II SA 147/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Asesor WSA Irena Szczepkowska Protokolant Karolina Alboszta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi A Spółki Akcyjnej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie rejestracji pojazdu - skargę oddala. A. W. i R. C. zakupili jako wspólnicy spółki cywilnej P.U.H. ""A"" samochód m-ki P o nr nadwozia "[...]", określony w świadectwie homologacji Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej nr "[...]" z dnia 24 września 1998 r. jako samochód osobowy. Po zarejestrowaniu samochód ten został poddany przeróbkom polegającym na zamontowaniu w przestrzeni bagażowej metalowej kasety. W wyniku oceny technicznej tej zmiany konstrukcyjnej z dnia 29 października 1999 r., Stacja Kontroli Pojazdów w E. wydała zaświadczenie o dopuszczeniu pojazdu do ruchu drogowego. Na tej podstawie współwłaściciele pojazdu wystąpili do Starostwa Powiatowego w E. z wnioskiem o zmianę jego kwalifikacji na samochód ciężarowy oraz o wymianę dowodu rejestracyjnego. W dniu 29 października 1999 r. z upoważnienia Starosty E. wydany został na nazwisko A. W. nowy dowód rejestracyjny przedmiotowego samochodu ( seria "[...]"), w którym został on określony jako samochód ciężarowy specjalizowany. Jako współwłaściciela samochodu wpisano R. C. Na skutek sprzeciwu prokuratora Prokuratury Okręgowej w S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia l lutego 2002 r. ( "[...]") stwierdziło nieważność wspomnianej wyżej decyzji Starosty E. na podstawie art. 156 § l pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r.. Nr 98, póz. 1071 z późn. zm.). W uzasadnieniu stwierdzono, iż wydanie decyzji o zmianie danych technicznych pojazdu w dowodzie rejestracyjnym, tj. zarejestrowanie go jako samochodu ciężarowego specjalizowanego, mimo iż ze świadectwa homologacji wynikało, iż jest to samochód osobowy, stanowiło rażące naruszenie przepisów art. 68 ust. 9 i art. 72 ust. l pkt 3 i art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. z 1997 r. Nr 98, póz. 602 z późn. zm. ), zgodnie z którymi niezbędnym warunkiem wydania takiej decyzji było przedłożenie przez wnioskodawcę świadectwa homologacji określającego samochód jako ciężarowy specjalizowany. A.W. i R. C. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając brak przyczyn, które mogłyby skutkować uznaniem decyzji rejestrującej za naruszającej prawo w sposób rażący, w sytuacji gdy źródła prawa, w oparciu o które wydana została decyzja Kolegium budziły poważne wątpliwości interpretacyjne. Stwierdzili m.in., iż art. 68 ust. l powołanej wyżej ustawy Prawo o ruchu drogowym wśród podmiotów obowiązanych do uzyskania świadectwa homologacji na nowy typ pojazdu samochodowego nie wymienia podmiotu dokonującego przeróbki pojazdu już zarejestrowanego, zaś przeróbka polegająca na umiejscowieniu w podwoziu pojazdu kasetki do przewozu wartościowych przedmiotów lub pieniędzy nie jest montażem bądź zabudową w rozumieniu ust. 2 w/w art., co czyni wymóg uzyskania świadectwa homologacji w przypadku zmiany rodzaju i przeznaczenia pojazdu zbędnym. W konsekwencji dokumentem potwierdzającym zgodność dokonanych zmian z przepisami określającymi warunki techniczne pojazdów, o którym mowa w § 14 ust. 2 rozporządzenia z 19 czerwca 1999 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, jest zaświadczenie stacji diagnostycznej. Wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zwrócili uwagę, iż pogląd o dopuszczalności ponownej rejestracji pojazdu jako ciężarowego po dokonanej zmianie w samochodzie osobowym jego rodzaju podzielił również Minister Transportu i Gospodarki Morskiej. Podtrzymując stanowisko wyrażone w swej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu 14 października 2002 r. utrzymało ją w mocy ( "[...]"). W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało na dotychczasowe orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w szczególności uchwały z dnia 23 października 2000 r. ( sygn. akt OPK 17/00 ) i z dnia 18 grudnia 2000 r. ( sygn. akt OPK 18/00 ), w sentencji których za niewątpliwą przyj eto tezę, iż warunkiem dokonania zmiany w dowodzie rejestracyjnym rodzaju i przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy specjalizowany — w świetle art. 68 ust. 9, art. 72 ust. l pkt 3 i art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów - jest dołączenie nowego świadectwa homologacji. Kolegium zwróciło uwagę, iż stanowisko to jest tożsame ze stanowiskiem przyjętym przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 listopada 2001 r. (sygn. akt III RN 194/01), w którym stwierdzono, że nie jest dopuszczalna zmiana danych określonych w świadectwie homologacji pojazdu w drodze wydania zaświadczenia w wyniku badań technicznych tego pojazdu. Odnosząc się do zarzutów odwołania. Kolegium wskazało, iż Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 23 października 2000 r. podał, iż wprawdzie spory na tle istoty homologacji i trybu legalizowania zmian dokonywanych w pojazdach osobowych powstały już w okresie, gdy problematyka ta była unormowana głównie w rozporządzeniu z dnia l lutego 1993 r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów, wydanym na podstawie obowiązującej wówczas ustawy z dnia l lutego 1983 r. Prawo o mchu drogowym., niemniej praktyka organów, w tym centralnych, administracji państwowej była ugruntowana. Mianowicie wojewodowie i ministrowie stwierdzali wówczas nieważność decyzji o zarejestrowaniu — jako ciężarowych — samochodów osobowych po przeróbkach tak ocenianych w zaświadczeniu stacji kontroli pojazdów o badaniu technicznym pojazdu. Organy nadzoru przyjmowały w swoich decyzjach, że zmiany rodzaju pojazdu, tj. jego przeznaczenia z osobowego na ciężarowy, nie można dokonać w trybie badania technicznego przeprowadzonego przez stację kontroli pojazdów, lecz jedynie w trybie postępowania homologacyjnego. Jeżeli zatem po przeróbkach homologowany wcześniej samochód osobowy został zarejestrowany jako ciężarowy z pominięciem procedury homologacyjnej, to dokonana zmiana jego rodzaju i przeznaczenia nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Organ podważył również zasadność tezy, iż § 5 ust. l rozporządzenia z dnia l lutego 1993 r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów, dopuszczał w zakresie danych technicznych samochodu i następczych zmian w jego konstrukcji alternatywne dokumenty potwierdzające zakres dokonanych przeróbek pojazdu, tj. zarówno świadectwo homologacyjne jak i stwierdzenie stacji kontroli pojazdów. Zdaniem Kolegium wykładnia językowa tego przepisu nie nasuwa wątpliwości interpretacyjnych i nakazuje przyjąć, iż zmiana rodzaju ( typu ) pojazdu może być dokonywana jedynie w trybie uzyskania nowego świadectwa homologacji. Kolegium zwróciło też uwagę na fakt, iż Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się do tej kwestii, wyrażając pogląd, iż wskutek przeniesienia do aktualnie obowiązującej ustawy prawo o ruchu drogowym unormowań zawartych w w/w rozporządzeniu obowiązujący stan prawny jeszcze bardziej wzmocnił rygory przy legalizacji zmian w typie pojazdu. "B" S.A. w P., które zakupiło przedmiotowy pojazd od A. W. i R. C., wniosło skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji wyraźne naruszenie dyspozycji art. 72 ust. l pkt 3 wspomnianej ustawy prawo o ruchu drogowym w wyniku przyjęcia, iż zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego nie było równoważną ze świadectwem homologacji podstawą do rejestracji bądź tzw. przerejestrowania pojazdu. Stwierdziła, iż jej uzasadnienie zawiera wywód prawny, który za pomocą aktów o randze niższej od ustawy usiłuje wykazać jakoby przepis ten miał znaczenie odmienne niż wynika to z jego literalnej treści. W efekcie ten niesłuszny, według skarżącej, wywód sprowadza się do stwierdzenia jakoby zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu nie było podstawą rejestracji pojazdu, co nie jest zgodne z brzmieniem tego przepisu. Jej zdaniem, potwierdzeniem tego stanu rzeczy jest fakt, że ustawodawca w późniejszym czasie przepis ten zmienił, wykreślając dopuszczalność stosowania zaświadczeń o badaniach technicznych pojazdu. Skarga zarzuca nieprawdziwość twierdzenia organu administracji, że przedstawiane przez niego racje były wówczas ugruntowane w doktrynie i orzecznictwie, zawierając stwierdzenie, iż przeczy temu okoliczność, że wówczas wszystkie wydziały komunikacji w Polsce wydawały decyzje analogiczne do wydanej przez Starostę E.. Powszechne było publicznie nagłaśniane stanowisko Ministerstwa Transportu i Gospodarki Morskiej. Podobnie orzekały też sądy administracyjne. Skarżący przyjął to za podstawę zarzutu, iż ewentualne naruszenie prawa nie miało rażącego charakteru. Podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Ustosunkowując się do zawartych w skardze zarzutów, Kolegium stwierdziło, że dotychczasowe orzecznictwo sądowe nie pozostawia wątpliwości co do interpretacji zasad postępowania związanych z procedurą zmiany rodzaju pojazdu. Przyznając, iż Minister Transportu i Gospodarki Morskiej prezentował pogląd odmienny, zwróciło uwagę, iż po reformie administracyjnej organ ten utracił przymiot organu nadzoru nad organami rejestrującymi pojazdy i w związku z tym nie była dla nich prawnie wiążąca. W kwestii stopnia naruszenia prawa decyzją Starosty E., organ stwierdził, iż nie do pogodzenia z wymogami praworządności jest sytuacja, w której w obrocie prawnym znajdują się dwa sprzeczne ze sobą dokumenty, tj. decyzja o zarejestrowaniu samochodu jako ciężarowego oraz świadectwo homologacji określające ten sam samochód jako samochód osobowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W związku z przeprowadzoną reformą sądownictwa administracyjnego sprawy, w których -jak w tym przypadku - skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne, na których obszarze właściwości mają siedzibę organy administracji publicznej, których działalność została zaskarżona - art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.). W niniejszej sprawie właściwym do rozpoznania skargi "B" SA w P. jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, ponieważ na obszarze jego właściwości ma siedzibę organ administracyjny, którego decyzja jest przedmiotem skargi. Zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem. Zatem usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § l pkt l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo dopatrzyło się w decyzji Starosty E. rejestrującej na wniosek A.W. samochód osobowy marki P jako samochód ciężarowy specjalizowany, rażącego naruszenia prawa. Materialnoprawną podstawę rozpoznania niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602, ze zm.) oraz wydane na podstawie cytowanej ustawy rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów (Dz.U. Nr 59, poz. 632, ze zm.). Stosownie do art. 72 ust. l ustawy prawo o ruchu drogowym jednym z niezbędnych dokumentów rejestracji pojazdu jest wyciąg ze świadectwa homologacji albo odpis decyzji zwalniającej pojazd z homologacji lub zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego, jeżeli są wymagane. Natomiast zgodnie z art. 68 ust. l w/w ustawy producent lub importer nowego typu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego lub części jest zobowiązany uzyskać na nie świadectwo homologacji typu, wydane przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej. Skoro zatem samochód marki P był pojazdem nowego typu, to samo zaświadczenie o badaniu technicznym pojazdu nie było wystarczające. W tej sytuacji obowiązek uzyskania świadectwa homologacji spoczywał na właścicielach, którzy dokonali przeróbki samochodu osobowego, gdyż za producenta - zgodnie z ust. 2 tego przepisu — uważa się również podmiot dokonujący montażu lub zabudowy pojazdu. Niezależnie od powyższego stosownie do art. 68 ust. 9, w razie wprowadzenia zmian w typie pojazdu, przedmiocie wyposażenia lub części wpływających na zmianę warunków stanowiących podstawę wydania świadectwa homologacji producent lub importer jest obowiązany uzyskać nowe świadectwo homologacji, na dany typ pojazdu, przedmiot wyposażenia lub część. Zgodnie z uchwałami Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2000r. (sygn. OPK 17/00, publikowana ONSA 2001, Nr 2, póz. 62) oraz z dnia 18 grudnia 2000r. (sygn. OPK 18/00, publikowana ONSA 2001, Nr 3, poz. 102), w rozumieniu wskazanych wyżej przepisów, właściciel pojazdu, dokonujący w nim zmian modyfikujących rodzaj pojazdu, jest producentem i stąd też ciąży na nim obowiązek przedłożenia nowego świadectwa homologacji. Poza tym należy przywołać tezę wyżej powołanej uchwały składu pięciu sędziów NSA z dnia 23 października 2000r., zgodnie z którą "w świetle art. 68 ust. 9, art. 72 ust. l pkt 3 i art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602, ze zm.) oraz § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999r. [odpowiadającego brzmieniu § 13 ust. 2 poprzednio obowiązującego rozporządzenia z dnia 25 marca 1998r.] warunkiem dokonania zmiany w dowodzie rejestracyjnym rodzaju i przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy specjalizowany, jest dołączenie nowego świadectwa homologacji na dany typ pojazdu". Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela to stanowisko. Podobne stanowisko zajął też Sąd Najwyższy w wyroku z 9 listopada 2001r. sygn. akt III RN 194/01 (OSNAPiUS z 2002r. Nr 5, poz. 103)., w uzasadnieniu którego wyrażono pogląd, że nie jest dopuszczalna zmiana danych określonych w świadectwie homologacji pojazdu w drodze wydania zaświadczenia w wyniku badań technicznych tego pojazdu. Reasumując, przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, wyraźnie rozróżniają homologacje od badania technicznego pojazdu i nie dopuszczają możliwości traktowania ich zamiennie. Homologacja stwierdza zgodność pojazdu co do przypisanych mu funkcji, budowy itp., natomiast badanie techniczne stwierdza sprawność techniczną pojazdu. W tym stanie sprawy skoro dokonane przeróbki w pojeździe spowodowały zmianę funkcji pojazdu z osobowego na ciężarowy, a nadane mu nowe cechy spowodowały zmianę kategorii pojazdu, to wymogiem dla rejestracji było uzyskanie świadectwa homologacji na nowy, przerobiony typ pojazdu. Brak takiego świadectwa czynił rejestrację nieważną, bowiem rejestrowanie pojazdu na podstawie badania technicznego rażąco naruszało powołane wyżej przepisy prawa. W konsekwencji na podstawie art.156 § ł pkt 2 Kpa, uzasadniał stwierdzenia nieważności decyzji organu rejestracyjnego. Nie zasługuje na uwzględnienie podnoszony przez skarżącego zarzut, iż takie działanie naruszyło zaufanie obywatela do organów Państwa, gdyż dopiero pozostawienie zaskarżonej decyzji w obrocie prawnym naruszałoby - jak słusznie zauważyło Kolegium - powołaną zasadę zaufania obywateli do organów Państwa i zasadę praworządności. Ponadto rejestrując pojazd w oparciu o wynika badania technicznego, Starosta E. wkroczył w kompetencje Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej, gdyż tylko on był uprawniony, stosownie do art. 70 powołanej ustawy, do zwolnienia z obowiązku przedłożenia świadectwa homologacji. Poza tym jak słusznie zauważyło SKO Minister Transportu i Gospodarki Morskiej nie legitymował się materialnym uprawnieniem do dokonywania legalnej wykładni tekstów norm prawnych po reformie administracyjnej, w wyniku której utracił przymiot organu nadzoru nad organami rejestrującymi pojazdy. Zatem opinia tego naczelnego organu administracji publicznej nie mogła być dla organu rejestracyjnego wiążąca. W tym stanie rzeczy skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.