II SA 1407/03

Sygn. akt: 2 II SA 1407/ 03 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 lutego 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Asesor WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie rejestracji pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz B. M. kwotę 20 zł (dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu wpisu sądowego; III. orzeka, że zaskarżona decyzja me może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Postanowieniem z dnia 12 lipca 2002r. nr "[...]" Starosta B. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zarejestrowania decyzją z dnia 10 maja 2000r. samochodu ciężarowego marki "[...]", numer rejestracyjny "[...]", na rzecz B. M. W wyniku wznowienia postępowania organ I instancji decyzją z 11 września 2002r. nr "[...]" orzekł o uchyleniu powyższej decyzji oraz zarejestrował opisany samochód jako osobowy. W uzasadnieniu wskazano, iż do organu I instancji wpłynęła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. nr "[...]" z 27 maja 2002r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Starosty K. z 6 kwietnia 2000r. o zarejestrowaniu powyższego samochodu jako ciężarowego. Organ I instancji wyjaśnił też, iż wobec braku świadectwa homologacji na opisany wyżej samochód jako ciężarowy, należało zarejestrować go jako osobowy. W złożonym odwołaniu B. M. wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Podniósł on, iż został pozbawiony możliwości zapoznania się z aktami, co uniemożliwiło mu obronę. Wyjaśnił, że kupił powyższy samochód jako ciężarowy, co wynika z faktury VAT. Nie widział świadectwa homologacji, ale sprzedawca zapewnił go, że świadectwo to jest odpowiednie. Zmiana klasyfikacji pojazdu z ciężarowego na osobowy zmieniłaby zupełnie rozliczenie podatku dochodowego i podatku VAT. Decyzją z dnia 27 listopada 2002r. nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, iż zgodnie z art. 72 ust. l pkt l i 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, póz. 602 ze zm.) rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 ustawy i dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany. Stosownie natomiast do § 2 ust. l pkt l i 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. Nr 59, póz. 632 ze zm.), w celu rejestracji pojazdu właściciel pojazdu składa wniosek w organie rejestrującym i dołącza do wniosku następujące dokumenty: dowód własności pojazdu, dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany (w brzmieniu obowiązującym na dzień 10 maja 2000r.). Obowiązujące w dniu wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 22 lipca 2002r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 2002r. Nr 133, póz. 1123 zez zm.), przyjęło tożsame uregulowania. Z akt wynika, że w dniu 6 kwietnia 2000r. B. M. zakupił od A s.c. A. B. – R. D. samochód marki "[...]", który został zarejestrowany na nazwisko R. D. 5 kwietnia 2000r. jako samochód osobowy, a następnie po dokonaniu w nim zmian konstrukcyjnych decyzją z 6 kwietnia 2000r. Starosty K. został zarejestrowany jako ciężarowy o dowodzie rejestracyjnym serii "[...]". Decyzję wydano po przedłożeniu zaświadczeniem nr "[...]" o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu przez Stację Kontroli Pojazdów w O., w którym określono pojazd jako ciężarowy. W dniu 10 kwietnia 2000r. B. M. złożył w Starostwie Powiatowym w B. wniosek o zarejestrowanie pojazdu. Wraz z wnioskiem przedstawił kartę pojazdu, dowód rejestracyjny serii "[...]" oraz fakturę VAT. Karta pojazdu potwierdza, że pojazd zgłoszony do rejestracji jest samochodem osobowym, natomiast dowód rejestracyjny serii "[...]" i faktura VAT określała go jako ciężarowy. W dniu 10 kwietnia 2000r. pojazd został zarejestrowany czasowo, a następnie po potwierdzeniu danych przez Starostwo Powiatowe w K. 10 maja 2000r., zarejestrowano samochód na stałe, wydając dowód rejestracyjny "[...]". Dnia 27 maja 2002r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją nr "[...]" stwierdziło nieważność decyzji Starosty K. z dnia 6 kwietnia 2000r. o zarejestrowaniu powyższego pojazdu jako ciężarowego. W uzasadnieniu decyzji z dnia 27 maja 2002r. Kolegium przyjęło, że warunkiem dokonania zmiany rodzaju i przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy jest dołączenie nowego świadectwa homologacji na dany typ pojazdu. Organ II instancji argumentował dalej, że zapisy uwidocznione w dowodzie rejestracyjnym stanowią obok innych dokumentów podstawę do określenia cech identyfikacyjnych pojazdu. W sprawie niniejszej decyzja z dnia 6 kwietnia 2000r., a co za tym idzie także dowód rejestracyjny serii "[...]", które stanowiły podstawę rejestracji pojazdu 10 maja 2002r. jako ciężarowego, zostały wyeliminowane decyzją 27 maja 2002r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z obrotu prawnego. Skoro - w ocenie organu II instancji - decyzja z dnia 6 kwietnia 2000r., którą zarejestrowano pojazd jako ciężarowy, została wyeliminowana z obrotu pranego, aktualnie nie istnieją przesłanki, które legły u podstaw rejestracji samochodu jako ciężarowego. Materiał dowodowy zebrany w sprawie, tj. wspomniana wyżej decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., świadectwo homologacji oraz karta pojazdu wskazują, iż zgłoszony przez B. M. pojazd jest samochodem osobowym. Z tych względów należało dopuścić przedmiotowy pojazd do ruchu jako osobowy. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego B. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Argumentował on, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze niezasadnie przyjęło, iż warunkiem dokonania zmiany w dowodzie rejestracyjnym rodzaju pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy jest dołączenie nowego świadectwa homologacji. Skarżący powołał się na pismo " Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 29 sierpnia 2001 r. z którego wynika, że przepisy Prawa o ruchu drogowym nie wymagają, aby podmiot dokonujący przeróbki używanego samochodu powodującej zmianę jego rodzaju zobowiązany był do uzyskania kolejnego świadectwa homologacji na nowy rodzaj pojazdu, gdyż wystarczające jest zaświadczenie ze stacji kontroli pojazdów o dopuszczeniu pojazdu do ruchu. Z pisma tego wynika nadto, iż przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym wyraźnie rozdzielają obowiązki producenta i importera od obowiązków właściciela. Właściciel pojazdu posługuje się wyciągiem ze świadectwa homologacji tylko w przypadku pojazdów nowych i przedstawia go w organie rejestrującym celem dokonania rejestracji pojazdu. Po dokonaniu rejestracji, stan techniczny pojazdu oraz jego kontrola nadzorowana jest przez system okresowych badań technicznych. Nie ma żadnych przeszkód prawnych dla przebudowy samochodów osobowych na ciężarowe. Skarżący wskazał nadto, iż dokonując rejestracji pojazdu przedstawił wszystkie żądane dokumenty oraz działał w zaufaniu do organów władzy, a wskutek uchylenia decyzji rejestrującej pojazd jako osobowy poniósł szkodę w wysokości 12.000zł. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W związku z przeprowadzoną reformą sądownictwa administracyjnego sprawy, w których - jak w tym przypadku - skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne, na których obszarze właściwości mają siedzibę organy administracji publicznej, których działalność została zaskarżona - art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1271, ze zm.). Zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269), Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem. Zatem usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § l pkt l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270). Art. 134 § l tejże ustawy stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wychodząc poza granice skargi Sąd zobowiązany był uchylić zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą j ą decyzję organu I instancji. Art. 145 § l pkt 8 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: kpa), stanowi, iż w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. W sprawie poza sporem pozostaje, iż decyzja z dnia 6 kwietnia 2000r., którą zarejestrowano samochód marki "[...]" na rzecz R. D. (poprzednika prawnego skarżącego) została wyeliminowana z obrotu prawnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło bowiem nieważność powyższej decyzji. Organ I instancji słusznie zastosował przepis art. 145 § l pkt 8 kpa wznawiając postępowania, w sprawie zakończonej decyzją z dnia 10 maja 2000r., którą zarejestrowano przedmiotowy pojazd jako ciężarowy na rzecz B. M. Decyzja ta została bowiem wydana w oparciu o decyzję z 6 kwietnia 2000r., którą zmieniono rodzaj pojazdu z osobowego na ciężarowy, wydając dowód rejestracyjny serii "[...]". Następnie w oparciu o tą decyzję Starosta B. orzekł o zarejestrowaniu samochodu na rzecz skarżącego, określając rodzaj pojazdu jako ciężarowy. Należy więc przyjąć, że zaistniała przesłanka wznowienia postępowania wymieniona w art. 145 § l pkt 8 kpa. Stosownie do zapisu art. 151 § l kpa organ administracji publicznej, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 kpa wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § l kpa i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Organy administracji po przeprowadzeniu postępowania winny więc rozstrzygnąć sprawę merytorycznie, zawierając w decyzji kończącej postępowanie wznowieniowe rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach strony. Granica postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest wyznaczona zakresem rozstrzygniętej decyzją ostateczną sprawy administracyjnej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 czerwca 1992 SA/Wr 534/92 ONSA 1993/4/92). Decyzją z 10 maja 2000r. organ zarejestrował samochód należący do skarżącego jako ciężarowy. Postępowanie w sprawie rejestracji pojazdu jest postępowaniem wszczynanym na wniosek. Stanowi o tym zapis art. 73 ust. l ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U z 2003r. Nr 58, póz. 515 ze zm.), zgodnie z którym rejestracji pojazdu dokonuje się na wniosek właściciela. Z utrwalonej linii orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki tego Sądu z dnia: 11 czerwca 1990r. I SA 367/90 ONSA 1990/2-3/47, 5 stycznia 1998r. II SA 1396/97 LEX nr 41909, 5 lipca 1999r. IV SA 1632/96 LEX nr 47890, 24 lipca 2001r. IV SA 1091/99 LEX nr 78924) wynika, iż w razie wszczęcia postępowania na wniosek - obowiązkiem organu administracji jest dokładne ustalenie treści żądania strony, która wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania oraz określa stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego mającą zasadnicze znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania. Tylko i wyłącznie strona określa przedmiot żądania, zaś organ jest tymże żądaniem związany. Jak wynika z akt sprawy, wniosek skarżącego z dnia 10 kwietnia 2000r. dotyczył rejestracji samochodu "[...]", przy czym strona określiła, że wnioskuje o zarejestrowanie pojazdu jako ciężarowego. Wniosek ten określił więc granice sprawy administracyjnej zakończonej decyzją z dnia 10 maja 2000r., a w konsekwencji także granice sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją. Organy mogły zatem jedynie we wznowionym postępowaniu bądź zarejestrować pojazd określając jego rodzaj jako ciężarowy, bądź też odmówić decyzją rejestracji samochodu jako ciężarowego. Skoro strona wyraźnie określiła, że wnosi o rejestrację należącego do niej pojazdu jako ciężarowego, w niniejszej sprawie organy mogły wydać decyzję jedynie w oparciu o przepisy art. 72 i 73 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 22 lipca 2002r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 2002r. Nr 133, póz. 1123 zez zm.). Z mocy art. 72 ust. l ustawy rejestracji dokonuje się na podstawie dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5, karty pojazdu, jeżeli była wydana, wyciągu ze świadectwa homologacji albo odpisu decyzji zwalniającej pojazd z homologacji, jeżeli są wymagane, zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane, dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany, dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z zagranicy i jest rejestrowany po raz pierwszy. Rejestracji dokonuje się na wniosek, w którym strona wina określić także rodzaj pojazdu, co wynika z załącznika Nr l do przytoczonego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 22 lipca 2002r. Stosownie do powyższych przepisów, rejestracja winna być dokonana w granicach wniosku w oparciu o wymienione wyżej dokumenty. Strona określając rodzaj pojazdu, co jest istotną cechą wniosku, ograniczyła przedmiot postępowania, który sprowadzał się do możliwości zarejestrowania pojazdu jako ciężarowego. Skoro pojazd należący do skarżącego nie był samochodem ciężarowym, jak wynika ze świadectwa homologacji, należało decyzją odmo wić jego zarejestrowania jako ciężarowego. Dokonując rejestracji samochodu jako osobowego organy wyszły ponad żądanie wniosku, do czego nie były uprawnione, naruszając tym samym art. 73 ust. l ustawy Prawo o ruchu drogowym, w związku z art. 61 ust. l kpa. Nie są natomiast zasadne zarzuty skargi zmierzające do wykazania, iż w sprawie zachodziły przesłanki ustawowe do zarejestrowania pojazdu jako ciężarowego oraz, że nieuzasadnione było przyjęcie przez organy prowadzące postępowanie, iż warunkiem dokonania zmiany w dowodzie rejestracyjnym z samochodu osobowego na ciężarowy jest dołączenie nowego świadectwa homologacji. Z akt administracyjnych wynika, iż decyzja z dnia 6 kwietnia 2000r., którą zarejestrowano pojazd jako ciężarowy, jak i dowód rejestracyjny "[...]", które stanowiły m. in. podstawę do rejestracji pojazdu na rzecz skarżącego, określając rodzaj pojazdu jako ciężarowy, zostały wyeliminowane z obrotu prawnego. Najistotniejsze jest jednak to, iż załączone do wniosku dokumenty, tj. karta pojazdu oraz świadectwo homologacji wskazują, że pojazd należący do skarżącego jest samochodem osobowym. Z jednolitej linii orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż "w świetle art. 68 ust. 9, art. 72 ust. l pkt 3 i art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, póz. 602 ze zm.) oraz § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. Nr 59, póz. 632 ze zm.) warunkiem dokonania zmiany w dowodzie rejestracyjnym rodzaju i przeznaczenia pojazdu, z samochodu osobowego na ciężarowy specjalizowany, jest dołączenie nowego świadectwa homologacji na dany typ pojazdu" (uchwały z dnia 23 października 2000r. OPK 17/00, ONSA 2001/2/62 oraz z dnia 18 grudnia 2000r. OPK 18/00 ONSA 2001/3/102). Podobne stanowisko wyraził także Sąd Najwyższy wskazując w uchwale z dnia 9 listopada 2001r. III RN 194/01, że "nie jest dopuszczalna zmiana danych określonych w świadectwie homologacji pojazdu (art. 68 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, Dz. U. Nr 98, póz. 602 ze zm. w związku z § 5 ust. l pkt l i § 55 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia l lutego 1993 r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów, jednolity tekst: Dz. U. z 1996 r. Nr 155, póz. 772 ze zm.), w drodze wydania zaświadczenia o wyniku badań technicznych tego pojazdu (art. 66 Prawa o ruchu drogowym w związku z § 5 ust. l pkt 2 i § 57 powołanego rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej)". Pomimo zmiany stanu prawnego uchwały te zachowały aktualność w momencie wydawania zaskarżonej decyzji. Organy słusznie więc przyjęły, że skoro ze świadectwa homologacji wynika, że pojazd należący do skarżącego jest samochodem osobowym, to koniecznym warunkiem do zmiany rodzaju samochodu z osobowego na ciężarowy jest załączenie nowego świadectwa homologacji potwierdzającego zmianę typu pojazdu. Ponownie rozpatrując sprawę organy będą mogły dokonać rejestracji przedmiotowego pojazdu, określając jego rodzaj jako osobowy, jedynie w przypadku, gdy skarżący złożą wniosek o zarejestrowanie samochodu jako osobowy. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § l pkt l lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, zasądzając koszty stosownie do art. 200 tej ustawy oraz z mocy art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.