nie posiada majątku osobistego, lecz przeczy temu treść akt podatkowych. Znajduje się w nich protokół przesłuchania skarżącego z dnia "[...]" 2018 r. w sprawie o umorzenie zaległości podatkowych, w którym wymienił on nieruchomości będące jego współwłasnością oraz należące do niego pojazdy. Na tej podstawie przyjęto w zaskarżonym postanowieniu, że skarżący jest osobą dobrze sytuowaną materialnie, nawet biorąc pod uwagę to, że majątek stanowi współwłasność z byłą żoną, a obecnie w posiadanych lokalach mieszkalnych zamieszkują dorosłe dzieci. Majątek ten może stanowić ewentualnie zabezpieczenie dla uzyskania przez stronę środków koniecznych do samodzielnego opłacenia wszczętego postępowania sądowego. Może też przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Starszy referendarz sądowy stwierdził, że posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości o znacznej wartości, w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy, zwane potocznie prawem ubogich, stanowi instytucję wyjątkową i z tego też powodu powinno być przyznawane tylko osobie, która nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Starszy referendarz sądowy wskazał ponadto na możliwość wrócenia się przez skarżącego o pomoc do najbliższych członków rodziny, w tym dorosłych dzieci, które, na podstawie przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego są zobowiązane do wsparcia. W ocenie Starszego referendarza sądowego, stan posiadana skarżącego, na który składają się współwłasność: "[...]" lokali mieszkalnych, nieruchomości zabudowanej "[...]" budynkami, udział w prawie własności działki – nie pozwala uznać skarżącego za osobę należącą do grona osób ubogich, nie mających możliwości zdobycia środków pieniężnych na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym. W warunkach niniejszej sprawy możliwości takie daje bowiem skarżącemu posiadany majątek. Oceny tej nie zmienia niekwestionowany zły stan zdrowia skarżącego. W sprzeciwie wyrażono niezadowolenie z pracy urzędników miejskich i sądowych. Skarżący opisuje okoliczności rozpatrzenia jego odwołania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze oraz wskazuje na manipulacje, jakich dopuszczają się pracownicy Urzędu Miasta O. Skarżący twierdzi, że nie posiada żadnego majątku osobistego, który rozdysponował rodzinie. W kwestii posiadanych nieruchomości wskazuje, że posiada nieruchomość zabudowaną, lecz nie "[...]", a "[...]" budynkiem, zaś mieszkania kupił wprawdzie w swoim imieniu, lecz celem było zapewnienie mieszkań córce i synowi. Jedno z mieszkań zajmuje była żona, zaś w jednym zamieszkuje skarżący. Zdaniem skarżącego posiadanie mieszkania nie jest przeszkodą do przyznania ulgi w postaci umorzenia. Podnosi podobną argumentację w odniesieniu do posiadanych samochodów. Jeden należy do zięcia, a dwa użytkują córki, przy czym skarżący został dopisany do dowodu jedynie z uwagi na zniżki w ubezpieczeniu. Końcowo skarżący wskazał, że otrzymał pomoc od Burmistrza Miasta O, lecz nie zamierza przeznaczyć tych środków na koszty sądowe. Skarżący wnosi o rozpatrzenie wszystkich materiałów dowodowych i zwolnienie z kosztów sądowych. Do skargi załączono decyzję z "[...]" 2019 r. o pomocy finansowej na posiłki lub żywność, potwierdzenie wpłaty "[...]" zł z PUP w O, skierowanie do sanatorium, kopię postanowienia SKO. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Na podstawie art.260 §1 ppsa, sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art.258 §2 pkt 6 - 8 tej ustawy, wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z art.260 §2 ppsa sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Z ww. przepisów wynika, że rozpatrując sprzeciw, sąd może albo utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza, albo może je zmienić. Zakres prawa pomocy określa art.245 §1 ppsa, zgodnie z którym może ono zostać przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art.245 §2 ppsa). Zaś prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art.245 §3 ppsa). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, jeśli gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art.246 §1 pkt 1 ppsa). W zakresie częściowym może być przyznane prawo pomocy, gdy zainteresowany wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art.246 §1 pkt 2 ppsa). Sąd podzielił stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu w zakresie dotyczącym braku podstaw do przyznania skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych. Słusznie zauważył Starszy referendarz sądowy, że treść oświadczenia złożonego przez skarżącego w formularzu wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach pozostaje w sprzeczności z treścią oświadczeń składanych w postępowaniu podatkowym, dotyczącym przyznania ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych. W postępowaniu tym skarżący był przesłuchiwany w charakterze strony i podał organowi podatkowemu inny stan majątkowy, niż w oświadczeniu dotyczącym prawa pomocy. Z treści sprzeciwu wynika, że skarżący nie zaprzecza temu, że jest współwłaścicielem wymienionych w zaskarżonym postanowieniu nieruchomości i pojazdów. Nie jest zatem prawdą zawarte w sprzeciwie twierdzenie, jakoby skarżący nie posiadał żadnego majątku osobistego, który rozdysponował rodzinie. Wskazane w sprzeciwie motywy nabycia nieruchomości i pojazdów na własne nazwisko nie są istotne. Skarżący posiada znaczny majątek opisany w zaskarżonym postanowieniu, wobec czego nie było podstaw do przyznania ulgi w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, przewidzianego dla osób ubogich. Sąd podziela stanowisko Starszego referendarza sądowego co do wykluczenia możliwości przyznania prawa pomocy osobie posiadającej nieruchomości znacznej wartości, w przypadku lokali mieszkalnych – mogących przynosić pożytki w postaci czynszu najmu. Z akt sprawy wynika, że skarżący nie pobiera od dzieci należności z tytułu udostępnienia im lokali mieszkalnych. Gdyby mieszkania te zostały wynajęte, wówczas skarżący dysponowałby środkami na uiszczenie kosztów sądowych. Zatem jedynie od skarżącego zależy, czy będzie czerpał korzyść finansową z należących do niego nieruchomości. W tych okolicznościach bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje zarówno stan zdrowia skarżącego jak i uzyskiwanie przez niego niewysokiego dochodu w postaci środków otrzymywanych z Urzędu Pracy. Sąd nie podziela natomiast stanowiska Starszego referendarza sądowego w kwestii możliwości zwrócenia się przez skarżącego do dorosłych dzieci o pomoc finansową na podstawie art.87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, co umożliwiłoby mu pozyskanie środków na koszty sądowe. Zdaniem Sądu, wynikający z tego przepisu obowiązek wzajemnego wspierania się dotyczy zapewnienia środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, do których nie zalicza się wydatków na koszty sądowe. Kwestia ta, w świetle pozostałych, prawidłowych ustaleń zawartych w zaskarżonym postanowieniu, nie ma jednak wpływu na całkowitą ocenę co do braku podstaw do przyznania wnioskowanej pomocy. Z powyższych względów Sąd nie stwierdził zasadności zarzutów skarżącego zawartych w sprzeciwie. Na podstawie ustaleń faktycznych dokonanych przez Starszego referendarza sądowego nie było podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Nie stwierdziwszy aby zaskarżone postanowienie naruszało wymienione w sprzeciwie przepisy, Sąd, na podstawie art.260 w zw. z art.245 §3 i art.246 §1 pkt 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.