II SA 2111/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (Spr.) Sędzia S.O. del. do WSA Maria Matyja Asesor WSA Katarzyna Matczak Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego: I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia 20 lutego 2003 r., Starosta, po ponownym rozpatrzeniu sprawy w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2002 r., "[...]", działając na podstawie art. 6 pkt 6 i art. 2 ust. l pkt 2 oraz art. 23, 27, 37j i 371 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r., Nr 6, poz. 56), odmówił R. P. przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu wskazał, iż na podstawie przedłożonych przez bezrobotnego świadectw pracy ustalił, że R. P. legitymuje się łącznym stażem pracy wynoszącym 30 lat l miesiąc i 29 dni. Wyjaśnił, że zgodnie z ust. la art. 37j dodanym ustawą z dnia 22 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. Nr 89, poz. 973), okresy wykonywania pracy w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze są uwzględniane po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach, bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Zgodnie natomiast z rozporządzeniem z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasady wypłaty tych świadczeń (Dz. U. Nr 10, poz. 49 ze zm.), dokumentami potwierdzającymi wykonywanie pracy w warunkach szczególnych może być świadectwo pracy w warunkach szczególnych, ewentualnie świadectwo pracy pod warunkiem umieszczenia w nim prawidłowej treści w ust. 4 pkt 8. Tym samym, przedłożone przez bezrobotnego zaświadczenie Stowarzyszenia "[...]" w O. z dnia 13 sierpnia 2001 r. nie dawało podstaw do uznania okresu zatrudnienia w wymiarze 17 lat 2 miesięcy i 20 dni za przepracowany w warunkach szczególnych. W związku z powyższym, nie zostały spełnione w niniejszej sprawie warunki do przyznania zasiłku przedemerytalnego. W odwołaniu z dnia 18 marca 2003 r., R.P. wniósł o uchylenie decyzji Starosty i przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu podniósł, iż dowodem potwierdzającym fakt pracy w warunkach szczególnych są listy płac, z których jednoznacznie wynika, że pracując jako mechanik pobierał z tego tytułu dodatki do wynagrodzenia. Wyjaśnił, iż w jego sytuacji niemożliwe jest przedłożenie zaświadczenia zakładu pracy, potwierdzającego fakt pracy w warunkach szkodliwych, bowiem zakład ten już nie istnieje. Sąd powszechny odmówił natomiast wydania w jego sprawie stosownego wyroku, stwierdzając, że tylko powiatowy urząd pracy władny jest do dokonywania ustaleń w tym zakresie. W związku z powyższym, to urząd pracy powinien poddać ocenie przedłożone przez odwołującego się dokumenty - listy płac i zaświadczenie z Archiwum SAP i na tej postawie ustalić jego prawo do zasiłku przedemerytalnego. W wyniku rozpatrzenia odwołania, Wojewoda, decyzją z dnia 28 kwietnia 2003 r., utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu wskazał, iż praca odwołującego się w POM Z. w okresie od dnia 3 listopada 1975 r. do dnia 31 października 1991 r. nie była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, ponieważ odwołujący się w okresie tym pracował w różnych specjalnościach i na różnych stanowiskach. Ponieważ zaś Stowarzyszenie "[...]" w O. może potwierdzać okresy zatrudnienia tylko na podstawie posiadanych w archiwum dokumentów, to w ocenie organu odwoławczego, adnotacja w zaświadczeniu wystawionym przez SAP na temat pracy odwołującego się w warunkach szczególnych zawiera jedynie informację na temat pracy w warunkach szczególnych, nie stanowi natomiast sama w sobie potwierdzenia takowej pracy. Zgodnie bowiem z powołanym przez organ I instancji rozporządzeniem z dnia 7 lutego 1983 r. dokumentami stwierdzającymi wykonywanie pracy w warunkach szczególnych może być świadectwo pracy w warunkach szczególnych, ewentualnie świadectwo pracy pod warunkiem umieszczenia w nim prawidłowej treści w ust. 4 pkt 8. Pracodawca powinien wskazać również okres zatrudnienia w szczególnych warunkach z powołaniem się na odpowiedni wykaz (A lub B), dział oraz pozycję wskazanego rozporządzenia bądź stosowne zarządzenie resortowe. Wobec braku wymaganego potwierdzenia pracy w warunkach szczególnych, organ odwoławczy uznał, że odwołujący się nie spełnia przesłanek z przytoczonego w uzasadnieniu decyzji przepisu art. 37j ust. l pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a zatem brak jest również podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 8 lipca 2003 r., Wojewoda sprostował oczywistą omyłkę w decyzji z dnia 28 kwietnia 2003 r. co do daty i numeru zaskarżonej decyzji organu I instancji. W skardze z dnia 19 maja 2003 r., przesłanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, R. P., zarzucając decyzji Wojewody naruszenie przepisu art. 37j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz przepisów art. 7, 8, 75, 77 i 80 kpa, wniósł o jej zmianę poprzez przyznanie zasiłku przedemerytalnego lub jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu, powołując się na przytoczony wyżej stan faktyczny, podniósł, iż organy obu instancji, rozpatrując niniejszą sprawę, bezpodstawnie pominęły przedłożone przez niego dowody - roczne karty pracy i płacy oraz nie uwzględniły zaświadczenia SAP. Dokumenty te stanowią natomiast, w ocenie skarżącego, dostateczne dowody na to, że wykonywał pracę w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Podniósł, że organy, uznając wskazane dowody za niedostateczną podstawę do ustalenia prawa do zasiłku przedemerytalnego, nie podjęły jednocześnie jakichkolwiek kroków w celu pełnego wyjaśnienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego oraz interesu skarżącego. Jego zdaniem, organy dokonały błędnej oceny zebranego materiału dowodowego, co doprowadziło w konsekwencji do wydania niekorzystnej dla niego decyzji. Pominęły również fakt, że pracodawca skarżącego już nie istnieje, a zatem nie jest możliwe przedłożenie jego zaświadczenia. Fakt ten nie może natomiast rzutować negatywnie na całość sprawy, skoro skarżący posiłkując się innymi dokumentami dowodzi fakt pracy w warunkach szczególnych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał wywody uzasadnienia zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Powyższa skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Stosownie do art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek badania zaskarżonych decyzji wyłącznie w zakresie ich legalności, a więc z punktu widzenia ich zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. W niniejszej sprawie, Sąd uwzględnił skargę, bowiem w toku kontroli legalności decyzji podjętych przez organy administracji stwierdził naruszenie przepisów art. 7 i 77 kpa, które miało istotny wpływ na jej wynik. Wskazać należy, że zgodnie z art. 37j ust. l pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r., Nr 6, poz. 56 ze zm.), zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W świetle ust. la powołanego wyżej przepisu, okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze są uwzględniane po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji, zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach, bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Dokumentację taką stanowią, zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), sporządzone przez zakład pracy świadectwa według sformalizowanego wzoru lub też świadectwa pracy o stosownej treści. Podobną regulację zawiera § 21 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że R. P. legitymuje się stażem pracy wynoszącym 30 lat l miesiąc i 29 dni. W oparciu o powołane wyżej przepisy, dotyczące sposobu udowadniania okresów pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, organy administracji nie uznały natomiast, że przedłożone przez skarżącego zaświadczenie Stowarzyszenia "[...]" w O. oraz roczne karty pracy i płacy stanowią dowód na to, że praca, którą wykonywał w okresie 17 lat 2 miesięcy i 20 dni była pracą wykonywaną w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W ocenie Sądu, organy pominęły jednak istotny w niniejszej sprawie fakt likwidacji zakładu pracy skarżącego i tym samym braku możliwości przedłożenia przez niego świadectw pracy o stosownej formie lub treści. W warunkach likwidacji zakładu pracy i związanej z nią niemożności uzyskania świadectwa, o którym mowa w § 2 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., uznać natomiast należy, że skarżący mógł dowodzić wykonywania pracy w szczególnych warunkach również przy pomocy innych środków dowodowych przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego. Stanowisko takie reprezentowane było już wcześniej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok z dnia 5 września 2002 r., sygn. akt II SA/Gd 613/02), a Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrujący mniejszą sprawę pogląd ten podziela. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby bowiem do nie znajdującej uzasadnienia dyskryminacji starających się o przyznanie zasiłku przedemerytalnego osób, których zakłady pracy uległy likwidacji i które w związku z powyższym nie maj ą możliwości przedłożenia stosownych świadectw pracy. W konsekwencji stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie organy administracji powinny dopuścić jako dowód przedłożone przez skarżącego dokumenty i zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, ocenić ich wiarygodność. Nieuzasadnione pominięcie oceny przedstawionych w toku postępowania administracyjnego dowodów, a zatem niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy w zakresie niezbędnym do prawidłowego orzekania stanowi natomiast naruszenie przepisów art. 7 i 77 kpa. Przepisy te nakładają bowiem na organy administracji obowiązek podjęcia z urzędu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Organy te, nie mogą zatem przerzucać w tym zakresie ciężaru dowodu na skarżącego, żądając od niego przedłożenia dokumentów, które z uwagi na likwidację zakładu pracy, są niemożliwe do zdobycia. W sytuacji skarżącego nie jest możliwe również przedłożenie stosownego orzeczenia sądu, bowiem możliwość uzyskania sądowego rozstrzygnięcia jest przeznaczona wyłącznie dla sytuacji, gdy istniejący zakład pracy odmawia takiego świadectwa. Sąd pracy nie jest bowiem co do zasady właściwy w sprawach o ustalenie wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Tym samym, w toku ponownego rozpoznawania niniejszej sprawy, w razie wątpliwości co do wiarygodności przedłożonych przez skarżącego dowodów, organy powinny przeprowadzić dodatkowe postępowanie wyjaśniające (na przykład dowód z zeznań świadków, którzy pracowali wspólnie ze skarżącym - o wskazanie ich personaliów organ może zwrócić się do skarżącego) i w oparciu o jego ustalenia, posiłkując się wykazem A i B stanowiącym załącznik do powołanego wyżej rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r., stwierdzić, czy wskazany okres 17 lat 2 miesięcy i 20 dni może być zaliczony do okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W świetle powyższego, na podstawie art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art. 152 powołanej ustawy Sąd orzekł ponadto, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.