II SA 3059/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimierz Jarząbek (sprawozdawca) Sędzia WSA Marzenna Glabas Asesor WSA Irena Szczepkowska Protokolant Grzegorz Klimek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2004 r., sprawy ze skargi Wojewody na uchwałę Rady Gminy z dnia "[...]" r. Nr "[...]", w przedmiocie likwidacji jednostki budżetowej i utworzenia samorządowej instytucji kultury - - stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości. 2 II SA 3059/03 UZASADNIENIE Uchwałą z dnia 26 maja 2003r nr "[...]" Rada Gminy powołując się na art. 18 ust 2 pkt 9 lit. "h" ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r Nr 142, póz. 1591 ze zm.), art. 9 ustawy z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej ( Dz.U. z 1997 Nr 110,poz. 721) oraz art. 18 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 26 listopada 1998r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2003r. Nr 15, póz. 148) postanowiła: - zlikwidować jednostkę budżetową pod nazwą Gminny Ośrodek Kultury Sportu i Rekreacji w M. (§1) - stworzyć samorządową instytucję kultury pod nazwą Ośrodek Kultury w M. (§2 pkt 1), w skład Ośrodka Kultury włączyć Gminną Bibliotekę w M. (§2 pkt 2); - wykonanie uchwały powierzyć Wójtowi Gminy( §4) wskazać, że uchwała wchodzi w życie z dniem jej podpisania i podlega wykonaniu (§ 6) W dniu 3 czerwca 2003r. powyższa uchwała została doręczona Wojewodzie w tym dniu wpłynęła do Wydziału Prawnego i Nadzoru i została zarejestrowana za nr "[...]". Wojewoda w dniu 23 lipca 2003r. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na uchwałę "[...]" Rady Gminy z dnia 26 maja 2003r. w sprawie likwidacji jednostki budżetowej i utworzenia samorządowej instytucji kultury, błędnie powołując się na przepis art. 95 ust l ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) domagał się stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały. W uzasadnieniu skargi wskazał, że zapis § 2 uchwały pozostaje w kolizji z art. 13 ust 7 ustawy z dnia 27 czerwca 1997r. o bibliotekach, który stanowi, że "biblioteki publiczne nie mogą być łączone z innymi instytucjami oraz bibliotekami szkolnymi i pedagogicznymi". Przepis ten obowiązuje od 31 grudnia 2001r.na mocy art.2 ustawy z dnia 27 Iipca2001r. o zmianie ustawy o bibliotekach (Dz.U. Nr 129, poz. 1440). W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniósł, że Rada Gminy działała, zgodnie ze swoimi ustawodawczymi uprawnieniami wynikającymi z treści przepisów prawa powołanymi w ww. uchwale. Rada Gminy miała także na uwadze treść art. 10 ustawy o bibliotekach, w myśl którego "biblioteka może występować jako samodzielna jednostka organizacyjna lub też wchodzić w skład innej jednostki (co zachodzi w przedmiotowym przypadku)". Ponadto nie bez wpływu pozostawał fakt, iż biblioteka ta jest bardzo małą jednostką zatrudniającą jedną osobę, gdyż księgozbiór jej liczy 1200 woluminów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1271 ze zm.) właściwym obecnie do rozpatrywania sprawy ze skargi Wojewody jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie. W podstawie prawnej zaskarżonej uchwały Rada Gminy powołała się na przepis art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h ustawy z 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym, z którego wynika uprawnienie rady gminy do podejmowania uchwał w sprawach majątkowych gminy, przekraczających zakres zwykłego zarządu dotyczących tworzenia, likwidacji i reorganizacji przedsiębiorstw, zakładów i innych gminnych jednostek organizacyjnych oraz wypozazenia się w majątek. W podstawie prawnej wskazała też na przepis art. 9 ustawy z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej; z którego wynika iż jednostki samorządu terytorialnego organizują działalność kulturalną tworząc samorządowe instytucje kulturalne, dla których prowadzenie takiej działalności jest podstawowym celem statutowym oraz, że prowadzenie tej danej działalności jest zadaniem własnym jednostek o charakterze obowiązkowym. Ponadto wskazała również art. 18 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 26 listopada 1998r. o finansach publicznych, według którego jednostki budżetowe, z zastrzeżeniem odrębnych przepisów, tworzą, łączą przekształcają w inną formę organizacyjno prawną i likwiduj ą organy stanowiące jednostki samorządu terytorialnego. W zaskarżonej uchwale pominięto przepisy ustawy z dnia 27 czerwca 1997r. o bibliotekach (Dz.U. Nr 85, poz. 539 ze zm.), której art. l stanowi "ustawa określa ogólne zasady działania bibliotek" zaś według art. 2 " w zakresie nie uregulowanym ustawą do bibliotek stosuje się odpowiednio przepisy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej". Wedle art. 3 biblioteki i ich zbiory stanowią dobro narodowe oraz służą zachowaniu dziedzictwa narodowego. Biblioteki organizują i zapewniają dostęp do zasobów dorobku nauki i kultury polskiej oraz światowej (ust.l). Prawo korzystania z bibliotek ma charakter powszechny, na zasadach określonych w ustawie. Przepisy powołanej ustawy określają m.in. zasady organizowania bibliotek, rodzaje bibliotek. W myśl art. 8 biblioteki są organizowane i prowadzone przez podmioty zwane w ustawie "organizatorami". Organizatorami bibliotek są: ministrowie i kierownicy urzędów centralnych, jednostki samorządu terytorialnego. Organizatorami bibliotek mogą być także osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej. W ustawie tej są określone zasady funkcjonowania i cele Biblioteki Narodowej, bibliotek publicznych, bibliotek naukowych, bibliotek szkolnych i pedagogicznych, bibliotek fachowych i zawodowych. I tak biblioteki publiczne służą zaspokojeniu potrzeb oświatowych, kulturalnych i informacyjnych ogółu społeczeństwa oraz uczestniczą w rozpowszechnianiu wiedzy i kultury. Bibliotekami publicznymi są zorganizowane w formie instytucji kultury, Biblioteka Narodowa oraz biblioteki jednostek samorządu terytorialnego. Stosownie do treści art. 19 ust. l i 2 cyt. ustawy biblioteki publiczne są organizowane w sposób zapewniający mieszkańcom dogodny dostęp do materiałów bibliotecznych i informacji (ust. 1). Gmina organizuje i prowadzi co najmniej jedną gminną bibliotekę publiczną wraz z odpowiednią liczbą filii i oddziałów oraz punktów bibliotecznych (ust.2). Przepis art. 19 ust. 2 ustawy o bibliotekach pozostaje w ścisłym związku z przepisami: art. 9 ust.2 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej; z art. 7 ust. l pkt 9 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym. W myśl tego przepisu zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne obejmują sprawy kultury, w tym bibliotek gminnych i innych placówek upowszechniania kultury. Z treści ww. przepisów prawa wynika, że ustawodawca uznał, iż biblioteki publiczne zajmują szczególne miejsce w dziedzinie nauki i kultury narodowej. Dlatego też w art. 13 pkt 7 cytowanej ustawy ustanowił bezwzględny zakaz łączenia bibliotek publicznych z innymi instytucjami oraz bibliotekami szkolnymi i pedagogicznymi. Zakaz ten nie dotyczy innych bibliotek o których mowa w tej ustawie. Treść dołączonej do skargi uchwały Rady Gminy z 26 maja 2003r. nr "[...]" wskazuje, że uchwałą tą Rada Gminy dokonała połączenia Gminnej Biblioteki z Gminnym Ośrodkiem Kultury Sportu i Rekreacji tworząc samorządową instytucję kultury pod nazwą Ośrodek Kultury. Należy zatem zgodzić się ze stanowiskiem strony skarżącej, iż treść uchwały jest sprzeczna z art. 13 pkt 7 ustawy o bibliotekach. Z tych względów na podstawie art. 147 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.